Kamu Hizmetlerinin Görülme Usulleri 4
Son güncelleme:
-
aöf adalet dersleri - idare hukuku konu anlatımı - kamu yönetiminde kamu yönetiminde imtiyaz sahibinin hakları - kamu yönetiminde imtiyaz sahibinin ayrıcalıkları - kamu yönetiminde imtiyaz sahibinin yükümlülükleriHakları
İmtiyaz sözleşmesi ile imtiyaz sahibine birtakım mali haklar sağlandığı gibi, özel hukuk sözleşmelerinde rastlanmayan türden bazı kamusal ayrıcalıklar ve olanaklar da sağlanabilir. İmtiyaz sahibi sözleşme ile üstlendiği kamu hizmetini belli bir kâr ve kazanç elde etmek için yapar. Bu kâr ve kazanç ise, hizmetten yararlananlardan alınacak belli bir ücret ile sağlanır. Ancak hizmetten alınacak ücret esas itibariyle İdarece belirlenir. İdare bu ücreti belirlerken, imtiyaz sahibinin kârı kadar hizmetten yararlananların ödeme gücünü de göz önünde tutar. Bu nedenle, hizmetten yararlananlardan alınacak ücret bir fiyat olmaktan çok, bir harç ya da resim niteliğindedir.
Bununla beraber, imtiyaz sahibi sözleşmenin mali dengesinin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Şöyle ki; İdare tek yanlı iradesi ile sözleşmede değişiklik yaparak imtiyaz sahibinin yükümlülüklerini arttırır ise, imtiyaz sahibi bu artan yükümlülüklerine bir mali karşılık isteme hakkına sahip olur. Öte yandan, sözleşmenin uygulanması sırasında tarafların iradelerinin dışında ortaya çıkan olaylar nedeniyle imtiyaz sahibinin mahvına neden olabilecek ölçüde yükümlülükleri artar ise, imtiyaz sahibi öngörülmezlik kuramı uyarınca sözleşmenin yeni koşullara uydurulmasını ve zararlarının paylaşılmasını İdareden isteme hakkına sahiptir.
Öngörülmezlik kuramının uygulanabilmesi için şu üç koşulun bir arada gerçekleşmesi zorunludur:
- Sözleşmenin tarafları, durumu alt üst eden olayları öngörmemiş olmalıdırlar.
- Olaylar, tarafların tamamen iradesi dışında olmalıdır.
- Olaylar, imtiyaz sahibinin mahvına neden olabilecek boyutta olmalıdır.
Bu koşulların birlikte gerçekleşmesi halinde, İdare imtiyaz sahibi için ortaya çıkan yükümü paylaşmak zorundadır. Tarafların bu konuda anlaşamamaları halinde, görevli idari yargı yeri öngörülmeyen olaylar nedeniyle ortaya çıkan ek yükümü hesaplar ve bunun İdare ile imtiyaz sahibi arasında nasıl paylaştırılacağını belirler.
Kamusal Olanaklar
İmtiyaz sahibine bazı kamusal olanaklar da sağlanmış olabilir. Örneğin, İdare imtiyaz sahibine hizmet ile ilgili taşınır veya taşınmaz malları, araç- gereçleri temin etmiş olabilir. İmtiyaz sahibine kamu malları üzerinde veya altında tesisler yapma olanağı tanınmış olabilir. Nihayet imtiyaz sahibi lehine kamulaştırma yapma öngörülmüş olabilir.
İmtiyaz Sahibinin Yükümlülükleri
İmtiyaz sahibi hizmeti, kamu hizmetine egemen olan ilkelere ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yürütmek zorundadır. Bir defa imtiyaz sahibi, eşitlik ilkesi uyarınca, hizmetten yararlanacakları ve bunlardan alınacak ücretleri serbestçe belirleme olanağına sahip değildir. Hizmetten yararlanma şartları ve ücret şartname ve sözleşmede belirlenmiş bulunduğundan, imtiyaz sahibi bu hükümlere uymak zorundadır.
Ayrıca imtiyaz sahibi, değişkenlik ilkesi uyarınca, İdarenin yapacağı tek yanlı değişiklikleri kabul etmek zorundadır. Nihayet imtiyaz sahibi, süreklilik ve düzenlilik ilkesi uyarınca, İdarenin gözetim ve denetimine katlanmak zorundadır. İmtiyaz sahibi, sözleşme ile elde ettiği kazancın bir kısmını yıllık aidat olarak İdareye vermekle yükümlü kılınabileceği gibi, ürettiği mal ve hizmetlerin bir kısmını da karşılıksız olarak idareye vermeyi kabul etmiş olabilir.
Son olarak, imtiyaz sahibi yükümlülüklerini bizzat yerine getirmek zorundadır. İmtiyaz sahibi, yüklendiği hizmeti bir başkasına gördüremez ve yükümlülüklerini devredemez. Çünkü imtiyaz sahibi teknik bilgi, yetenek, deneyim ve mali gücü nedeniyle seçilmiş olup, kamu hizmetlerinin İdarenin iradesi dışında başkalarına gördürülmesi düşünülemez.
alıntı