Tamamlayıcı Tiroyit Muayeneleri
Son güncelleme:
-
tiroyitte tamamlayıcı muayeneler - bazal metabolizma - lipit metabolizması - tiroyit karşıtı antikorların ölçümü - tiroyir ihtilatları - tiroyitin sistemlere etkileriİyotlu tiroyit hormonlarının yapım yetersizliği sonucu oluşan ve «çevresel» diye nitelenen bozukluklar ile tiroyit yetmezliğinin nedeniyle ilişkili olan, bu yüzden de «merkezi» diye nitelenen bozuklukların birbirinden ayrılmasını sağlarlar.
Çevrede iyotlu tiroyit hormonlarının eksikliğini ortaya koyan incelemeler
Nedeni ne olursa olsun, bütün tiroyit yetmezliklerinde varolan bozuklukları bulmayı amaçlarlar.
Bazal metabolizma
Bu çok önemli inceleme, kesin bir tekniğe göre yapılmalıdır. Gerçekten sonuçlar çok sayıda parametreye (sözgelimi ağırlık, boy, önceden kullanılan ilaçlar, hastanın heyecanhlığı) bağlı olduğundan, yanılma olasılığı oldukça fazladır. Bunu ortadan kaldırmak için muayene, hasta' uyutulduktan sonra yapılmalıdır.
Bazen bazal metabolizma normal olabilir (hastada tiroyit yetmezliği bulunmadığı anlamına gelmez); ama genellikle tiroyit yetmezliklerinde bazal metabolizmanın, normal değerinin 10-30 altına düştüğü görülür.
Lipit metabolizması
Kanda kolesterol artışı, tiroyit yetmezliğinin değerli belirtilerinden biridir. Yüksek sayılara erişebilir: 500-600 mgr %. Ama her hastada görülmez; ayrıca, özellikle yaşlı kişilerde başka birçok nedene bağlı olabilir. Kandaki bazı lipitlerin (lipoproteinlerin) ölçümü, çok daha kesin bilgiler verir: Beta lipoproteinler yüksek, alfa lipopro-teinler düşüktür.
Asil refleksi çizimi
Kasların yarı kasılma zamanı hemen her zaman uzamıştır. Ama bazen, normal sınırlarda bulunabilir.
Alyuvarların sayımı
Genellikle değişik tiplerde bir kansızlığı ortaya çıkarır.
Ürik asidin kandaki düzeyi Yüksek olabilir.
Merkezi belirtileri ortaya koyan ve tiroyit yetmezliklerinin nedenini belirtebilen incelemeler
Kandaki hormonsal iyot
Çeşitli teknik ve yöntemlerle (BEI ve PBI) saptanır; ender durumlar dışında (ilaç alınması ya da iyotlu maddeler kullanılması) her zaman düşüktür.
İyot 131′in bağlanması
Bünyesel tiroyit yetmezliğinde iyot 13l'in tiroyit bezi tarafından bağlanması, ya hiç yok ya da çok azdır; TSH testi sırasında da artmaz. Tersine, hipofiz kaynaklı bir tiroyit yetmezliğinde, TSH'yla oldukça uzun bir uyarı (l hafta dolaylarında), iyot 131′in bağlanma eğrisini yükseltir, hattâ normale getirir.
Tiroyit yetmezliğiyle birlikte olan guatrlarda (belli bir bölgeye ve yiyeceklerdeki iyot eksikliğine bağlı tip), iyot 131 bağlanması yüksektir («iyoda aç» guatr); bu durum, iyotlu tiroyit hormonlarının yapımındaki azlıkla çelişir.
Tiroyit karşıtı antikorların ölçümü
Çok özel durumlarda uygulanır: Özellikle tiroyidin aşırı çalışmasının cerrahi ya da radyoaktif iyotla tedavisinden sonra oluşan bir tiroyit yetmezliğinde, tiroyit iltihabından kuşkulanıldı-ğında.
Bütün bu tamamlayıcı muayenelerin hiç biri tek başına kullanılamaz.
Tiroyit yetmezliği teşhisi koymak ve nedenini belirlemek, ancak klinik muayene ile çeşitli tamamlayıcı muayenelerin sonuçlarının karşılaştırılmasından sonra olanaklıdır.
EVRİM
Gelişme sürecindeki görünümler
Değişiktirler. Özellikle hastalığın başlangıcında, tek ya da az sayıda sinsi belirti dikkati çekmelidir. Aslında, yukarda tanımladığımız tipik tablonun ortaya çıkışı, çok uzun sürede ve ilerleyici biçimdedir. Hastalığın bu dönemden önce teşhis edilmesi çok daha iyi olur; çünkü, ihtilatlar ortaya çıkabileceğinden, tedaviye ne kadar erken başlanırsa o kadar etkili sonuçlar elde edilir.
İhtilatlar
Birçok sistemi etkileyebilirler. Kalp-damar sisteminin etkilenmesi
Hastalık ne kadar ilerlemişse, o kadar önemlidir (ama bu duruma günümüzde günden güne daha az Taşlanmaktadır).
Bir kalp dışzarı iltihabı oluşabilir. Radyoskopide, kalbin gölgesi klasik «sürahi» görünümü alır, kenarları az hareketlidir. Kalp elektrosu düşük voltaj gösterir. Genellikle, kalp dışzarma iğneyle girmek gereksizdir; çünkü tiroyit yetmezliğinin tedavisiyle Kalp dışzarı iltihabı geriler. Koroner damar iltihabına da oldukça sık rastlanır. Lipit metabolizması bozuk olan kişilerde damar sertliğinin yerleşmesini hızlandıran olaylara bağlı olduğu sanılmaktadır. Uygun dozda yapılacak bir tedaviyi engelleme sakıncası vardır.
Bazen teşhisi güç olan bir kalp yetmezliği yerleşebilir. Bu, ya doğrudan doğruya tiroyit yetmezliğinin ya da koroner iltihabının sonucudur.
Sinir-kas etkilenmesi
Tiroyit yetmezliği hastalarının beyin elektrosunda yavaş bir ritim ve uyarılara zayıf bir yanıt gözlenir. Merkezi sinir sisteminin etkilenme belirtileri gözlenebilir ve yanıltıcı bir görünüm alabilirler. Çevrede, özellikle üyelerin uçlarında, anormal karıncalanma, iğnelenme duyuları bulunabilir; hattâ sinire bası yapılınca sinir ağrıları oluşabilir. Ama tedavi edilmemiş ya da iyi tedavi edilmemiş tiroyit yetmezliklerinde en büyük ihtilât, miksödem komasıdır. Genellikle kışın, bazen bir enfeksiyon nedeniyle ortaya çıkar. Çırpıntısız, sinir sisteminde yerleşmiş bir bozun belirtisi vermeyen bir komadır. Hastanın beden ısısı çok düşmüştür (bazen 30°C'm altında). Kalp çok yavaş çarpar ve solunum, arada uzun süren şaşırtıcı kesintiler gösterir. Buna bir de kansızlık eklenince, yaşamsal işlevler, özellikle de oksijenlenme önemli ölçüde tehlikeye girer. Ciddiliğine göre, bu komayı başlatan ya da sürdüren bir katı şeker düzeyi düşüklüğü de eklenir.
Kas belirtileri gözlenebilir: Kas aşırı gelişmesi; gevşemede gecikme; kramplar. Hastalığın başlangıcından beri varolabilirler.
Tiroyit yetmezliğinde, koltukaltı kıllarının yitmesi.
Solunum sisteminin etkilenmesi
Bazen akciğer zarında iltihaplar, sıvı toplanması görülür. Kalp dışzarı iltihabında olduğu gibi, iyotlu tiroyit hormonları tedavisiyle büyük ölçüde gerilerler.
Sindirim sisteminin etkilenmesi
Tiroyit salgısı olmayınca, sindirim sistemi gevşer. Kalın ve ince barsakta, kabızlıkla birlikte genişlemeler görülür. Bu bozukluklar, tedaviyle geriler.
Öteki içsalgı bezlerinin işlevinin etkilenmesi
Tiroyit yetmezlikleri, hipofiz dahil bütün öteki içsalgı bezlerini etkileyebilir.
alıntı