Göz Təzyiqi - Glakom
Son güncelleme:
-
göz təzyiqi nədir - göz təzyiqi kimlerde görülər - göz təzyiqi səbəbləri - göz təzyiqi əlamətləri - lazer ilə göz təzyiqi müalicəsi
Gözün bəslənməsi, gözün içində davamlı olan maye vasitəsilə reallaşar. Bu müddət reallaşarkən bir tərəfdən də gözün içindəki bu maye bəzi kanallar köməyiylə çölə atılar. Əgər bu kanallarda hər hansı bir tıxanma meydana gəlirsə, gözün içindəki maye çölə boşaltılamaz. Bunun nəticəsində də göz içindəki təzyiq artır. Bu təzyiq artımına göz təzyiqi (glokom) deyilir.
Göz təzyiqi yüksələn təzyiq səbəbiylə göz sinirine zərər verər. Ziyan görən sinir hüceyrələri nəticəsində yavaş-yavaş görmə itkisi ortaya çıxar. Əgər müalicə edilməzsə ən sonunda görmə itkisi% 100ə çatar. Görmə itkisi ətrafdan mərkəzə doğru reallaşar.
Göz təzyiqin bəzi tipləri vardır. Xəstəlik ümumiyyətlə erkən dövrdə əlamət verməz və xəstələr tərəfindən ancaq görmə itkisi meydana çıxdıqdan sonra fərqinə varılar. Ümumiyyətlə 40-45 yaşlarından sonra ortaya çıxar və ilk əlaməti göz line təzyiqinin artmasıdır. Əgər görmə itkisi başlamışsa geri dönüşü olmaz. Bu səbəblə nizamlı göz müayinəsi erkən diaqnoz baxımından çox əhəmiyyətlidir.
Göz təzyiqinin ƏLAMƏTLƏRİ
Göz təzyiqi erkən dövrdə hər hansı bir əlamət verməz. Xəstəlik yavaş irəlilədiyini və ətrafdan mərkəzə doğru bir itki olduğundan müəyyən bir görmə sahəsində itkin hiss. Erkən diaqnoz ilə glokomun irəliləməsi dayandırıla. Lakin bunun üçün yaxşı bir göz müayinəsi şərtdir.
Göz təzyiqinin nadir görülən növündə bulanma, qusma, ağrı, görmə bulanıqlığı ola bilər. Bucaq bağlanması göz təzyiqi dediyimiz bu növü xəstələrin az bir yer tutduğu üçün, digər göz təzyiqi xəstələrində bu cür ifadə edilər ortaya çıxmaya.
GÖZ TƏZYİQİ RİSKİ daşıyanlar KİMLERDİR?
Birinci dərəcə qohumlarında göz təzyiqi olanlarda göz təzyiqi riski artmışdır. Yəni irsi faktorlar bu xəstəliyin ortaya çıxmasında əhəmiyyətli rol oynayır. Bundan başqa 40 yaşının üstündə və göz içi təzyiqi davamlı yüksək seyr kəslərdə görülmə ehtimalı artır. Bunların xaricində qan təzyiqinin artmış olması, şəkər xəstəliyi, gözdə meydana gələn yaralanmalar, qansızlıq, şok, bu xəstəliyin görülməsində risk faktorları arasında sayılar. Bu risk faktorlarına sahib olan kəslərin bu mövzuda diqqətli olmaları və nizamlı göz müayinəsi etdirmələri xəstəliyin ortaya çıxmasını qarşısını almaqda kömək edir.
GÖZ TƏZYİQİ DİAQNOZU NECƏ QOYULUR?
Ümumiyyətlə hiyləgər seyr edən bir xəstəlik olduğundan, göz müayinəsi zamanı göz daxili təzyiqinin təsadüfən ölçülməsi nəticəsində fərqinə varılar. Buna görə edilən göz müayinəsi əsnasında göz içi təzyiqi də ölçülməlidir. Əgər göz tansiyonundan şüpheleniliyor isə həkimlərin diqqət etdiyi bəzi duurmlar vardır. Birincisi, göz line təzyiqinin artmış olmasıdır. Digərləri isə göz sinirine meydana gələn zərərin göstərilməsi və bu zərərə bağlı görmə sahəsi itkisinin həkim tərəfindən ortaya çıxarılmasıdır. Sinirdə ortaya çıxan zərərin dərəcəsi, görmə sahəsi itkisi, xəstəliyin müalicə şəklinin təyin olunmasında əhəmiyyətlidir.
Bəzi xəstələrdə göz təzyiqi böhranı ortaya çıxar. Bu vəziyyətdə göz içi təzyiqi ani olaraq çox artar və göz və baş ağrısı, bulanma, qusma ilə birlikdə özünü göstərir. Təcili müalicə tələb edən bir vəziyyətdir.
GÖZ TANSİYONUNDA ERKƏN TANI NİYƏ ÖNEMLİDİR?
Bu xəstəliyin hiyləgər seyr və yavaş irəliləyən bir xəstəlik olduğunu ifadə etmişdik. Erkən dövrdə hər hansı bir əlamət vermediğinden diaqnozu çətindir. Xroniki bir hastalıtkır və tamamilə görmə itkisinə gətirib çıxarar. Buna görə mütləq xəstə, xəstəliyinin əhəmiyyətini bilməlidir. Çünki bir çox adam hər hansı bir problem olmadığını düşünərək müalicəyə davam etməz və bunun nəticəsində də gözünü itirər.
GÖZ TƏZYİQİ NECƏ MÜALİCƏ EDİLƏR?
Necə ki yüksək təzyiqin müalicəsi yoxdur və təzyiq davamlı idarə altında tutulmaq məcburiyyətində isə göz təzyiqinin müalicəsi də bu şəkildədir. Yəni xəstəliyi tamamilə ortadan qaldırmaq mümkün deyil.
Göz təzyiqi olan birində tətbiq olunan müalicə şəkillərindən biri göz damlalarının istifadə. Göz damlası istifadə edildikdən sonra göz bir müddət bağlı tutularaq dərmanın təsiri artırılar. Mütləq həkimin təklif etdiyi dozada və şəkildə istifadə edilməlidir. Gözdə əgər batma ya da yanma meydana gəlirsə qorxulacaq bir vəziyyət yoxdur. Qısa davamlı bir vəziyyətdir. Əgər göz damcıları göz təzyiqi üçün kifayət deyilsə həb şəklində dərmanlar istifadə edilir. Bu dərmanların yaratdığı əks təsir mütləq həkimə bildirilməlidir.
Əgər dərmanlar da kafi bir müalicə sağlayamıyorsa cərrahı müalicə tətbiq olunar. Edilən əməliyyata trabekülektomi deyilir. Trabekülün bir qismi çıxarılanda mayenin çölə axışı asanlaşar və göz içi təzyiqi düşər. Bu əməliyyatın etksini göstərməsi 2-3 həftə davam edir. Lakin əməliyyatdan əvvəlki görmə reallaşmaz. Əməliyyatlar, gözlərin damlalarla uyuşturulması ilə edilər.
Ancaq bu əməliyyatın edilməsindən əvvəl əvvəlcə seçim edilən cərrahı lazer cərrahiyəsinin. Qısa sürən və ağrıya səbəb olmayan bir cərrahı şəklidir. Buna trabeküloplasti deyilir. Kanallara girilərək tətbiq olunan bir müalicə şəklidir. Müalicə sonrası göziçi təzyiq 10-15 gün içində düşər. Bu müddət içində dərman istifadəsinə davam edilər.