Kumda Sürüş Tekniği
Son güncelleme:
-
Kumda Sürüş Tekniği - Kumda Motor Sürüş Tekniği
Ülkemizde off road tekniklerini yazılı bir metin halinde bulamıyoruz. İmkanı olan sürüş eğitimlerine katılıyor imkanı olmayan deneme yanılma yoluyla ya da kulaktan dolma bilgilerle bir şeyler yapmaya çalışıyor. Orkun'nun sayesinde elime kumda sürüş tekniklerini anlatan ingilizce bir metin geçti. Bol bol vaktim olması nedeniyle bu faydalı bilgileri sizinle paylaşmak istedim. Yaptığım bir çeviridir, çeviri yanlışlari olması pek muhtemeldir, elimden geldiğince doğru çevirmeye çalistim, bir fikir verir umarım. Şimdi sürüş teknikleriyle ilgili olan kısmı çevirdim. Daha sonra motorun ayarları, yol zeminini okuma, ne tür ekipman tasımamız gerektiği ile ilgili kısımları koyacağım. Türkiye'de ne kadar kumda sürüş yapılıyor bilmiyorum ama bir yerden başlayayım dedim.
yazının orijinali 7 kez Avustralya safarisini kazanan (6sı motosikletle) John Hederics'e ait.
MASTERING SAND (ride with confidence in sand)
John Hederics passes on a few tricks and tips
Zihinsel Hazırlık (Menthal Preparation)
Sürüşte zihinsel hazırlık çok önemlidir. Eğer düşeceğinizi düşünüyorsanız, düşersiniz. Kendinizi bir efsane gibi hissetmeniz lazım. Kumda sürüş çok zevkli bir olaydır ve bundan nefret ederek tadını çıkaramazsınız. Kum sürüşü tamamen kendine güvenle alakalıdır. Kendinize güvenerek momentumu korumak, beyninizin frene bas çığlıklarını bastırarak gazi açmak, relaks bir biçimde motorun altınızda hareket etmesine izin vermek. Yani kum ya da başka yüzey kosullarına negatif bir tutumla yaklaşmamak lazim. Aksi takdirde , daha tekeri döndürmeden savaşı kaybetmiş olursunuz.
Gevşemek (Relax)
Gidonu ölesiye sıkmak, tutunmak gözyaşlarıyla sonuçlanabilir. Kum doğası geregi gevşektir. Hareket eder, bazen akar, bazi bölgelerde sudan biraz daha fazla destek çıkar. Ön teker gömülebilir ve hiç bir şey kesin, güvenilir, tahmin edilebilir veya kontrol edilebilir bir his vermez. Bir sürücünün yapabileceği en kötü şey motoru aşırı kontrol etmeye çalışmaktır. Motorun hareket etmesine, ani hareketlerine bir çizgide yuvarlanmasına (sanırım lastiğin bir yol çizgisine kapılıp onu takip etmesi) izin vermelidir. Bunu başarabilmek için sürücünün gevşemesi gerekir.
Antreman yapmanın en iyi yollarından bir tanesi tek elle sürmektir. Gaz verdiğiniz elinizle gidonu tutun –doğal olarak-, sol elinizide her ihtimale karşı gidonu hemen kavrayabilecek yakın bir mesafede muhafaza edin. Uzayan deneme aralıklarıyla buna bir süre çalışın. Bir süre sonra göreceksiniz ki sadece sağ elinizle bile gevşemiş ve motor kontrolunuz altında. Motosiklet serbestçe sağa sola hereket edecek ama bu hareketin güvenli olduğuna dair sinyaller almanız uzun sürmeyecek.
İkinci basamak ise bütün vücudunuzu gevşetmeniz. Eğer sürücü gerginse kum sürüşü fazlasıyla yere yakın olur bu yüzden kumda sürerken en iyisi arkaya oturmak ve gevşemektir. Hafifce geriye oturun, omuzlarınızı ve kollarınızı gevşetin ve gerektiğinde dizlerinizle motoru kavrayın.
Pozisyon
Dizleriniz kumdaki en değerli varlığınızdır. Evde arkadaşınızla şunu deneyin; arkadaşınız motoru arkadan tutarken sizde peglerin uzerinde dengede durun, dizlerinizle birlikte tankdan hafifçe uzaklaşın. Arkadaşınız motoru sağa sola sallasın, daha sonra dizlerinizle tankı/seleyi kavrayın (tutun) ve arkadaşınız deminki hareketi tekrarlasın. Çok net göreceksiniz ki dizlerle tutulmus motor milyonlarca defa daha stabil hale gelecektir. Gerçekte de sürücü gidonu ölesiye tutmaktansa dizleriyle daha fazla kontrol sağlar. Bunun da ötesinde eğer kollarınız gevsek olursa motoru gerçek anlamda yönlendirebilirsiniz, 100 km ile giderken bu baya işinize yarayacaktır.
Oturmak ya da ayakta gitmek kumun yoğunluğuna bağlidir. Sert bir kum satıh varsa arkaya oturup gevşeyebilirsiniz ama yumuşak ya da tümsekler varsa o zaman peglerin uzerinde ayakta olmalısınız. Ayaktayken klasik atak pozisyonunu almalısınız (atak pozisyonu: dizler hafifçe kırık darbeleri abzorbe edebilmesi için, dirsekler maksimum dayanıklılık için açık, fakat vücudu hafifçe arkada tutun). Buradaki amaç ön tekerliği batırmamak, yüzdürmektir. Eğer kum gevşekse kollarınızı uzatın ve gövdenizi arka çamurluğa doğru kaydırın on kısmın hareket etmesini (move around) sağlayın ama yan granajları dizlerinizle tutarak arkayıda kontrol altına alın.
Doğal olarak dönüşler çok farklıdır.Hızlı kum donüşleri zevklidir ve yukarda anlatıldığı gibi ayakta ya da oturarak virajlar alınabilir. Oturarak almak istiyorsanız yapmanız gerekenler; dirseklerinizi daha çok kontrol sağlamak için dışarı doğru açın ve ön tarafı batırmamak için gazı kullanın. Yavaş dönüşlerde ise genelde yanılgıya düşülür ve iyi bir teknik büyük farklar yaratabilir.
Viraja, virajda kullanacağınız/döneceğiniz vites ile ayakta gelin , sonra oturma pozisyonuna kayın ve viraja girerken viraj içindeki ayağınızı öne doğru uzatin. Bunu doğal, akıcı, hepsinin bir kerede gerçeklestiği bir hareket haline getirene kadar calışın. Poponuzu sele ile deponun birlestiği kısma hızlıca getirin daha sonra –burası biraz garip olabilir- gövdenizin gidonu geçmemesi için vucudunuzun üst kısmını geriye doğru yaslayın. Eğer bunu yapmazsanız öne doğru giderseniz, ön taraf gömülecek ve -high side- olacaksınız, kum kaskınızdan içeri girecek, ayağa kalktığınızda aşagıya doğru akacak, bu yüzden geriye dayanın (lean back).
Ağırlık çoğunlukla viraj dışındaki pegde olacak. Resimlerde Hedge arkadaşımız dıştaki pegde neredeyse poposu seleden çıkmış durumda lastikleri kumun içinde maksimum çekişi kazanmaya calışıyor. İç kısımdaki ayağınız öne doğru uzatılmış durumda ve yerle temas etmiyor, sadece motoru tekrar yukarı dikmeniz gerektiğinde ayağınızı yere basın. Frende ve debriyajda iki parmak olacak. Virajın 3 te 1i geçildiğinde gazı açın. Burda debriyajı bırakmak yardımcı olabilir ve motor homurdanır ve arka yere tutunur; bu ön tarafı kesinlikle batırmaz ve kuma gömülmesinden kurtarır (stops is from tucking). Eğer kuma gömülmeye başlarsa ön tarafı havalandırmak için gazı açın (iste burası ah bir XR’ım olsa diyeceğiniz an J )
Bunları doğru yapana kadar antreman yapmaya devam J kendinden emin viraj alın ve viraj hızınızı koruyun. Başınıza gelebilecek en kötü şey düşük hızda düşmek ve hassas yerlerinizin kumla dolması J
Momentum
Kumda ne kadar hızlı giderseniz o kadar stabil bir sürüş yakalarsınız. Momentum sizi bir çok kötü durumdan kurtaracaktır ve gevşek kumda motoru kumun yüzeyinde tutmak, gömülmemek onemlidir. Eğer hareket halinde saplanmaya başlarsanız tekeri olabildiğince sert döndürmeye devam edin çünkü gyroscopic etki sizi beladan kurtaracak dengeyi verecektir.
Bir numaralı kural, ayak peglerden ayrıldığı zaman savaşı kaybetmişsiniz demektir. Kumda motoru yürütmek zor bir iştir, gidona yüklenmek debriyajla oynamak gerekir. (yani kumda motoru itmek zor iştir demek istiyor arkadaş) Peglerin üzerinde kalkmak, gazı çevirmek balans ve momentumu kullanarak kendinizi tasımak çok daha kolaydır.
Akıllı okuyucular gazı bitirmeden önce gazı ne kadar açık tutmamız gerektiğini merak edebilir. Güzel soru, gerçekte gazı kısa aralıklarla açıp kapamak gerek. Aralıksız gidişlerde ise 3 te 2 gaz açmak ve selenin arkasına doğru oturmak gerekir. Alıntıdır...