Çocuklarda Kabızlık ve Dışkı Kaçırma
Son güncelleme:
-
kabızlığın tanımı - çocukta kabızlık nedenleri - çocuklarda dışkı kaçırma sebepleriKabızlığın tanımını yapmak zordur ve kişiden kişiye anlamı farklıdır. Bazıları
için dışkı sıklığında azalma, bazıları için çok sert ve zor dışkılama, bazıları için
ise dışkılarken ağrı hissetme olabilir. En basit olarak dışkılamada zorluk ya da gecikme olarak tanımlanabilir. Çocuklarda dışkılama sıklığı doğumdan sonraki ilk
haftalarda günde ortalama dörtten, iki yaşına kadar ikiye ve dört yaşına kadar bire iner.
Anne sütü alan bebeklerde ise her beslenmeden sonra dışkılamadan,
birkaç gün dışkılama olmamasına kadar değişen bir aralık vardır . Kabızlık
dışkılama sıklığına göre tanımlandığında haftada üçten az dışkılama olarak kabul
edilir. Bebek ve çocuklarda Roma kriterlerine göre kabızlık tanımı erişkinlerden
farklıdır ve şunları içerir;
1. En az iki haftadır dışkılamaların çoğunda çakıl taşına benzer sert dışkı,
2. En az iki haftadır haftada iki veya daha az sayıda sert dışkılama,
3. Yapısal, endokrinolojik veya metabolik bir hastalığın olmaması.
Okul öncesi çocukların yaklaşık %3'ü, okul çağındaki çocukların ise %1-2'si kabızlıktan yakınır. Bildirilen insidans %0.3-8 arasında değişmektedir. Ayrıca, genel pediatri polikliniklerinin %3-5'ini, pediatrik gastroenteroloji kliniklerinin ise
%25'e kadar yüksek bir oranını kabız hastaları oluşturur .
Dışkı kaçırma "soiling" istemsiz olarak dışkının kaçırılmasıdır ve bununla ilgili
olarak değişik terimler kullanılmaktadır. Bunlardan inkontinans altta yatan bir
hastalık (anatomik, organik ya da inflamatuvar, örneğin; meningomiyelosel, omuriliğe bası yapan kitle, ülseratif kolit gibi) olduğunda kullanılır. Bu durum dışkı kaçıran çocukların %5'ten daha azında sorumludur. Enkoprezis ise dört yaşından daha büyük çocuklarda kabızlığa ikincil olarak şekilli, yarı şekilli ya da sıvı dışkının istemsiz olarak kaçırılmasıdır.
Dışkı kaçırma olgularının %95'ten fazlasında neden enkoprezistir. Erkeklerde daha sıktır. Primer enkoprezis dışkı kontrolü hiç gelişmemiş çocukları, sekonder enkoprezis ise yaşamının bir döneminde dışkı kontrolü geliştikten sonra dışkı kaçırmaya başlayan çocukları tanımlar . En çok kullanılan tanımlar bunlar olmakla birlikte bazıları enkoprezisi uygun olmayan yerlerde normale yakın miktar ve kıvamda dışkının kaçırılması olarak tanımlayarak, bundan daha çok psikolojik-gelişimsel anormallikleri sorumlu tutmaktadır. Son yıllarda enkoprezis için "rektumda dışkı birikimi olmaksızın dışkı kaçırma (nonretentive fecal soiling)" deyimi de kullanılmaktadır. Diskezidışkılama sırasında aşırı ıkınmayı tanımlar. Küçük miktarda dışkı çıkarmak için saatlerce ıkınan çocukları tanımlamak için "inefektif defekasyon", "anismus", "anal akalazya", "boşaltmada obstrüksiyon", "pelviktaban dissinerjisi", "anal sfinkter disfonksiyonu", "pelvik- taban disfonksiyonu", "spastik pelvik-taban sendromu", "çocukların fonksiyonel dışkı birikimi" gibi terimler de kullanılmaktadır.
Bu durumda çocuk, dışkılama sırasında eksternal anal sfinkterini ve perineal kaslarını gevşetmesi gerekirken kasar. Ağrılı dışkılamaya şartlı bir yanıt olarak mı geliştiği, yoksa gelişimsel bir olay mı olduğu bilinmemektedir. Gelişmiş ülkelerde dışkı kaçırma sıklığı beş yaşında %3, yedi yaşında %1.5, 12 yaşında %0.8 kadardır . Ülkemizde yapılan bir çalışmada çocuklarda enkoprezis sıklığı %0.43 (erkek/kız: 2.28) olarak bulunmuştur Dokuz yaşından büyük çocuklarda %0.23 oranındadır. Daha az oranda görülmesi, ülkemizde beslenmede hayvansal gıdaların daha az yer tutmasına, birçok yerde daha etkili ıkınmayı sağlayan alaturka tuvaletlerin kullanılmasına ya da ailelerin durumu saklayarak söylememesine bağlı olabilir.
alıntı