Retine Pozuqluğu
Son güncelleme:
-
retina xəstəlikləri - retina haqqında - göz şəbəkə təbəqəsi haqqında
RETİNA XƏSTƏLİKLƏRİ
Retina xəstəlikləri səbəb əhəmiyyətli? Çünki retina görmə hadisəsinin beynini yaradır.
Retina xəstəliklərinin anlaşılması üçün, əvvəl niyə eynək taktığımızı anlamalıyıq: Eynək takmamızın, lazer əməliyyatı olmağımızın, kontakt lens istifadə etməmizin, yəni görmə hadisəsinə köməkçi olan bütün cihazların ən əhəmiyyətli və tək məqsədi, görünüşü RETİNA (yəni ağ təbəqə) üzərinə salmaqdır.
Çünki görünüş retina təbəqəsinin qarşısında ya da arxasında odaklanırsanız, dəqiq bir fikir sağlanamamaktadır. Gözün şəffaf təbəqəsindəki bir ləkə, ya da katarakt da, retinadakı görünüşü bulandırmaktadır. Katarakt çıxardılaraq yeni şəffaf bir nəzər line şüşələrin ilişər. Bunu kimi, görünüş retinanın üzərinə düşdüyü hallarda retinanın bəzi bölgələrində ziyan varsa görünüş bulanıq olacaq, ya da görünüşün bəzi hissələr görülemeyecektir.
Retina xəstəliklərində, bizim xəstəliyin fərqinə varmamız üçün, retinanın mərkəzi hissəsində (yəni makula, ya da sarı ləkə) bir pozuqluq olması lazımlıdır. Çünki bunun xaricindəki sahələr, görmə sahənizi mərkəzində deyil kenarındadır və fərq edilməsi də çətindir. Yenə də, ətrafdan yaxınlaşan cisimlərin görünməsində bir miqdar çətinlik ola bilər.
Nəticə olaraq, retina xəstəliklərinin makula'yı təsir etdiyi zaman görməyi çox tez saldığını və xəstəni daha tez həkimə gətirdiyini, lakin bu sahənin xaricində ziyan görən bölümler varsa, görməyi dərhal dərhal təsir etmədiyini söyləyə bilərik.
BUNUN ƏHƏMİYYƏTİ
Retina xəstələri, əgər makula tutulmamışsa, xəstəliklərinin fərqinə varmamakta və xəstəliyin irəliləməsinə zəmin hazırlayırlar. Görmə etkilendikten sonra həkimə başvurulduğunda olan budur:
Retinada ziyan meydana gəlmişdir. Retina sinir hüceyrələri, konus-basili vs. özünü yenileyemezler. Retina ziyanı beyin ziyanı kimidir və ancaq çox erkən tanı qoyulduğunda, bəzi hallarda müalicə edilə bilər.
Yenə də bütün retina xəstəliklərində çarəsiz deyilik. Məsələn bir damarın tıxanmasına bağlı olaraq ibarət olan sızıntıyı lazerlə və ya dərmanlarla azaltabiliyoruz, cırılmış və ayrılmış retinanı (dekolman) erkən yakalayabilirsek lazerlə sınırlayabiliyor, ya da ayrılmış təbəqələri əməliyyatla yerinə yapıştırabiliyoruz. Retinanın hüceyrələri həyatını itirmədən əvvəl bunları edə bilsək, qalıcı görmə itkisi oluşmayabilir.
Görünüşlərin retinaya dəqiq olaraq düşməsindən sonra, görmə sinirini təşkil təxminən 1.000.000 sinir lifi, kompleks bir siqnal sistemiylegörüntüyü beynin arxa hissəsindəki görmə beynini daşıyır. Burada görmə beyində şərh olunaraq görmə hadisəsi baş verir.
Aydın olduğu üzrə, göz və retina möhkəm belə olsa, beyindəki nəzərdən sonrakı görmə yollarında bir şiş, qanama, iltihab varsa görmə hadisəsi yenə reallaşmayacaq.
İndiyə qədər, göz və görmə hadisəsiylə əlaqədar əhəmiyyətli nöqtələrə toxunduq. Bunun əhəmiyyəti şurada:
Xəstələrimizin ümumiyyətlə düşündükləri kimi, göz xəstəliklərinin müalicəsi yalnız eynək istifadə edərək ya da lazer (eynək nömrəsini sıfırlayarak) gerçekleşmemektedir. Yenidən vurğulamaq lazım olsa, bütün bunların - katarakta əməliyyatlarının, kornea nəqllərinin - tək bir məqsədi vardır; retina təbəqəsi üzərində dəqiq bir görünüş yaratmaq, yenə çox yaxşı başa düşülməlidir ki, retinada yaranan görünüşün beyinə əskiksiz olaraq getməsi üçün retinanın da möhkəm olması lazımlıdır.
RETİNA Hastalıklarında NELER önlənə bilər?
Tavukkarası kimi bəzi genetik xəstəliklərin meydana gəlməsini bu anda maneə. Yenə də dövri müayinə lazımlıdır. Çünki gözdəki xəstəliklərlə birlikdə meydana gələ biləcək katarakt kimi vəziyyətlərə müdaxilə edilə bilər, dərman müalicəsiylə tavukkarasındaki irəliləmə yavaşlatılabilir. Göz təzyiqi dərmanlarla salına bilər və göz tansiyonuna bağlı korluq önlənə bilər.
Bunun xaricindəki xəstəlikləri, ya da bu xəstəliklərə bağlı görmə itkisini 'bəli' maneə törədə. Məsələn; şəkər hastasıysak qan şəkərini, təzyiq hastasıysak bədən təzyiqini düz tutmaq, daxili xəstəlikləri mütəxəssisinə düzgün olaraq görünməmə, siagaradan uzaq dayanmamız çox əhəmiyyətlidir. Şəkəri idarəli seyr xəstələrdə, şəkərə bağlı retina pozulması çox daha yüngül olmaqda, təzyiqi nizamlı olan xəstələrdə retina damar tıkanıklıklarına bağlı görmə itkisi daha nadir olmaqdadır.
Bundan başqa retinanın ekoloji pozuqluqlarına (dejeneresans) önləyici arqon lazer anbar proqramları, yenə Diabetik xəstələrdə lazımlı görülən hallarda erkəndən lazer müalicəsi, göz içi dərman enjeksiyonları, sarı nöqtə xəstəliyində (yaşa bağlı makula dejeneresansı) erkən tutulan hallarda göz içi dərman enjeksiyonları və fotodinamik müalicə və daha bir çox xəstəlikdə, ancaq təkrarlanan idarələrdə tutulan və görmə itkisi hələ olmadan başlanan müalicələrlə, görmə qoruna bilmişdi.
Bu səbəblə, göz müayinəsi qətiliklə eynək və görmə müayinəsi olaraq algılanmamalı, irəlidə geriyə döndürülemez görmə itkisinin engellenebilmesi üçün, xüsusilə 6 ayda bir detallı bir göz müayinəsinin aparılması üçün vaxt ayrılmalıdır.