Dağcılıkta Tırmanma İpleri
Son güncelleme:
-
dağcılık sporu - modern dağcılık ve mağaracılık - tırmanma ipleri çeşitleri - tırmanma tarzına göre ipler - dağcılık ipleri sembolleriİpler yapılarına göre ikiye ayrılırlar: Örgü halatlar ve Kernmantle ipler. Örgü halatlar bir çok lifin sarılarak oluşturduğu ve son sarımın üç örgüden oluştuğu iplerdir. Dinamik özellikleri yoktur ve diğer mekanik dezavantajlarından dolayı günümüzde dağcılık uygulamalarında kullanılmamaktadırlar. Kernmantle (mantolu) ipler iki katmandan oluşur: Yükün %70ini taşıyan bir çekirdek ve onu dış etkenlerden koruyan çepeçevre bir manto.
Günümüzün modern dağcılık ve mağaracılık ipleri bu yapıda üretilirler. Dinamik dağ iplerinin malzemesi naylondur. Naylon bütün avantajlarının yanında bazı zayıflıklar taşır. Asitlere, sıcaklığa ve UV ışığına karşı çok duyarlıdır. Asitler ile on beş dakika sürecek bir temas, ipin dayanıklılığını ürkütücü miktarda düşürür. Sürekli güneş ışığı altında bırakıldığında ipin yapısı bir kaç hafta içinde bozulup ipin kullanılmayacak duruma gelmesine neden olabilir. Ve malesef kimyasal zararları tesbit etmek neredeyse imkansızdır. Ancak bir takım hususlara dikkat edip, kimyasallardan koruduğumuzda, ipimizi güvenli bir şekilde kullanmaya devam edebiliriz.
TIRMANIŞ TARZINA GÖRE İPLER
Günümüzün dağcılık ipleri 7.8 ile 11mm olan çap aralığında üretilmektedirler. Bu ipler statik olarak 1450kg ile 2450 kg çekere sahiptir. 1970lerde 45 metrelik uzunlukta ipler yaygın iken, günümüzdeki standart 50 metredir. 55 ve 60 metre ipler de gittikçe yaygınlaşmaktadır. Tırmanış ipleri kalınlıklarına göre tek ve yarım ipler olarak ikiye ayrılır. Yarım ipler iki aynı çapta ipin beraberce kullanılacağı düşünülen iplerdir ve kendi aralarında ikiz ve çift ipler olarak iki ayrı kategoriye ayrılır. İkiz ipler genelde 7.8 - 8.5 mm arasındaki çaplarda üretilmektedir. Tırmanış sırasında iki adet ikiz ip aynı anda birlikte kullanılır. İki ip bütün emniyet noktalarından beraberce, birbirine paralel bir şekilde geçer. Bu ipler taş düşmesi, tırmanınışçının düşüşü, kramponlar yada başka nedenlerle iplerin zarar görebileceği durumlarda ikinci ipin iniş amaçlı kullanılabilmesini hedefler.
Dağcılıkta ağırlığın bir dezavantaj olduğunu düşünürsek daha kalın iki ip taşımaya göre çok daha hafif bir alternatiftir. İkiz iplerin testleri beraber yapılır . Çift ipler genelde 8.5-9 mm arası çapta üretilmektedir. Çift ipler, tırmanırken ilk ara emniyet noktasından beraberce geçirilir. Daha sonraki emniyet noktalarında ip sürtünmesini ve dolanmasını azaltmak amacıyla iplerden biri kullanılabilir. Çift ip tırmanış tekniği olarak adlandırılan bu teknik, burada açıklanması oldukça yer tutacak bir çok püf noktaya sahiptir. Uygulamadan önce mutlaka teorik ve pratik olarak iyi bir şekilde öğrenilmesi tavsiye edilir. Doğru uygulanıldığında özellikle aletli lider tırmanışta ve alpinizmde büyük kolaylıklar sağlayacaktır. ATC benzeri tüp yada plaka emniyet aletleri ile iki ipin kontrolünü çok daha kolay ve birbirinden bağımsız olarak sağlamak mümkündür. Bu teknik ile tırmanırken ip inişi yapmak durumunda kaldığımızda tek iplerin iki katı kadar iniş mesafesine sahip oluruz. (İki ipi birbirine uç kısımlarından ekleyerek) Tek ipler 9.8 ile 11 mm arasındaki çap kalınlıklarında üretilirler.
Son birkaç yıldır 9.4 mm ve daha düşük çaplarda da tek ipler üretilmektedir. Tek iplerin en büyük avantajı kullanım kolaylığıdır: Emniyetçi tek bir ipi kontrol eder ve tırmanışçı zor bir hamle öncesi ara emniyetten hangi ipi geçirmesi gerektiğini düşünmek zorunda değildir. Keskin köşeli kaya yapısının bulunduğu yerlerde, dolambaçlı rotalarda, ip inişi yapmanız gerektiğinde veya berelenmiş, kayaya sıkışmış ipimizi kesmek zorunda kaldığımızda tek ipler daha sorunlu olurlar.
SEMBOLLER İLE DAĞCILIK İPLERİ
Tırmanış iplerinin çeşidini ifade eden evrensel semboller vardır. Bunlar mutlaka her ip sarımının iki ucuna da yapıştırılarak satışa sunulur. Bu etiket ile birbirine yakın kalınlıktaki farklı tip iplerin karıştırılması yada yanlış yerlerde kullanılması önlenmeye çalışılır.
Tek İp
Yarım İp
İkiz İp
Bu ipler dışında buzul ve sırt yürüyüşleri için 8 ve 9 mm kalınlığında, lider tırmanış için uygun olmayan emniyet ipleri de üretilmektedir.
alıntı