1. Ana Sayfa
  2. Eğitim
  3. Sosyoloji Tarihi - Wilfedo Pareto

Sosyoloji Tarihi - Wilfedo Pareto

Son güncelleme: 08.11.2011 14:42
888888 888888 foto
  • Aöf sosyoloji dersleri - Wilfedo Pareto hayatı - Wilfedo Pareto özgeçmişi - Pareto'nun metodolojik görüşleri(1848-1923)

    Klasik sosyoloji sistemleri içinde inceleyeceğimiz Pareto'nun sosyoloji sistemi de, tıpkı Durkeim gibi sosyolojinin inceleme konusu ve metodunun nasıl olması gerektiği üzerine şekillenmiştir. Öncelikle Pareto'nun kısa özgeçmişini inceleyerek yaşadığı dönem, eğitimi, ailesi, ilgi alanları hakkında bilgi edinelim:

    •1848 15 Temmuz Paris'te doğmuştur.

    •1850'lere doğru Pareto'nun ailesi İtalya'ya döner. Paret yüksek öğrenimini Turin Politeknik Üniversitesi'nde tamamlamıştır.

    •1860 "Katı Maddelerdeki Dengenin Temel Prensipleri" adlı tezini sunmuştur.

    •1874 Demiryollarında mühendis olarak çalışmaya başlar ve daha sonra aynı yerde genel müdür olur. Görevi gereği yabancı ülkelere özellikle İngiltere'ye yolculuklar yapar. O dönemde İtalyan yönetiminin korumacı , himayeci ekonomik uygulamalarına karşı Floransa Adam Smith Derneği ile birlikte karşı kampanyalara katılmıştır. O dönemlerde Pareto'nun demokrasi ve Liberalizm yanlısı olduğu görülmektedir.

    •1882 Pistoi bölgesinden milletvekili adayı olur ama seçilemez.

    •1889 Alessandra Bakounine ile evlenir. Aynı yıl Roma 'da bulunan uluslar arası bir kongrede ticaret özgürlüğü konusunda bir tavsiye kararı yayınlamıştır.

    •1891 Pareto, matematiksel ekonomi konusunda çalışan Walras ile tanışır, bu arada Milano'daki konferanslarından biri polis tarafından durdurulur, İtalyan Hükümeti ücretsiz olarak verdiği ekonomi politik derslerini yasaklamıştır.

    •1893 Lozan Üniversitesi'ne ekonomi politik profesörü olarak atanır. Bundan sonra sadece bilimsel çalışmalar yapmaya başlamıştır.

    •1896 " Ekonomi Politik Dersleri" adlı iki ciltlik kitabı yayımlanır ve oldukça itibar görmüştür.

    •1091 Sosyalist Sistemler adlı eseri Paris'te Fransızca olarak yayımlanır.

    •1907 "Ekonomi Politik El Kitabı" adlı eseri Milano'da yayımlanır.

    •1907 Pareto rahatsızlandığı için üniversitede ekonomi derslerini vermeyi bırakarak sadece sınırlı bir şekilde sosyoloji derlerini vermektedir.

    •1916 "Genel Sosyoloji Dersleri" adlı eseri Paris ve Lozan'da yayımlanır.

    •1917 " Genel Sosyoloji Dersleri" adlı eseri bu kez de Milano'da yayımlanır.

    •İtalya Krallığı Senatörü olarak tayin edilir. Bu dönemde yayımladığı iki yazısı ile o dönemdeki hükümet uygulamalarını desteklemiştir.

    •1923 19 Ağustos' ta ölmüştür.


    Pareto öncelikle sosyoloji ile ekonomi bilimi arasında ki benzerlik ve farklılıkları incelemiştir; Ekonomi de sosyoloji gibi bir sosyal bilimdir. Çünkü insanlar arası ilişkileri incelemektedir. Pareto'ya göre insanlar ekonomik eylemlerinde de çok çeşitli güdülerin etkisi altındadırlar. Mesela belirli alışkanlıklarda ısrar etmek, yakınlarına karşı bağlılık gibi. Ancak Pareto'nun ekonomi anlayışında insan bu güdülerinden ayrılmış bir şekilde sadece kazanç eğilimi tarafından belirlenen insan tipi anlamında homo economicus olarak kabul edilmektedir. Pareto ekonomide insan davranışlarının bu yönünün ele alınmasıyla ancak tam ve metodlu bir teorisinin yapılabileceğini ileri sürmüştür.

    Oysa sosyolojinin Pareto'ya göre bu şekilde ele alınması güçtür. Fakat yine de sosyolojinin deneysel yöntemle, gerçeklere bağlı kalarak ve araştırmacının sübjektif (kendi değer yargısı) görüşlerini katmadan insanların eylemlerini gözlemesi ve böylece de toplumsal olayların işleyişindeki düzenliliği tesbit etmesi mümkündür.

    Bu bağlamda Pareto'nun sosyolojiyi tanımlamasını belirtmek gerekmektedir; Paret'ya göre sosyoloji topluluk halinde yaşayan insanların bilimidir. O halde toplumsal olayların incelenmesinde etkili olabilecek bütün faktörleri, özellikle insanı davranışa yönelten tüm etmenleri gözönüne almak sosyolojinin başlıca görevidir. Pareto'ya göre sosyolojinin tam bir bilim olabilmesi için deneysel çalışmalara ağırlık vermesi gerekmektedir. Bu ise gözlem yolu ile elde edilen verilerin arasındaki kural ve düzenliliklerin tesbit edilmesi anlamına gelmektedir.

    Pareto bu aşamada geçmiş dönemdeki Comte ve Spencer'ın çalışmalarını mutlak değer kavramlarını kullanmaları, metafiziksel hipotezleri, dogmatik gerçeklere dayalı olmaları sebebi ile eleştirmiştir. Ancak bu incelemelerin toplumsal durumların gelişme ve ilerlemesine yararlı olabileceğini düşünmüştür.

    O halde sosyoloji pozitif bilimler örneğine göre şekillendirilmek isteniyorsa Pareto'ya göre tümevarım yolu ile toplumsal olgular arasında nedensellik bağı bulmaya çalışmalıdır. Örneğin A olayı meydana geldiğinde büyük ihtimalle B olayı da meydana gelecektir şeklinde bir açıklama olmalıdır. Ya da A olayı A' olarak değiştiğinde büyük ihtimalle de B olayı da B' ne dönüşecektir.

    Ancak Pareto 'ya göre sosyoloji doğa bilimlerinden farklı olarak çok karmaşık olaylarla uğraşmaktadır. Toplumsal olgulara çok sayıda çeşitli faktörler birlikte etki yapmaktadır. O halde sosyoloji incelemelerinde çok sayıda olgular arasında nedensellik ilişkisini aramakla yetinmeyecek daha çok tek tek faktörler arasındaki fonksiyonel ilişkileri bulacaktır. Üstelik bu bağlılıkları karşılıklı ilişkileri açısından açıklayacaktır. Diğer bir deyişle unsurlardan her birinin diğeri üzerinde ki etkisi açısından ele alınmalıdır. Pareto toplumsal olguların açıklanmasında bütün faktörlerin karşılıklı olarak birbirini etkileyebileceğinin göz önüne alınmasını ileri sürmüştür.

    Pareto'nun sosyolojinin metodu ile görüşlerini şöyle özetleyebiliriz:

    •Olgular arasında tek yanlı bağlılık yerine karşılıklı bağlılık olması,

    •Olgular arasında nedensellik ilişkisi yerine fonksiyon ilişkisi kurmak,

    •Toplumsal yapıda düzenli olmayan geçici unsurlar yerine sürekliliği olan ve değişmez unsurları ele almak,

    •Bu değişmez unsurların zaman ve mekan şartları içinde görülen değişiklikler ile ilgili düzeni bulmak,

    •Bu değişiklikleri niteliksel özellikleri açısından değil niceliksel olarak ifade etmek.

    Pareto toplumu nasıl tanımlamaktadır? Toplum denge halinde bulunan bir sistemdir. Toplumsal sistemi bozmaya çalışan güçlerle tamamlamaya çalışan güçler arasında denge oldukça toplum vardır. Pareto toplumsal sistemi belirleyen etmenleri şu şekilde sınıflamıştır:

    • Coğrafi özellikler, iklim, bitki örtüsü gibi fiziksel özellikler,

    •Belirli bir toplumu dışarıdan etkileyen kültürel etkiler, örneğin komşu toplumsal yapıların etkileri gibi.

    •Toplumun kendi iç yapısından gelen unsurlar.

    Pareto birinci ve ikinci gruptaki unsurların incelenmesinin coğrafya ve tarih bilimi tarafından yapılması gerektiğini ileri sürmüştür. Sosyolojinin konusu ise, üçüncü grupta yer alan yani toplumun kendi bünyesinden gelen özellikler olduğunu ileri sürmüştür.

    Pareto toplumun iç yapısından gelen faktörleri ise beş grupta toplamıştır:

    •Tortular , Türemler, Ekonomik Çıkarlar, Bireylerin Ayrıcinstenliği, Toplumsal Hareketlilik ve Seçkinlerin Dolaşımı.

    Pareo'nun sisteminin anlaşılması için önce Pareto'nun bireylerin davranışlarını sınıflamasını inceleyelim:

    Pareo bireylerin eylemlerinde tasarladıkları amaç-araç ilişkisi ile (yani ulaşmak istedikleri bir amaçları var bu amaca ulaşmak için kendi düşündükleri araçsal bir yol var anlamındadır) ki bunu öznel olarak tanımlayalım, gerçekte nesnel olarak gerçekleşen amaç-araç ilişkisi ( burada kişiye göre değil daha geniş bilgisi olanlara göre bir ama-araç ilişkisi anlamındadır) arasında bir uyum olması halinde Pareto bu tür eylemleri mantıksal olarak değerlendirmektedir. Örneğin bir körü yapmak isteyen mühendisin ulaşmak istediği hedef bellidir, malzemenin dayanıklılığını incelemiştir, araçlaral amacı arasındaki ilişkiyi hesap edecek bir durumdadır. Düşüncesinde kurduğu amaç-araç ilişkisi ile gerçekte nesnel olarak gelişen amaç-araç ilişkisi arasında bir uyum vardır. Diğer taraftan Pareto öznel ve nesnel olarak mantıklı bir bağ ortaya koyamayan davranışları ya da eylemleri mantıklı olmayan olarak değerlendirir. Burada mantıklı olmayan derken mantıksız anlamında değil bahsettiğimiz amaç-araç ilişiksinin uyumu açısından değerlendirmek gerekmektedir.

    alıntı


    Pareto Tortuları - Sosyoloji Tarihi
#08.11.2011 14:42 0 0 0