Şiddetin Kökenleri - Aöf Sosyoloji Dersleri
Son güncelleme:
-
sosyal psikoloji - aile psikolojisi - şiddetin düzeyiBazı kişilerin şiddet uygulamaya daha yatkın olması, bazılarını ise yatkın olmaması tek bir nedenle açıklanamaz. Çünkü şiddet karmaşık bir olgudur ve kökeninde biyolojik, sosyal, kültürel, ekonomik ve politik çok çeşitli etmenlerin etkileşimi vardır. Şiddetin kökenlerini açıklayan ekolojik model ilk kez 1970′li yıllarda kullanılmaya başlanmıştır. Bu modelde şiddet davranışı veya şiddet kurbanı olmaya yol açan etmenler 4 düzeyde incelenir.
1. Birinci düzeyde, biyolojik ve kişisel özgeçmiş etmenleri yer alır. Bunlar bireyin davranışını etkileyerek onu şiddeti uygulayan veya şiddete maruz kalan bir birey haline sokan etmenlerdir. Yaş, eğitim düzeyi, kazanç gibi demografik özellikler; psikolojik bozukluklar ve kişilik bozuklukları, madde bağımlılığı, saldırgan davranış sergileme hikâyesi veya şiddete ve suistimale maruz bırakılmış olma bu etmenlerden bazılarıdır.
2. İkinci düzeyde arkadaşlar, aile ve eş ile olan yakın ilişkiler incelenir. Bu ilişkilerin bireyin şiddeti uygulayan veya şiddete maruz kalan olmadaki etkisi araştırılır. Örneğin gençler arasındaki şiddet olguları da, şiddeti destekleyen ve şiddeti özendiren arkadaşları varlığının önemli etkisi olduğu belirlenmiştir.
3. Üçüncü düzeyde toplumsal yapıdaki; yani okul, iş yerleri ve komşu çevrelerdeki sosyal ilişkilerin incelemesi yapılır ve bunları şiddeti arttırıcı etkileri araştırılır. İşsizlik düzeyinin yüksek oluşu, uyuşturucu ticaretinin varlığı, yüksek nüfus yoğunluğu şiddeti arttırıcı etki yapmaktadır.
4. Dördüncü düzeyde ise, şiddetin desteklendiği ya da yasaklandığını işaret eden sosyal etmenler incelenir. Sosyal ve kültürel normlar, silahlara rahatça ulaşılabilirlik, anne ve babanın çocukları iyiliği için geniş haklara sahip olması, erkek egemen toplumsal yapı, eğitim, sağlık ve ekonomik bakımlardan farklı toplum kesimleri arasında uçurumlar yaratan sosyal politikaların varlığı gibi etmenler bu düzeyde yer almaktadır.
Bu dört düzey kesin sınırlarla ayrılmış olmayıp iç içe geçmişlerdir. Dolayısıyla farklı düzeylerde etkili olan etmenler birbirlerinin etkisini arttırıcı etki yapabilirler. Örneğin saldırgan bir kişilik yapısına sahip olan bir birey, şiddetin sosyal ve kültürel bir norm olarak kabul gördüğü bir toplumda kolayca şiddet uygular bir birey haline gelecektir. Ama aynı birey, şiddetin onaylanmadığı ve cezalandırıldığı bir toplumda ise şiddet uygulayamayacaktır.
alıntı