Tiroid
Son güncelleme: 23.11.2011 18:37
-
Tiroid nədir - Tiroid necə aydın olar - Tiroid müalicə və diaqnozu
TİROİD, guatr, nodül NƏDİR?
Hər insanda olan və tapılması lazım olan bir orqandır. Boynumuzda, gırtlağın qarşısında, adem almazının altında, səthdə cildaltında tapılar.
Tiroidin boyundakı öndən görünüşü, U hərfinə bənzər. 2 ədəd qıçı (bunlara tiroid lobu deyilir), 1 ədəd də birləşmə nöqtəsi (buna isthmus deyilir) vardır.
Tiroidin vəzifəsi; tiroksin və kalsitonin adlı 2 hormonun çıxarmaqdır. Tiroksin hormonu, xalq arasında T3, T4 olaraq bilinər.
Tiroid, orqanın adıdır, xəstəliyin adı deyil. Türk Dil Kurumu, tiroid yerinə tiroit sözünü seçim edir.
Guatr; tiroid vəzinin böyüməsinə zob deyilir. Bu artım, gözlə görülə bilər və ya yalnız tibbi göstərmə üsulları ilə ortaya qoyula bilər. Xalq arasında Tiroidin hər cür xəstəliyinə zob demək vərdiş olmuşdur. Halbuki tibbən, yalnız, Tiroidin xərçəng xaricindəki böyümələrinə zob deyilməkdədir. Guatr, hər vaxt tiroid hormon istehsalını pozmaz. Bəzən xəstənin boğazında çox böyük bir zob olmasına baxmayaraq tiroid hormonu normal ola bilməkdədir.
Daxili Guatr: Çöldən gözlə görülməyən tiroid xəstəliyinə xalq "daxili zob" deməyi üstün edir, xüsusilə də zəhərli gautr'a daxili zob demək ədəd olmuşdur. Tibbi olaraq həkimlər daxili zob və ya xarici zob sözlərini istifadə etməz.
Nodül: Tiroid'te olmaması lazım olan kitlelerdir. Ən əhəmiyyətli riski, xərçəng ola bilmələrinin.
TİROİD XƏSTƏLİKLƏRİ
2 əsas qrupa bölünür: 1) Tiroidin hormon xəstəlikləri, 2) Tiroidin struktur xəstəlikləri.
Tiroidin Hormon Xəstəlikləri: Tiroidin hormon üretimindeki pozuqluqları: 2 cür tiroid hormon xəstəliyi vardır: Tiroid tərəfindən həddindən artıq hormon üretilirse buna hipertiroidi, yəni zəhərli zob deyilir. Əks də mümkündür, tiroid kifayət hormon istehsalı etsə buna Hipotiroid (tiroid hormon çatışmazlığı) deyilir.
Tiroidin Strukturca Xəstəlikləri: Tiroidin quruluşu, toxuması pozulmuşdur, tiroid hormonu istehsalı normal və ya anormal ola bilər. Bu xəstəlikləri 2 qrupa ayırırıq: Tiroidin xərçəngləri, tiroid xərçəng xaricindəki digər struktur xəstəlikləri.
Tiroidin Xərçəng Dışındaki Digər Strukturca Xəstəlikləri: Bu xəstəliklərin ən məşhur olan 2 növü vardır; tiroid nodül, tiroid iltihabları.
Tiroid nodül: Tiroid'de olan "kütləvi" lərə verilən addır. Nodüllerin xərçəng riski vardır. Nodül, tiroid xərçəngi qabaqcılı ola bilər. Xərçəng riski tiroid nodülünün növünə görə dəyişir. 3 cür nodül vardır.
Çox işləyən nodül (hiperaktiv nodül, isti nodül), az işləyən nodül (hipoaktif nodül, soyuq nodül), normal səviyyədə işləyən nodül (normoaktif nodül, ilıq nodül).
Ən məşhur nodül, ilıq nodüllerdir. Xərçəng riski isti və ilıq nodül% 5 ətrafındadır; yəni hər 20 nodül 1-i xərçəngdir. Soyuq nodül xərçəng riski% 25 dir, yəni hər 4 soyuq nodülü 1-də xərçəng vardır. Bir xəstədə birdən çox nodül ola bilər.
Tiroid'te nodül varsa, bu zob növünə nodüllü zob deyilir; nodül tək 1 ədəd isə tək nodüllü zob (soliter nodüllü guatr), nodül birdən çox isə çox nodüllü zob (multinodüler zob) deyilir.
Tiroid İltihabları: Əksəriyyəti mikropsuz tiroid iltihabıdır. Ən popüle rolanı, Haşimoto xəstəliyidir. Xalq, Haşimato xəstəliyi deməyi üstün edir. Yetkin qadın əhalisinin təxminən% 10-vardır.
Xərçəng Riski ilə əlaqədar Baş Yanılma: Əvvəllər tək nodül xərçəng riski yüksək olaraq qəbul edilərdi. Artıq, son 5 il ərzində nəşr olunan araşdırmalarda çox nodüllü guatr'da xərçəng riskinin daha yüksək olduğu ortaya çıxmışdır.
Tiroid xəstəliklərinin simptomları:
Tiroid xəstəliklərinin En Tez-Görülən Əlamətləri Nələrdir? 1) vurman idi (ürək döyüntüsü) 2) çəki Artışı3) Tez Yorulma4) Həddindən artıq SinirlilikTiroid xəstələrində də görülən vurman idi; efor olmadan, yəni xəstə istirahət edərkən, hər zamanki çalışdığı kimi çalışarkən ortaya çıxar. Vurman idi, ən sıxlıqla; tiroid vəzinin həddindən artıq hormon çıxarması (hipertiroidi) nəticəsində ortaya çıxar. Ancaq, tiroid hormonu az çıxarılan (Hipotiroid) xəstələrdə də vurman idi görülə bilər. İsti nodüllü (çox çalışan tiroid nodülü) xəstələrdə vurman ən sıx görülən əlamətdir.
Çəki artımı; tiroid hormonu qeyri-kafi olan, tiroid bezi yavaş işləyən Hipotiroid xəstələrində diyetə baxmayaraq kilo verə bilməmə, kilonun sürətli artımı, iştahın artması və davamlı yemək yemə ehtiyacı şəklində özünü müəyyən edər.
Tez yorulma; tiroid hormonu azlığından (Hipotiroid) və ya çoxluğunda (hipertiroidi) görülə bilər. Tiroit hormonu normal olan nodül və zob xəstələrində tez yorulma görülməz.
Həddindən artıq məhduddur; tiroid hormonu həddindən artıq istehsal olunan yəni hipertiroidi xəstələrində hirs, təcavüzkarlıq, davaçılıq tez görülərkən troid hormonu qeyri-kafi olan yəni Hipotiroid xəstələrində depressiyaya bağlı gərginlik və əsəbilik görünür. Amma, Türk cəmiyyəti, ümumiyyətlə həyat şərtləri və genetik xüsusiyyətlərin təsiri ilə tez qızan, tez əsəbiləşən, gərgin insanların çox olduğu bir cəmiyyətdir; o səbəblə hər həddindən artıq əsəbi adamın mütləq ki tiroid xəstəsi olması lazım deyil.
Tiroid Xəstəliyi şübhələndirəcək Əlamət və Tapıntılar
Vurman idi (Ürək döyüntüsü)
Əllərdə Titrəmə
Ani çəki artımı
Ani çəki Kaybı
Aşağı
Ölü Dəğum
Sonsuzluq
Gözlərin İrəli Doğru çıxması (Egzoftalmi)
Diyetə Baxmayaraq çəki verə bilməmə
Ani Hirs Partlamaları
Həddindən artıq Əsəbilik
Qəbizlik
İshal
Bulandı
Unutqanlıq
Ədəd nizamsızlığı
Çiyin, Boyun, Kürək, Bel, Kol, Bacak Ağrısı,
Adele krampları,
Tez yorulma,
İşə İstəksizlik,
Cinsi istəksizlik
Cinsi Performans Düşmesi,
Depressiya
Panik Atak
Tez-Nəcisləmə
Səs KısıklığıSeste Çatallanma
Udqunma çətinliyi
Nəfəs darlığı
Boğazda Çətinlik Hissi
Boğazda Takılma Hissi
Boğazda Şişlik
Yuxuda nəfəs darlığı (Yuxu apnesi)
Yuxusuzluq
Xoruldama
İsti basması
Çox Üşüme
Gecə tərləməsi
Həddindən artıq Tərləmə
Dırnaqlarda Kırılma
Dırnaqlarda soyulma
Dırnaqlarda Yarılma
Dırnaqlarda Ləkələnmə
Dəri Quruluğu
Ürək Ritm Pozuqluğu
Qadınlarda Saç Dökülmesi
Saçlarda kəpəklənmə
Saçlarda Matlaşma
Mütəxəssisə müraciət edin: Yuxarıdakı şikayət, tapıntı və ifadə olunar bir çox digər orqanın xəstəliyində də ortaya çıxa bilər ancaq bu tapıntı, əlamət və şikayətlər varsa sizə və həkiminizə tiroid xəstəliyini düşündürməlidir. Bu şikayət, tapıntı və ifadə edilərin hamısı birdən tapılmaz; biri və ya bir neçəsi tapılar.
"Tiroid Xəstəliyi Var Mı" Testleri:
Bu testlərə "darama testi" (screeening tests) deyilir. Bu testlər; cəmi 4 adetttir-tiroid ultrasonografisi, qanda edilən TSH, Anti-tpo və anti-tg testlərinin. Bu testlər, sizdə herhangibir tiroid xəstəliyi olub omadığını göstərir. Bu testlər normalse, sizdə tiroid xəstəliyi yoxdur.
Tiroid Xəstəlikləri Diaqnoz Testleri və metodları:
Bu test və üsullar, sizdəki tiroid xəstəliyinin cinsini, səbəbini, hansı mərhələdə olduğunu, müalicəsinin necə edilməsi lazım olduğunu, müalicədən sonra ortaya çıxa biləcək vəziyyətləri göstərir. Bu testlərinin biri digərinin yerini tutmaz. Hər bir testin verdiyi məlumat digərindən fərqlidir. Bu səbəblə, "Mənə ultrasəs edin, qan testinə ehtiyac yoxdur" və ya "Sintigrafi edin biyopside ehtiyac yoxdur" demək mümkün deyil. Ən əhəmiyyətli tanı üsulları:
Tiroid Ultrasonografisi,
Tiroid sintigrafisi,
Tiroid İynə biopsiyası,
Tiroid Qan və Sidik Testleri
Tiroid ultrasonografisi, hər tiroid xəstəsinə mütləq edilməlidir. Bu üsul, nodül olub olmadığını göstərən ən qəti testdir. Digər başqa məlumatlar da verir amma xərçəng olub olmadığını göstərməz.
Tiroid sintigrafisi, tiroid və / və ya tiroid nodülünün funksiyasını göstərər, xərçəng olub olmadığını göstərməz. Nodül sintigrafide; soyuq, isti və ya ilıq olaraq sınıflanır.
Tiroid İncə İynə biopsiyası: Mütləq surətdə real-time ultrasəs altında 2 adam tərəfindən edilməlidir. Yəni, iynə nodüğle girərkən ultrasonografinin görünüş "canlı yayım" etməlidir.
Qan və Sidik testləri; çox çox qan testi vardır; əhəmiyyətli nöqtələrdən biri, T3 və T4 ölçümüdür. FT3 (sərbəst T3) və FT4 (sərbəst T4) ölçülməli, TT3 və ya TT4 ölçülmemelidir, aldadıcıdı. Hesabatda FT3 və ya FT4 yazmıyorsa TT3 və TT4 ölçülməsi edilmişdir. Tiroglobulin və tiroid antikorları (anti-tpo, anti-tg) mütləq hər xəstədə ölçülməlidir.
Tiroid xəstəliklərindən Qorunma Yolları:
Sakit, dinc bir həyat sizi tiroid xəstəliyindən əhəmiyyətli ölçüdə qoruyur.
Şəkər xəstəliyi və köklük tiroid xəstəliklərinin tətikləyən əhəmiyyətli sağlamlıq problemlərinin.
Yod çatışmazlığı yalnız, dəniz səviyyəsindən yüksəkdəki kəndlərdə və yaylalarda yaşayanlarda tiroid xəstəliyi riski yaradır, sanıldığının əksinə normal bəslənən və dəniz seviyesidne yaşayanlarda tiroid xəstəliyi nednei yod çatışmazlığına bağlı deyil.
Çox yod istifadəsi, başda haşimato xəstəliyi olmaq üzrə tiroid sağlamlığını poza bilər. Lazım olmadıqca, elmi araşdırmalarla yod çatışmazlığı qətiliklə ortaya çıxmamışsa bir cəmiyyətə yodlu duz yedirilmemelidir.
Diş rentgeni çektirenler tiroit xərçəngi riski daha çox
Lazım olmadıqca boyun, çənə və diş rentgeni çekilmemelidir. 2007-ci ildən bəri Guatr və Tiroid Xərçəngi Dərnəyi olaraq, uşaqların bu cür filmlərdən mümkün qorunması və əgər bu filmlər mütləq çekilecekse tiroidinin qorunması üçün bir çox xəbərdarlıq etdik, cəmiyyəti bilinçlendirdik. Daha son ay yeni çox yeni bir araşdırmada uşaqlığında diş rentgeni çəkilən kəslərdə tiroid xərçəngi riski yüksək tapılmışdır.
Çernobıl qəzası, Avropa və Türkiyədə tiroid xərçəngini artırmış ola bilər.
Su, have və ətraf çirkliliyi; son illərdə tiroid xəstəliklərinin meydana gəlməsinə səbəb olduğu istiqamətində üzərində ən çox durulan mövzulardır.
- Tiroid Konusuna Benzer Konular
- Tiroid Hastalıkları, gözleri büyütür 14.05.2007
- TİROİDİN KANSERLERİ 30.09.2007
- Tiroid kadınlarda 5 kat daha fazla 07.10.2007
- Tiroid Nodülü Kanser Habercisi Olabilir. 04.01.2008
- Tiroid ameliyatında iz bırakmayan yöntem 02.01.2009