Bölge Bazında Dünya Mal İhracatı ve İthalatı
Son güncelleme:
-
aöf dış ticaret bölümü - dünya ekonomisinde mal ihracatı - dünya ekonomisinde mal ithalatı - ihracatın bölgelere göre dağılımıDünya ihracatının 1948′de 58 milyar dolardan 2003′te yaklaşık 125 kat artarak 7294 milyar dolara ulaştığı Tablo 1.8′de görülmektedir.
Artış oranları önceki dönemlere göre 1953 yılında yüzde 27,3,1963 yılında yüzde 94,0, 1973 yılında yüzde 26l,3, 1983 yılında yüzde 219,2, 1993 yılında yüzde 99,6, 2003 yılında yüzde 200 olmuştur. Ticaret hacmindeki artış 1950 ve 1960′lı yıllarda daha düşük seyretmiş, sonraki yıllarda 1980′li yılların bir bölümü hariç çok yüksek oranlarda gerçekleşmiştir. Artış oranlarının 1973-1983 ve 1993-1999 dönemlerinde büyük ölçüde petrol fiyatlarındaki gelişmelerden, ülke kompozisyonundaki değişimlerden, 1993-1999 döneminde ise Eski Doğu Bloku ülkeleri arasındaki ticaret rakamlarının istatistiklere dahil edilmesinden etkilendiği açıktır.
Bölgeler bazında ihracatta en büyük payı Batı Avrupa ülkeleri alırken, ikinci sırada Asya ülkeleri gelmektedir. İthalatta ise en büyük payı yine Batı Avrupa alırken, ikinci sırada Amerika kıtası ülkeleri gelmektedir.
Dünya ihracatında Kuzey ve Latin Amerika ülkelerinin toplam payı 1948′de % 40′lardan 2003′te % 19′lara düşmüştür. (Tablo 1.8) Eski Doğu Bloku kapsamındaki ülkelerde % 6-8′lerden % 5,5′e, Afrika kıtasının payı % 7′lerden % 2′le- re gerilemiştir.
Buna karşılık Batı Avrupa’da AB’ye yeni dahil olan ülkelerin de etkisiyle pay % 31′den % 43′e, Asya’da özellikle Japonya, Çin ve altı Asya kaplanının (Malezya, Güney Kore, Singapur, Tayvan, Tayland, Hong Kong) etkisiyle pay % 13′ten % 26′ya çıkmıştır.
İthalat açısından ise Kuzey ve Latin Amerika ülkelerinin toplam payı % 30′lar- dan % 25-30 arasına gerilemiştir (Tablo 1.9.). Bunda Latin Amerika ülkelerinin payının azalması etkili olmuştur. Eski Doğu Bloku kapsamındaki ülkelerin ithalatı % 6 civarından % 5′e gerilemiş, Afrika kıtasınınki ise % 7′den % 2′ye inmiştir. Buna karşılık Batı Avrupa’da pay % 40′tan biraz artarak % 42 civarına, Asya’da pay % 14′ten % 23′e çıkmıştır.
Bu arada dünya ticaretini serbestleştirmeyi hedefleyen GATT’a ve onun 1994′ten sonraki yeni şekli olan Dünya Ticaret Örgütü’ne üye ülkelerin dünya ihracatı ve ithalatı açısından payları giderek artarak toplam değerin % 90′larına ulaşmıştır.
Günümüzde artık dünya genel ithalat ve ihracatı büyük çoğunlukla Batı Avrupa ülkeleri, Kuzey Amerika ve Asya ülkeleri tarafından gerçekleştirilmektedir. Batı Avrupa ülkelerinin dünya ticaret hacmi içerisindeki payı son yarım asırlık dönemde sürekli en yüksek düzeyde olmuş, Kuzey Amerika’nın payı da ikinci büyüklük seviyesini korumuştur. Asya ülkelerinin ticaret hacmi içerisindeki payı da yükselen bir seyir izlemiştir.
Küreselleşme ile bölgesel yoğunlaşmanın gözlendiği, Batı Avrupa, Kuzey Amerika ve Asya Pasifik bölgesinde dünya ticaretinin yüzde 90′ı gerçekleştirilmektedir. Bu bölgelerdeki entegrasyonlardan AB, NAFTA ve APEC dikkate alındığında bu sürecin yoğunlaşarak devam edeceği görüşleri hakimdir.
2000 yılında dünya mal ihracatı (veya ithalatı) ve ithalatı rekor bir şekilde % 12 civarında artarak 6 trilyon doları aşmıştır. Ancak 2001 yılında % 4 oranında gerilemiş, 2002′de % 5, 2003′te ise % 16 oranında artmıştır. Halen en fazla ihracat ve ithalat yapan 50 ülkenin dünya ihracat ve ithalatından aldığı pay % 95 civarındadır. O halde rahatlıkla dünya ticaretinin dünyadaki 200 civarındaki ülkenin yalnızca 1/4′ünün katıldığı bir faaliyet alanı olduğu söylenebilir.
alıntı