Kişilik Psikolojisi - Aöf Sosyoloji Dersleri
Son güncelleme: 03.10.2011 13:37
-
kişilik ve kişilik psikolojisi - kişiler arasında bireysel farklılıklar - kurultu nedir - vardama nedirKişilik psikolojisi, insanlar arasındaki “bireysel ayrılıkları” oluşturan özellikleri -değişkenleri” saptamak yoluyla, bireylerarası ve bireyiçi ayrılıkları inceler. Böylece, her insanın kendine özgü olan bireyselliğini (emsalsizlik, benzersizlik) ya da diğer insanlarla olan ortak özelliklerini (benzer yönlerini) betimler. O halde kişilik psikolojisi, genelde bireysel ayrılıkları oluşturan “bağımsız değişkenleri” belirlemek yoluyla davranışın düzenli oluşunu ve böylece davranışların yordanabileceğini olanaklı kılmaya çalışır.
Ancak, bu açıklamadan, “kişilik psikolojisi” ile “bireysel ayrılıklar psikolojisinin” birbiriyle tümden binişen iki psikoloji alanı olduğu düşünülmemelidir. Bu iki alanın vurguladığı konular farklıdır. Şöyle ki: Bireysel ayrılıklar psikolojisi, gerçekte gözlenen özellikler (yaş, cinsiyet, kilo, göz rengi, ırk, kardeş sayısı vb.) boyutunda bireylerarası ayrılıkları incelerken; kişilik psikolojisi, çoğunlukla vardanan özellikler boyutunda ve örgün bir bütün olarak bireyi ele alarak incelemelerine yön verir. Kişilik psikolojisinde bazı kavramların tanımlanması önemlidir. Bunlar, kurultu ve vardama’dır.
Kurultu (Construct):
Bireyin içsel durumları ya da özellikleri hakkında ileri sürülen ifadelerdir. Genellikle bu ifade ya da kavramların oluşması, mantıksal bir süreç sonucudur ve belirli sayıltılara dayanan kuramsal özellik taşır. Geçerliği, yararlı ve ekonomik olma esasına dayanır. Örneğin, zekâ ve kişilik birer kurulludur.
Vardama (Inference):
Gözlenen ve ölçülen olaylardan, özellikle sayısal veri ve olgulardan, henüz gözlenmeyen olay ve olguların yordanmasıdır. Yani, eldeki verilerin ötesine gidilerek olaylararası ilişkileri ve bu ilişkiler sonucu ortaya çıkabilecek olayları yordamak, vardamada bulunmak demektir. Yordamalar sayısal veri analizine dayandığından oldukça güvenilirdir ve sağdanabilme (sınanarak doğrulanabilme) özelliğini taşır. İstatistiksel vardama iyi bir örnek olarak düşünülebilir.
Kurultu ve Vardamanın İlişkisi:
Kurultuların geliştirilmesi vardama sürecini gerektirirken, herhangi bir vardama işleminde de kurultulara başvurulabilir. İkisini ayırt etmek gerekirse kurultunun kuramsal ve mantıksal; vardamanın ise denenebilir ve sınanabilir olduğu söylenebilir.
alıntı