20.Yüzyılda Yapısal Değişiklikler
Son güncelleme:
-
alf sosyoloji bölümü dersleri - iktisata giriş - iktisat tarihi konu anlatımıNÜFUS VE EKONOMİK KAYNAKLAR :
- Nüfus artış hızı Avrupa'da sabitlenmiştir
20. yüzyılda Avrupa'da nüfus artışı dururken, dünyanın diğer bölgelerinde nüfus hızla çoğalmaya başladı
- Ortalama hayat süresi uzamıştır
- Şehirleşme yaygınlaşmıştır
- Uluslararası göçün niteliği değişmiştir
- Ekonomik kaynaklara talep artmıştır
- Enerji kaynakları çeşitlenmiştir
- 19. yüzyılda Avrupa nüfusu ikiye katlandı.
- 20. yüzyılda Avrupa'da nüfus artışı dururken, dünyanın diğer bölgelerinde nüfus hızla çoğalmaya başladı.
- Avrupa dışındaki bölgelerde yaşanan nüfus artışının nedeni ölüm oranlarındaki düşüştü.
- Ölüm oranlarında yaşanan bu düşüşün nedeni;
Kamu sağlığı
Hıfzıssıhha
Tıbbi bakım
Tarımsal üretimde yaşanan teknolojik ilerlemedir.
- Ölüm oranlarında yaşanan bu düşüş ortalama hayat (yaşam) süresini uzatmıştır.
Doğum anındaki hayat ümidine, yani belirli bir yılda doğan insanların yaşayacakları ortalama yıl sayısına ortalama hayat süresi adı verilir.
- İsveç'te kadınlar için 51.5, erkekler için 48.5
- Hindistan'da 26.8'
- Gelişmiş Batı ülkelerinde 20. yy'ın başında 50'nin altında
- 20. yy'ın ortalarında ise 60'ın üzerindedir.
- Ortalama hayat süresindeki bu artış kişi başına gelirdeki, beslenme düzeyindeki ve tıbbi bakım şartlarındaki iyileşmelerle yakından ilişkilidir.
.19. yüzyılda Avrupa'da hız kazanan ve 20. yüzyılda da devam eden şehirleşme hareketi dünyanın diğer bölgelerine yayılmıştır.Çünkü şehirlerde verimlilik ve gelirler kırsal bölgelerden daha yüksektir.
- Şehirleşme hareketi dünyanın diğer bölgelerine de yayılmıştır.
- İleri sanayileşmiş ülkelerde şehirler refahın daha yaygın olduğu bölgelerdir.
- Çünkü şehirlerdeki verimlilik ve gelirler kırsal bölgelere göre daha yüksektir.
- Üçüncü dünya ülkelerinde ise şehirlerde yoksulluk içinde yaşayan işçi ya da yarı işsiz kitleler bulunmaktadır.
19. yüzyıldaki göçlerin büyük bir bölümü ekonomik nedenlere dayanıyordu.20. yüzyılda bu faktör öneminin korumakla birlikte savaş ve ihtilallerden kaynaklanan siyasi baskılar da önemli göçlere neden olmuştur.20. yüzyılda nüfusun hızla çoğalması ve dünyanın en azından bir bölümünde refahın artması ekonomik kaynaklara büyük bir talep yarattı.
- 20. yüzyılda uluslararası göçün niteliği değişmiştir.
Yeni Enerji Kaynaklarının Bulunması
- 20. yüzyılda ekonomik kaynaklar açısından en önemli gelişme enerji alanında olmuştur
2008 YILSONU-20. yüzyılda ekonomik kaynaklar açısından en önemli gelişme Aşağıdakilerden hangisinde olmuştur?
a)Üretim b)Haberleşme c)Dış ticaret d)Ulaşım e) Enerji
- 19. yüzyılda temel enerji kaynağı kömür iken 20. yüzyılda petrol ve doğalgaz gibi yeni enerji kaynakları bulunmuştur.
- Petrol ilk etapta yağlama aracı olarak kullanılırken içten yanmalı motorların gelişmesiyle kullanım imkanları artmıştır.
- 20. yüzyılın ortalarından itibaren ise petrol, sentetik ve plastik ürünlerin hammaddesi olarak kullanılmaya başlandı.
- Bu gelişmeler petrole jeopolitik önem kazandırmıştır. Günümüzde Basra Körfezi'ni çevreleyen Ortadoğu ülkeleri dünya pazarına en çok petrol arz eden ülkelerdir.
SINAİ TEKNOLOJİ VE ORGANİZASYON : Geçmiş çağlarda toplumların başarısının ölçüsü çevrelerine uyabilme yetenekleriydi.20. yüzyılda ise başarı çevreye hükmetmekle ve onu toplumun ihtiyaçlarına göre şekillendirebilmekle mümkündü.Çevreye hükmetmenin temel aracı ise teknoloji ve özellikle de modern bilime dayalı teknolojiydi.20. yüzyılın başında insanlar buharlı lokomotiflerle saatte 120 km. hızla seyahat edebiliyorlardı.Telgrafın gelişimine kadar uzak mesafeler arasında haberleşme hızı,insanların hızına bağlıydı.Bilimsel ve teknik ilerlemenin ön şartı,eğitilmiş bir insan gücü yani beyin gücü havuzunun varlığıdır.Gelişmiş ve geri kalmış bölgeler arasındaki büyüyen teknik açığın önemli bir nedeni eğitim düzeylerinin farklılığıdır.Bilimsel teknolojinin uygulanışı insan emeğinin verimini büyük ölçüde artırmıştır.Enerji üretimindeki artış daha belirgindir.20. yüzyılın en karakteristik yeniliklerinden diğer ikisi de otomobil ve uçaklardı
Bilimin teknolojiye uygulanmasının en çarpıcı nihai örneği uzayın keşfi oldu.1969'da aya ilk kez insan ayağı bastı.Sınırlı sorumlu anonim şirket tipi 20. yüzyılın başında önde gelen sanayi ülkelerinde tam anlamıyla kurulmuştu.20. yüzyıldaki diğer önemli bir gelişme yatırım mallarından tüketim mallarına kadar çok çeşitli ürünlerin tüketim ve satışlarıyla uğraşan dev şirketlerin doğmasıydı.20. yüzyılda sanayi hayatıyla ilgili nihai bir gelişme de çoğu Batı ülkesinde işçilerin örgütlenme ve toplu pazarlık haklarının artık tanınmış olmasıydı.
2008 YILSONU-20.yy da sınai teknoloji ve organizasyon ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
a)Bilimin teknolojiye uygulamasının en çarpıcı örneği uzayın keşfidir.
b)En karakteristik yeniliklerinden ikisi otomobil ve uçaklardır.
c)Sınırlı Sorumlu anonim şirket tipi önde gelen sanayi ülkelerinde tam anlamıyla kurulmuştur.
d)Çoğu batı ülkesinde işçilerin örgütlenme ve toplu pazarlık hakları ilke kez gündeme gelmiştir.
e)Yatırım mallarından tüketim mallarına kadar çok çeşitli ürünlerin tüketim ve satışıyla uğraşan dev şirketler doğmuştur.
ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER : 1914 öncesinde dünya ekonomisine Avrupa,özellikle de Batı Avrupa ile Birleşik Amerika hükmetmekteydi.1. Dünya Savaşı ve 1917 Rus İhtilali bu yapıda önemli değişmelere yol açtı.Çarlık Rusya'sı yerini Sovyetler Birliği'ne bıraktı.Doğu ve Orta Avrupa'daki Habsburg İmparatorluğu sona erdi.Almanya denizaşırı sömürgelerini kaybetmekle kalmadı,Avrupa'daki toprak ve nüfusunun bir bölümünü de kaybetti.Savaş öncesinde küçük bir imparatorluk olan Japonya büyüdü ve önemli bir ekonomik güç haline geldi.Avrupa'nın dünya ticareti ve üretimindeki payı azalırken,Birleşik Amerika,İngiliz Uluslar Topluluğu ve Japonya'nın payı büyük ölçüde arttı.2. Dünya Savaşı da uluslar arası ilişkilerde önemli bir değişime neden oldu.
Avrupa artık politik ve ekonomik hegemonyasını önemli ölçüde kaybetti.Avrupa'nın büyük güçleri arasındaki rekabet yerini iki yeni süper güç olan Birleşik Amerika ve Sovyetler Birliği arasındaki rekabete bıraktı.2. Dünya Savaşı sömürgeciliğe de önemli bir darbe vurdu.1960'ların ortalarına gelmeden eski Avrupalı sömürgeciler,Asya ve Afrika'daki tüm sömürgelerine bağımsızlıklarını tanımak zorunda kaldılar.
Avrupa artık politik ve ekonomik hegemonyasını önemli ölçüde kaybetti.
DEVLET VE EKONOMİK HAYAT: 20. yüzyılda tüm milletleri etkileyen diğer önemli bir değişme ekonomide büyük ölçüde genişleyen devlet rolüydü Kamunun büyümesinin diğer bir nedeni olan transfer ödemeleri de 19. yüzyılın sonlarında doğmuştu.Kamu sektörünün büyümesinin istatistik ifadesi devlet harcamalarının artışıydı.
. Sovyetler Birliği'nde ve diğer Sovyet tipi ekonomilerde hükümetler geniş kapsamlı bir ekonomik planlama ve kontrol sistemiyle ekonominin tüm sorumluluğunu üstlendi.
alıntı