Kamu Hizmetlerinin Görülme Usulleri 3
Son güncelleme:
-
aöf adalet dersleri - idare hukuku - kamu hizmetlerinde idarenin yetkileri - kamu hizmeti imtiyaz sözleşmelerinde idare yetki ve ayrıcalıklarıKamu hizmeti imtiyaz sözleşmelerinde İdare üstün yetki ve ayrıcalıklarla donatılmıştır. Bu üstün yetki ve ayrıcalıkların belli başlıları şunlardır:
Denetim ve Yaptırım Uygulama Yetkisi
İdare, imtiyaz sahibinin üstlendiği yükümlülüklerini yerine getirişini denetleme ve gerektiğinde yaptırım uygulama yetkisine sahiptir. Hatta sözleşme ve şartnamede bu yetkiler açıkça belirtilmemiş olmasa dahi, İdarenin bu gibi yetkilere sahip olduğu kabul edilmelidir. İdarenin bu yetkileri, onun kamu hizmetlerinin asli sahibi ve sorumlusu olmasından kaynaklanmaktadır. İdarenin uygulayacağı belli başlı yaptırımlar, belli bir miktar paranın ödenmesini isteme, işletmeye geçici olarak el koyma ve sözleşmeyi feshetme (imtiyazı düşürme)dir.
İdare, işin belli bir süre içinde bitirilmemesi halinde, sözleşmede cezai şart olarak öngörülmüş bulunan belli bir miktar parayı, sözleşmecinin teminatından doğrudan irad kaydetmek suretiyle alır. Ayrıca idare, imtiyaz sahibinin hizmeti gereği gibi yürütmemesi halinde işletmeye geçici olarak el koyma yetkisine sahiptir. İdare bu yaptırımı uygulayarak imtiyaz sahibinin yerine geçer ve hizmeti bizzat kendisi yürütür. Nihayet İdare, imtiyaz sahibinin ağır kusuru halinde, herhangi bir tazminat ödemeksizin sözleşmeyi feshedebilir.
Tek Yanlı Değişiklik Yapma Yetkisi
Kamu hizmetlerinin değişken olma özelliği nedeniyle, İdare kamu hizmeti imtiyaz sözleşme ve şartnamesinin hüküm ve şartlarını tek yanlı iradesi ile değiştirme yetkisine sahiptir. Ancak İdarenin bu yetkisini kullanabilmesi, yeni durum ve şartların ortaya çıkmasına bağlıdır. Ayrıca İdarenin tek yanlı iradesi ile yapacağı değişiklikler ile imtiyaz sahibinin yükümlülükleri artar ise; bir başka anlatımla sözleşmenin mali dengesi bozulur ise, imtiyaz sahibine belli bir karşılık verilmesi gerekir.
Tek Yanlı Fesih Yetkisi
İdare, yukarıda da belirttiğimiz gibi, imtiyaz sahibinin ağır kusuru halinde bir yaptırım olarak sözleşmeyi tek yanlı olarak feshedebilme yetkisi yanı sıra, imtiyaz sahibinin hiçbir kusuru olmasa dahi, hizmet ve kamu yararının gerektirdiği hallerde, sözleşmeyi tek yanlı feshetme yetkisine sahiptir.
İmtiyaz sahibinin ağır kusuru üzerine sözleşmenin feshedilmesi halinde imtiyaz sahibine herhangi bir tazminat ödenmesi gerekmez iken, bu ikinci halde İdare imtiyaz sahibinin zararını tamamen gidermek zorundadır. Bu ikinci hal rachat olarak adlandırılmakta olup, rachat imtiyaz sözleşmesinin süresi içinde imtiyazın tüm tesisatı ile birlikte bedeli karşılığında İdarece satın alınarak imtiyaz sözleşmesine son verilmesidir.
Rachat, İdarenin kamu hizmetinin asli sahibi ve sorumlusu olmasından kaynaklanan bir olanak olup, sözleşmede öngörülmemiş olsa dahi, kullanılabilecek olan bir yetkidir. Ancak İdare rachat yoluna başvurup da imtiyaz sözleşmesini tek yanlı olarak feshettiğinde, imtiyaz sahibinin işletmeden beklediği normal kazanç ve kârları da tamamen tazmin etmek zorundadır.
alıntı