Osmanlı Vakıfları Hakkında - Osmanlı Vakıfları İsimleri - Osmanlı Vakfı
Avârız Vakfı
Avârız Vakfı, Osmanlı'da bir bölgeden alınan özellikle nakdî avârıza karşı o yerin hayırseverlerinden veya zenginlerinden para toplamak suretiyle vergilerin ödenmesi için kurulmuş para vakıflarıdır.
Bu vakıfların geliri ile halka bir mükellefiyet yüklenmeden avârız ödenmiştir. Az bir miktar faiz karşılığı borç para isteyenlere de borç verilmiştir. Vergilerin ödenmediği yıllarda veya vergilerden artan para ile mahallî amme hizmetleri, yardımlaşma gibi amaçlar için de kullanılmıştır.
Câbi
Câbi, Osmanlı döneminde vergileri, gelirleri toplayan kişilerdir. "Cibayet etmek" yani toplamak kökeninden gelmektedir.
Osmanlı'da vakıf tahsildarı yerinde kullanılan bir tabirdir. Câbiler defterlerini vakıf mütevellisine göstermeye ve hesap vermeye, mütevelliler de hesaplarını kadılara verip tasdik ettirmeye mecbur idiler. Tanzimat'tan sonra tahsildar unvanını almışlardır.
İzmir'de Haziran ayından itibaren şehir merkezinde ve hapishanedeki mahkumlara serinlemeleri için kar dağıtmak için kurulan 'Kar Dağıtan Vakfı (Mürselli İbrahim Ağa Vakfı)'; İstanbul'da öğrencileri pikniğe götürmek için kurulan 'Pikniğe Götüren Vakfı (Mustafa Efendi Bin Ahmed Vakfı)'; Aydın'da Orta Mahalleye yaptırılan çeşmeye yaz günlerinde 90 gün süre ile kar taşıyarak suyun soğutulmasını sağlayan 'Suyu Soğutan Vakfı (Ahmet Bin Abdullah Vakfı)'; Amasya'da Recep ayında pişirilecek 3 batman helvayı medreseler önünde dağıtan 'Helva Dağıtan Vakfı (Ahmet Efendi Bin Hasan Vakfı)'; İstanbul'da Bebek'te kurulan köşk ve limanda insanların temiz hava almalarını sağlayan 'Nefes Aldırmak İçin Kurulan Vakıf (Ahmet Nureddin Vakfı)'; Gaziantep'te Ramazan ayında köyüne gitmeyip medresede kalan öğrencilere 5'er kuruş pabuç parası veren 'Papuç Parası Veren Vakıf (Antep Müftüsü Mehmed Arif Efendi Vakfı)'; Şanlıurfa'da yetimlere bakılması, yazlık elbise alınması amacıyla kurulan 'Yetime Annelik Babalık Eden Vakıf (Hasan Bin Aladdin)'; İstanbul'da yaşlılık hastalık gibi sebeplerle mesleğini icra edemeyen kayıkçı ve hamallara yardım etmek, devlet adamlarının geçmediği ve geçmeyeceği tenha yerlerdeki kaldırımları tamir etmek için kurulan 'Kayıkçı ve Hamal Dostu Vakfı (Mehmed Esad Efendi Vakfı)'; Anadolu'nun çeşitli yerlerinde Allah rızası için savaşa giden gazi ve mücahitlere iyi atlar verilmesini sağlayan 'At Vakfı (Mehmet Paşa Vakfı)'; Siirt'te bahçe ve dükkanların amalara vakfedilmesini sağlayan 'Amalara Yardım Eden Vakıf (Hüseyin Ağa Vakfı)'; Van Gölü'nde oluşabilecek kaza ve arıza gibi durumlarda insanların yardımına koşacak tam donanımlı acil yardım gemisini hizmete sokan 'Van Gölü'nde Acil Yardım Gemisi Dolaştıran Vakıf (Hüsrev Paşa Vakfı)'; Aydın'da Cuma namazına müteakip köy camii önünde cemaate yemek verilmesini sağlayan 'Cumayı Şenlendiren Vakıf (Ahmet Çavuş Vakfı)'; Amasya'da köprüleri selin getirdiği ağaç ve taşlardan temizlen 'Köprüleri Sellerin Zararından Koruyan Vakıf (Bayezid Han-ı Sani Vakfı)'; İstanbul'da duvarlara yazılan yazıları temizyelen 'Duvar ve Sokak Temizliği İçin Kurulmuş Padişah Vakfı (Sultan Mehmet Vakfı)'; İstanbul'da borcundan ötürü hapse girenlere para yardımında bulunan 'Borçlu Dostu Vakfı (Mustafa Ağa Bin Mustafa Vakfı)'; Bursa'da fakirlere meyve yardımı yapan 'Herkese Meyve Vakfı (Mehmed Ağa Bin Hüseyin Nasrullah Vakfı)'; İzmir'de leyleklerin beslenmesi için kurulan 'Leylek Vakfı (Mürselli İbrahim Ağa Vakfı)'; Şam'da düşman eline esir düşen Müslüman esirleri satın alarak kurtaran 'Esirleri Kurtaran Vakfı (Saliha Hatun Binti Selahaddin Pehlivan Vakfı)'; kendilerini kurtarmak isteyen Hıristiyan esirleri kurtarmak için kurulan 'Esirlikten Kurtulmak İsteyenlere Yardım Eden Vakıf (Doka Veled-i Petros Vakfı)'.