1. Ana Sayfa
  2. Sağlık
  3. Çocuk Disiplini

Çocuk Disiplini

Son güncelleme: 07.11.2010 00:58
BiR-DOST BiR-DOST foto
  • çcuk disiplininde ceza - çocuk disiplininde ödül - çocuklar nasıl disipline edilir - disiplin ilkeleri - disiplin yöntemleriÇocuk yetiştirmedeki en önemli tartışma konularından biri uygun disiplin sağlanmasıdır. Disiplin ailelerin çocuklarının yapmasını bekledikleri ve beklemedikleri şeyleri çocuklarına öğretme biçimidir. Cezadan farklı bir şeydir. Ceza istenmeyen bir harekete karşı oluşur. Oysa disiplin devam eden ve çocuğunuzun kişiliğini oluşturmada onu yönlendiren bir olgudur.
    Genel ilkeler:

    * Her çocuk farklıdır. Ancak pek çok çocuk için geçerli ve gerekli bir takım kurallar vardır. Aşağıda disiplinin temel ilkeleri sıralanmıştır:
    * Disiplin çocuk hareketlenmeye başladığından itibaren başlamalıdır.
    * Disiplin yaşa uygun olmalıdır.
    * Çocuğunuzun iyi davranışlarını fark etmeye ve onu ödüllendirmeye dikkat edin. Ödül, küçük bir yeşil kart, elinin üzerine yeşil bir artı işareti olabilir: olumsuz davranışlarda da bunların kırmızısı kullanılabilir.
    * Ona iyi bir örnek olun: sizin yapmadığınız bir doğruyu yapmak istemeyecek, sizin yanlışlarınızı ise farkına bile varmadan taklit edecektir.
    * Disiplin sağlandıktan sonra onu kucaklayın. Hoşunuza gitmeyenin kendisi değil, sadece belirli bir davranışı olduğunu anlatın.
    * Fiziksel şiddet uygun değildir.
    * Ödüller zaman geçirmeden verilmelidir.

    İstenmeyen davranışların azaltılması:

    Hiçbir istenmeyen davranış için çocuğunuzu ödüllendirmeyin. Örneğin; öfke nöbeti geçiren bir çocuğa susması için kurabiye vermek kötü davranışı için onu ödüllendirmek olacaktır.

    Kötü davranışları azaltmak için bazı öneriler:

    * Davranışı asla onaylamayın, çocuğu görmezden gelin. Sizin onu ikna çabalarınız, işinizi bırakıp onunla sürekli konuşmanız çoğu kez ödül niteliğindedir. Çocuğunuz sizin ilginizi çekmek için olumsuz davranışları kullanabilir. Görmezden, duymazdan gelinecek olumsuz davranışların başında kardeşler arasındaki kavgalar gelir.
    * Davranışın ceza ile sonuçlanabileceğini söyleyin. Sürdürmesi durumunda sözünü ettiğiniz cezayı kesinlikle verin. Uygulayamayacağınız cezalardan söz etmeyin.

    Etkin cezanın iki biçimi vardır:

    * Çocuğun istediği şeylere sınır getirmek: TV izlemesine izin vermemek, tatlıyı azaltmak,vb
    * İstemediği bir şey yaptırmak: günlük işler yapması; odasında kalması; vb.
    * Cezalar, davranışıyla ilişkili olmalıdır, bazan davranışın doğal sonucu olabilir: yemek yemeyi reddeden çocuk aç karnına uyuyabilir, yeterli enerjiyi almadığı için TV izlemeyebilir, parka gidemeyebilir.
    * Asla fiziksel ceza uygulamayın. Bu tür uygulamalar ona saldırgan olmayı öğretir.

    DİSİPLİN için YÖNTEMLER
    Sıfır-üç yaş çocukları:

    * En önemli konu güvendir: size güven duyması için davranışlarınızın tutarlı olması (benzer durumlarda benzer davranışı göstermeniz) yeterlidir.
    * Çocuğunuzun ağlamaya, yüksek sese başvurmadan sizin ilginizi çekebilmesi gerekir: bunları beklemeden onun sözlerine, isteklerine cevap verin. Kısa süreli bir ilgi, bir bakış yeterlidir.
    * Bebekler yüksek sesle söylenen "hayır"ı anlayacaktır.
    * Onun kırması ve kendine zarar vermesi ihtimalinin az olduğu güvenli bir ortam sağlayın.
    * Hayır, dedikten sonra onu sevdiği bir şeye, örneğin oyuncağına yöneltin.

    * Kötü davranışı asla ödüllendirmeyin. Öfke nöbetlerini görmezden gelin.
    * İyi davranışı her zaman ödüllendirin.
    * Vurma, kırma gibi olumsuz davranışlarını elini tutarak engelleyin. Sakin ama kararlı bir sesle neden yapmaması gerektiği, yerine ne yapabileceği konusunda konuşun. O an sizi dinlemiyor görünse bile kararlı ses tonunuz ve davranışınız ona iyi gelecektir.
    * Her zaman tutarlı davranın. Yaşamındaki tüm yetişkinlerin aynı biçimde davranıyor olması çocuğunuzun sağlıklı gelişimi için temel koşuldur.

    Okul öncesi:

    * Çocuğunuzun kesin ve anlaşılır kurallara ihtiyacı vardır.
    * Çocuğun, bir sonraki etkinliğe hazırlanmak için zamana ihtiyacı vardır. Oyununu bırakıp hemen gelmediği için kızmak yerine, oyuna son vermesi için önceden uyarmanız gerekir.
    * Neyi neden yaptığınıza ilişkin bolca açıklama isteyecektir.
    * Kötü davranışları için odasında kalmayı ceza olarak kullanın.
    * İyi davranışları için ödüllendirin.

    Mola vermek

    İstenmeyen davranışları karşısında çocuğunuzu bir süreliğine yalnız bırakarak davranışı tekrarlamamasını sağlayan bir disiplin biçimidir. Böylece çocuk ailenin kontrolü altında olduğunu ve kendisine bir süre düşünme fırsatı verildiğini anlar. Mola zamanları saldırgan ve zararlı davranışları olan çocuklar için uygun bir yaklaşımdır.

    Mola yerine götürürken ona asla fiziksel ceza vermeyin.

    Mola yerinden kaçarsa süresini baştan başlatın.

    Her defasında, niçin mola verdiğinizi ona açık olarak anlatın.

    Nerede mola verilmelidir?

    Mola için seçilen yer daha önceden belirlenmelidir. Örneğin:

    Oyun parkı

    Odanın köşeleri

    Belirli bir oda

    Mola ne kadar sürmelidir?

    Çocuğunuz her yaşı için bir dakika tutabilirsiniz: örneğin 3 yaşındaki çocuk için 3 dakika mola

    Mola süresi üç yaşına kadar olan çocuklar için hiçbir zaman 5 dakikadan uzun olmamalıdır.

    Molaya son verme:

    Ana-baba olarak molanın sonlandığına siz karar verin. Ona sürenin dolduğunu söyleyin ve normal etkinliklerine dönmesine izin verin.

    Mola sonrasında ona normal davranın. Davranışı üzerinde tekrar uyarıda bulunmayın.

    Okul çağı:

    Yukarıda sayılan tüm kurallara ek olarak:

    Kendi görüş ve duygularını anlatması için ona olanak tanıyın.

    Ona seçme şansı verin.

    Ona kendi kötü davranışlarını kendisinin çözmesi için fırsat verin.

    Ergenler:

    Bu dönemde kendilerini ve kendi sınırlarını anlamaya ve tanımaya çalışmaktadırlar

    Ailelerinin kendilerini anlamasına ihtiyaçları vardır.

    Çocuğunuzun olumsuz davranışlarının uzun dönemdeki etkilerini anlamasını sağlayın: bunun için soru-cevap şeklinde fikir jimnastiği yapabilirsiniz.



    Hazırlayanlar:

    * Dr.İnci Yıldırım, Hacettepe Ü.Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı
    * Prof Dr. Banu Anlar, Hacettepe Ü. Tıp Fakültesi Çocuk Nörolojisi Bölümü [email]banlar@hacettepe.edu.tr[/email]
    * Prof. Dr. Ferhunde Öktem, Hacettepe Ü. Tıp Fakültesi Çocuk Ruh Sağlığı Anabilim Dalı
    * Çocuk Gelişim-Eğitimi Uz. Birgül Ural Bayoğlu, Hacettepe Ü. İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi
    * Dr.Göknur Haliloğlu, Hacettepe Ü.Tıp Fakültesi Çocuk Nörolojisi Bölümü


    alıntıdır
#07.11.2010 00:58 0 0 0