Sosyal Anksiyete Bozukluğu
Son güncelleme:
-
Sosyal Anksiyete Bozukluğu Nedir - Sosyal Anksiyete Bozukluğu Nedenleri - Sosyal Anksiyete Bozukluğu Tedavisi
Sosyal anksiyete bozukluğu oldukça sık görülen ve kişinin yaşamını, yaşam kalitesini çok etkileyen bir hastalıktır.
Sosyal anksiyete bozukluğu olan kişi, sosyal ortamlarda başkaları tarafından yargılanacağı, mahcup ya da rezil olacağı kaygısı yaşar. Başka insanlarla etkileşim gerektiren durumlarda ya da bir eylemi başkalarının yanında yapması gereken durumlarda korku ve kaygı yaşarlar ve bu durumdan kaçınmaya çalışırlar. Başkalarının kendisini aptal, zayıf, yetersiz göreceğini ve ellerinin ya da sesinin titrediğinin, yüzünün kızardığının, ellerinin terlediğinin başkaları tarafından fark edileceğini düşünürler. Bu sebeple de sosyal ortamlardan, başkalarının yanında yemek yemek, su içmek ve yazı yazmaktan kaçınırlar.
Sosyal anksiyete bozukluğu tanı ölçütleri
Sosyal ortamlarda ya da performans gerektiren durumlarda veya tanımadık insanlar önünde ortaya çıkan belirgin ve inatçı korku. Başkaları tarafından aşağılanmasına ya da utanmasına neden olacak biçimde davranmaktan kaygı duymak
Korkulan sosyal durumla karşılaşmak her zaman anksiyete doğurur. Çocuklardaki anksiyete ağlama, huysuzluk yapma, donakalma ya da tanıdık olmayan insanların olduğu ortamlardan uzak durma olarak görülebilir.
Kişi korkusunun anlamsız olduğunu bilir
Sosyal ortamlardan kaçınılır.
Sosyal ortamlarda yüzde kızarma, ellerin ya da sesin titremesi, avuç içinde terleme, kusmaktan korku olur
Sosyal anksiyete bozukluğu olan kişiler eleştirilmekten, reddedilmekten, başkaları tarafından olumsuz değerlendirilmekten çok kaygılanırlar, kendilerine olan güvenleri ve saygıları azdır ve aşağılık duygularına çabuk kapılırlar. Sosyal ortamlarda kendilerini ortaya koyamazlar bu durumda kendi kapasitelerini ortaya koymamaya neden olur.
Özellikle tanımadığı ya da az tanıdığı kişilerin yanında daha fazla huzursuz olurlar aile içinde genelde daha rahattırlar.
Toplum önünde konuşmaktan çekinirler bu nedenle de sınıfta sorulan bir soruya bildiği halde, yanıt verirken sesinin titreyeceği ya da yanlış yanıt verip sınıftakilere rezil olacağı kaygılarıyla söz almazlar, sınav anksiyetesi de fazla olduğundan okul başarısı düşer.
İş başvurusu yaparken kendini çok iyi ortaya koyamaz, kendine güvensiz bir izlenim bırakır, işte çalışırken de toplantılarda söz alamaz dolayısıyla da kendi kapasitesini ortaya koyamaz ve bu durum da iş hayatında başarısızlıklara neden olur.
Genel olarak arkadaşlık kurmakta zorlanırlar özellikle karşı cinsle ilişki kurmakta zorlanırlar, genellikle de bu kişiler evlenemezler.
Sosyal anksiyete bozukluğunda görülen tipik korkular
Sosyal;
-Yabancılarla karşılaşma
-Otoriteyle karşılaşma
-Toplum içinde yeme içme
-Küçük gruba katılma
-Partiye gitme
-Test edilme
Performans;
-Toplum önünde konuşma
-Başkaları tarafından izlenirken yazma, yemek yeme
-Toplum önünde müzik aleti çalma ya da rol yapma
-Gruba rapor sunma
-Aynı düşüncede olmadığını söyleme
Sosyal anksiyete bozukluğu olan kişiyi anksiyeteye sürükleyen sosyal durumlar
Toplum içinde telefonla görüşme
Toplum içinde yemek yeme
Toplum içinde bir şeyler içme
Yetkili biriyle konuşma
Dinleyiciler önünde konuşma, rol yapma
Partiye gitme
Başkaları tarafından izlenirken çalışma
Başkaları tarafından izlenirken yazma
Çok iyi tanımadığı biriyle telefonda görüşme
Çok iyi tanımadığı biriyle yüz yüze konuşma
Yabancılarla karşılaşma
Genel tuvaletleri kullanma
Birilerinin oturduğu odaya girme
İlgi odağı olma
Bir toplantıda hazırlıksız konuşma yapma
Yetenek, yeti, ya da bilgi testine tabi tutulma
İyi tanımadığı birine onaylamadığını veya aynı düşüncede olmadığını ifade etme
Çok iyi tanımadığı bir kişinin gözlerinin içine bakma
Önceden hazırlanmış bir raporu bir gruba sözel olarak sunma
Romantik ya da cinsel ilişki amacıyla karşı cinse yaklaşmaya çalışma
Alınan bir malı parasını geri almak üzere iade etme
Israrlı bir satıcıya karşı koyma
Tedavi
Sosyal ortamlarda kaygılanmak herkesin zaman zaman yaşadığı bir durumdur ama bu kaygı çok sık yoğun ve birçok sosyal ortamda oluyorsa ve kişinin sosyal ve mesleki işlevselliğini bozuyorsa tedavi edilmelidir. Sosyal anksiyete bozukluğunun tedavisinde yalnızca ilaç tedavisi yeterli değildir, mutlaka psikoterapi de gereklidir. Sosyal anksiyete bozukluğunun tedavisinde bilişsel davranışçı psikoterapi uygulanmaktadır.
Uzm. Dr. Aytül Gürbüz TÜKEL Psikiyatri