Doğruluk- Ahmet Varinli

Son güncelleme:
  • Doğruluk hakkında yazılar - doğruluk ile ilgili yazılar - doğruluk üzerine

    Insanoglu hayatini dogruluk prensipleri üzerine kurmalidir. Allah'a inanmis insanlarin sözde, özde ve her türlü iste dogruluktan ayrilmamalari gerekir. Isinde ve davranislarinda dogruluk ve dürüstlükten ayrilmayan fertlerin meydana getirdigi aile ve toplumlarda huzur ve mutluluk vardir. Dogruluktan eser kalmayan birbirlerini aldatan, hile yapan, özü ve sözü baska toplumlarda huzursuzluk ve kargasa vardir. Bunun icin peygamberimiz:
    "Bizi aldatan bizden degildir" buyurmaktadir. (Kütübü Sitte, Ibrahim Canan, C17 S. 258, Ebu Davut Hafizi)
    Mevlana'da:
    "Ya oldugun gibi görün ya göründügün gibi ol"
    demistir.
    Dogru konusan, özü sözüne uygun olan insan toplumda itibar görür ve kendisine her hususta itimat edilir. Ahlakin temeli dogruluktur. Cenab-i Hakk:
    "Ey iman edenler! Allah'tan korkun ve dogrularla beraber olun." (Tevbe,119) buyurmaktadir. Bir baska ayette:
    "Ey iman edenler! Allah'tan korkun ve dogru söz söyleyin!" (Ahzab, 70)

    Elmaliliya göre Siddiklar; Allah ve resulünü tasdik ve tasdikine sadakatta en ileri gidenler olarak tarif edilmektedir. (Elmalili Tefsiri C7, S. 4747)
    Yukardaki ayette Cenab-i Hakk:
    "Ey iman etmis olanlar, Allah'tan korkunuz, Allah'in razi olmayacagi seylerden sakinip rizasina can atiniz. Sadiklarla beraber olunuz. Imanlarinda ve sözlerinde veya Hak din de, söz ve fiilce daima sadiklarin dostluk ve arkadasliklarindan ayrilmayiniz. Münafiklardan sakinip, Muhammed (s.a.v.) ve ashabi gibi sadiklara dost ve yakin olunuz. Onlar gibi özü dogru ve isi dogru olunuz ve onlara uyunuz." diye buyurmustur. (Elmalili Tefsiri C. 4 S. 2644)
    Bu konuda Ziya Pasa'nin siiri bize isik tutmaktadir:


    Insana sadakat yarasir görsede ikrah
    Yardimcisidir dogrularin Hazret-i Allah
    Güzel düsün, iyi hisset, yanilma aldanma
    Ne varsa dogrudadir, dogruluk sasar sanma
    Hayati örtecekse bir mezarcinin küregi
    Ne diye tasimali emel dolu yüregi
    Hasa bir adalet günü olmazsa ilerde
    Insan niye katlanmalidir bir sürü derde

    Kur'an-i Kerim de Hz. Yusuf (a.s.)'in basina gelen olaylar müstakil bir sure de anlatilirken Hz. Yusuf, vezirin haniminin gayri mesru isteklerine karsi koymus, kapiya dogru kacip kurtulmak istediginde gömleginin arkadan yirtilmis oldugu icin Hz. Yusuf'un dogru oldugu anlasilmistir.
    "Süphesiz o dogru söyleyenlerdendir." (Yusuf,51) "Yusuf „Eyyuhessiddik" ifadesiyle Kur'an-i Kerimde zindan arkadaslari tarafindan:
    "Ey dogru sözlü kisi" diye övülmektedir. (Yusuf,46)
    Yine Kur'an-i Kerimde Musa (a.s.)'dan bahsedilirken Suayb peygamberin iki kizindan biri:
    "Babacigim onu ücretle tut. Cünkü ücretle tuttuklarinin en iyisi bu güclü ve güvenilir adamdir. " (Kasas,26) ifadesiyle Musa peygamberin dogru dürüst olusu övülmekte ve dogruluguna isaret edilmektedir.

    Dogruluk peygamberlerde bulunmasi gereken bes sifattan biridir. Inanan insan icin imandan sonra en güzel sifattir. Haci Bektas-i Veli'de
    "Dogruluk dost kapisidir, dogruluk yüz akligidir" demistir.
    Cenab-i Hakk "Kim Allah'a ve resulüne itaat ederse, onlar Allah'in kendilerine nimet verdigi peygamberlerle, siddiklarla, sehitlerle, iyi insanlarla beraberdir. Onlar ne iyi arkadastirlar." (Nisa,69)
    "Siddik" peygamberlik mertebesinden sonra gelen yüksek bir rütbedir." (Buhari Sofuoglu C. 13 S. 6070)
    Peygamberimiz söyle buyuruyor:
    "Dogruluktan ayrilmayin, dogruluk insani iyilige götürür, iyilik insani cennete götürür. Insan dogru konusa konusa nihayet siddik olur. Yalancilik insani kötülüge götürür. Kötülükte insani cehenneme götürür. Insan yalan söyleye söyleye nihayet Allah yaninda "Kezzab" cok yalan söyleyen olarak yazilir.
    (Buhari C. 13 S. 6070, Edep 69, Müslim Birr 103)
    Müslüman is hayatinda da dogruluktan ayrilmaz. Peygamberimiz hadisinde dogru ve kendisine her husuta güvenilen tacir (ticaretle ugrasan) kiyamet günü peygamberlerle, sehitlerle beraberdir. (Ibn-i Mace Ticaret 1)
    Diyarbakirli Sait Pasa'nin bu konudaki siiri cok anlamlidir:

    Sen usandirma eli, el de usandirmaz seni
    Hilekarlik eyleme, kimse dolandirmaz seni
    Desti adadan soguk su icme, kandirmaz seni
    Korkma düsmandan ki, ates olsa yandirmaz seni
    Müstekim ol Hazret-i Allah utandirmaz seni

    Peygamberimiz Miraca ciktiginda sabahleyin mescide ciktiginda kureyse haber verdi. Hayret ve inkar ederek kimi el cirpiyor kimi elini basina koykuyordu. Iman etmis olanlardan bazilari dinden cikti. Birtakim insanlar Hazreti Ebu Bekir'e kostular:
    "Eger o söylediyse süphesiz dogrudur"dedi.
    „Onu buna karsi da mi tasdik ediyorsun?" Dediler. O da
    "Ben onu bundan daha uzaginda da tasdikediyorum. Sabah aksam sema haberini yani peygamberliginide tasdik ediyorum." dedi. Bunun üzerine Hazreti Ebu Bekir "Siddik" diye isimlendirildi. (Elmalili Tefsiri C4, S. 3145)
    Yalanda insan icin münafikligin belirtisidir. Nitekim peygamberimiz müslimin rivayet ettigi bir hadis-i Serifte
    "Üc haslet vardirki bunlar kimde bulunursa o kimse namazda kilsa, oructa tutsa, hacca da gitse, umrede yapsa, o yine münafiktir." Bu hadis iman ile ahlak arasindaki münasebeti en güzel sekilde ortaya koyuyor. "Konustugu zaman yalan konusursa, söz verdigi zaman verdigi sözü yerine getirmezse, kendisine birsey emanet edildigi zaman onu korumazsa, sahibine iade etmezse o kimseyi nifak rahatsizligindan kurtarmaya yeterli degildir." Ve yine peygamberimiz:
    "Kisinin kalbi dogru olmadikca imani dogru olmaz. Dili dogruyu söylemedikce kalbi de dogru olmaz. Komsusu onun kötülügünden emin olmadikca kisi cennete giremez. (Riyazüs- Salihin C. 1 S 341, Ahmed Bin Hanbel Müsnad 3/198)
    Kur'an-i Kerimde Cenab- i Hakkin imandan sonra bizden ikinci derecede istedigi dogruluktur.
    "Rabbimiz Allah'tir deyip, sonra dosdogru yasayanlara korku yoktur. Ve onlar üzülmeyeceklerdir. Onlar cennet ehlidir."
    "Süphesiz Rabbimiz Allah'tir deyip sonra dosdogru yasayanlara korku yoktur ve onlarin üzerine melekler iner onlara: Korkmayin üzülmeyin size vaad olunan cennetle sevinin" derler (Fussilet 30)
    Peygamberimize "emrolundugun gibi dosdoru ol" ayeti indirildigi zaman
    "Beni Hud suresi kocatti." buyurmustur. Bu ayetten daha siddetli bir ayet inmemistir. Hud suresinde eski kavimlerden Hud kavmi, Nuh kavmi, Salihin kavmi semud, Lut'un kavmi, Suaybin kavmi medyen, Firavun ve onun ileri gelenlerinin akibetleri ve Allah'in rahmetinde uzak oluslari anlatiliyor.
    Ashab-i Kiramdan birisi resulullah gelerek diyorki:
    "Ey Allah'in resulü, islam hakkinda bana öyle bir söz söyleki onu senden baksa hicbir kimseye sormayayim"
    Resulullahta
    "Allah'a iman ettim de, sonra dosdogru ol." buyurdurlar. (Tirmizi Zühd,61,2412 Kütüb-ü Sitte 16,339)
    Bu ayet islamin tamamini özetlemektedir. Sözlerimi Mehmet Akif'in bir siiriyle bitirmek istiyorum:

    „Sudur cihanda benim en begendigim meslek,
    Sözün odun gibi olsun ama hakikat olsun tek."




    Ahmet Özvarinli

    Bregenz Din görevlisi
    Zürih Üniversitesi
    Doktora ögrencisi
0 0 0