Sarı Nokta Xəstəliyi - Makula Dejeneresansı - Makula Dejeneresansı Nədir
Çağımızda diaqnoz və müalicə imkanlarının inkişafıyla insan ömrü uzanmış, bəzi xəstəliklərin də görülmə sıxlığı artmışdır. Makula dejeneresansı və ya xalq arasında bilinən adıyla sarı nöqtə xəstəliyi də bunlardan biridir.
Makula gözün görmə nöqtəsidir. Sarı nöqtə də deyilir. Yaşın irəliləməsiylə makülada tullantı maddələr yığılmağa başlar. Bunlara drüzen denir.Bu dövr quru tip yaşa bağlı makula dejeneresansıdır. Görmə çox təsirlənməz. Nadir olaraq quru tip Makula dejeneresansının də görməyi irəli dərəcədə azaldan tipləri mövcuddur.
Quru Tip yaşa bağlı makula dejeneresansı olan xəstələri bir hissəsində qanama ilə seyr edən, makula altında yeni damar oluşumlarının görüldüyü, yaş tip Makula dejeneresansına keçid olur. Yaşı tipdə görmə itiliyi sürətlə azalır. Eğik əyri görmə və mərkəzi görmənin itkisi kimi ciddi şikayətlər olur.
Quru tip yaşa bağlı makula xəstəliyinin yaş tipə keçişini erkən dövrdə görə bilmək üçün xəstənin müəyyən aralarla Amsler testi tətbiqi vacibdir.
Amsler testi kadrlı bir kağıttır. Xəstənin bir gözünü bağlayaraq aşağıdakı qaydalara görə testi evdə tətbiqi istənər.
Yaşa Bağlı Makula Dejeneresansı üçün risk faktorları
Yaşı: Ümumiyyətlə 60 yaş üzərində görünür.
Ailə hekayəsi və genetik faktorlar
Siqaret istifadəsi
Obezite (köklük)
Uzun müddət günəş işığına məruz qalmaq
Kardiovasküler xəstəlik
Yaşa Bağlı Makula Dejeneresansında tanı:
Göz Anjiografisi: fluorescein boya maddəsi qol damarından inyeksiya edildikdən sonra xüsusi bir işıq altında göz arxasından fotoşəkilləri çəkilir. Quru tip ilə yaş tip Makula dejeneresansının təyin olunmasına köməkçi olar.
OCT: Noninvaziv bir tetkiktir, maküladaki qalınlaşma, incəlmə və maye sızıntısı olub olmadığı mövzusunda məlumat verir.
Müalicə:
Quru tipdə effektiv bir müalicə yoxdur. İndiki vaxtda tətbiq oluna bilən müalicələrin hamısı yaş tip üçündür.
Fotodinamik müalicə: Xəstəlik makülada yerləşdiyi üçün edilən lazer müalicəsinin görmə nöqtəsinə zərər verməməsi lazımdır. Fotodinamik lazer belə bir müalicədir. Soyuq lazer olaraq da adlandırılar. Damardan Visudyn adında bir dərman verilir. Bu dərman 10 dəqiqədə nasos köməyiylə inyeksiya edilib 5 dəqiqə gözlənilir və laser tətbiq edilir. Ağrılı bir əməliyyat deyil. Ancaq 48 saat günəş işığına çıxmamaq lazımdır. 3 ayda bir tətbiq olunar və antiVEGF dərmanlarla fəaliyyəti artırıla.
AntiVEGF (intravitreal inyeksiya) müalicə: Bu qrup dərmanlar yaş tip Makula dejeneresansının səbəbi olan yeni damar meydana gəlməsini engellerler.Gününümüzde yaş tip yaşa bağlı makula dejeneresansının ən təsirli müalicəsinin. Direk göz içinə enjekte edilir. Birdən çox ədəddə və ayda bir tətbiq etmək gərəyə bilər. Bu dərmanlar avast, lucentis və macugendir.