büyük hun devleti - orta asya hun devletinde yaşam - ilk Türk devleti- Kutsal sayılan ötüken'i başkent yaparak, Orhun ve Selenga nehirlerinin arasındaki alanda yaşadılar.
- Bilinen ilk Türk devletidir.
- Hunlarla ilgili bilgileri Çin kaynaklarında yer almaktadır.
- Teoman ilk hükümdar olarak bilinmektedir. Bu zamanda Orta Asya'da siyasi birlik sağlanmıştır.
- Çinliler, Türk baskılarından korunmak için Dünya'nın yedi harikasından biri sayılan "Çin Seddi"ni M,Ö. 214'te yapmışlardır.
- Teoman'ın ölümüyle Mete (Mao-tun) tahta geçti.
- Asya Hunlarının en parlak dönemi Mete Dönemi'dir.
- Mete, Çin'i vergiye bağladı. Fakat Çin'e yerleşmedi. ÇünRü Türklerin kalabalık Çin nüfusu içinde kaybolmasından çekindi.
- Geliştirdiği ordu düzeni (onluk sistem) ve devlet teşkilatı, diğer Türk devletlerini etkiledi.
- Onbaşı, Yüzbaşı, Binbaşı rütbeleri günümüzde de kuşanılmaktadır.
- İpek Yolu'nun güvenliğini sağlayıp ticaretin gelişmesine katkıda bulundular.
- Mete'nin ölümünden sonra Çinliler, Hunluların düzenini, entrikalar düzenleyip, Hun saraylarına gönderdikleri Çinli Prensesler aracılığıyla bozdular. Amaçları İpek Yolu'nun denetimini ele geçirme'cti.
- M.S. 48 yılında Hunlar, Kuzey ve Güney Hunları olarak ikiye ayrıldılar. Güney Hunlar Çin hakimiyetine girdi.
- M.S. 216 yılında Hunların tamamı Çin egemenliğine girdi.
- Bir kısım Kuzey Hun boyları Çin egemenliğini tanımayarak M.S. IV. yüzyılda Hazar Denizi ile Aral Gölü arasındaki alanı ele geçirdiler.
- Burada yaşayan Germen kavimlerini yerinden, oynatarak "Kavimler Göçü"ne neden oldular.