1. Ana Sayfa
  2. Azərbaycan
  3. Anafilaksi Nədir

Anafilaksi Nədir

Son güncelleme: 23.01.2012 14:35
Nerissa-Su Nerissa-Su foto
  • anafilaktik şok - anafilaksi səbəbləri - anafilaksi əlamətləri - anafilaktik şok müalicəsi




    Ani inkişaf edən və həyatı tehtid edə bilən ciddi bir allergik reaksiyadır. Reaksiya əksəriyyətlə alerjenle qarşılaşmadan sonrakı ilk iki saat içində ortaya çıxar və ümumiyyətlə nə qədər erkən başlarsa o nisbətdə şiddətli seyr. Anafilaksi əksəriyyətlə bədənin bütünlüklə təsir edən bir reaksiyadır. Töküntü, üz və dodaqlarda şişlik, öskürək, xırıltılı tənəffüs, nəfəs darlığı, sürətli nəbz, təzyiq düşməsi, şüur ​​itkisi, qarında kramplar ən sıx rast gəlinən tapıntılardır.

    Ölümlə sonuçlanabilen tənəffüs və dövran sistemi çatışmazlığı inkişaf edə bilər. Anafilaksi

    həyatı təhdid edə bilən bir reaksiya olduğuna erkən diaqnoz və sürətli / uyğun bir müdaxilə tələb edir. Ən sıx səbəbi qida və dərman allergiyaları və böcək (arı) sokmalarıdır.

    Yaşı: Hər yaş qrupunda görülə bilər.

    Xəstəlik meydana gəl mexanizmi: reaksiyanın meydana gəlməsində fərqli mexanizmlər məsuldur.

    Ancaq nəticədə qanda hisdamin və bənzəri maddələrin ani yüksəlişi olar. Bu maddələr

    dəri, tənəffüs və qan dövranı sistemində yaranan əlamət və tapıntılardan məsuldurlar.

    Reaksiya fərqli mexanizmlər ilə olduğundan, yalnız allergiyası olan fərdlərdə də-

    Gil, eyni zamanda allergik bünyəsi olmayan fərdlərdə də müxtəlif səbəblərə bağlı olaraq

    anafilaksi görülə bilər.

    Risk faktorları: allergiyası olan şəxslərin allergik olduqları maddədən qaçınmaları lazımdır.

    Ancaq allergiyası olan şəxslərin hamısında alerjen ilə qarşılaşma anafilaksiye səbəb olmaz.

    Məsələn kimi qida allergiyası olan uşaqlarda o qida yalnız töküntü səbəb olarkən digərlərində anafilaksi şəklində seyr. Daha əvvəl anafilaktik reaksiyaya səbəb olan maddə varsa bu maddədən şiddətlə qaçınılması lazımdır. Ancaq allergiyası olmayan fərdlərdə də anafilaksi görülə bilər. Məsələn daha əvvəldən müəyyən bir dərmana allergiyası olmadığını bilən bir fərd, eyni dərmanın sonrakı bir injeksiyonunda anafilaksi keçirə bilər. Bu səbəblə hər injeksiyonun təcili müdaxilə edilə bilən bir mühitdə edilməsi vacibdir. Allergik bünyelilerde ümumiyyətlə anafilaksi daha ağır seyredebilirse də xəstə yaşı, alerjenin cinsi, alerjenin miqdarı,

    alerjenle qarşılaşma şəkli (injeksiyon, soxma, məğlubiyyət kimi) və xəstənin istifadə

    olduğu digər dərmanlar və mövcud xəstəlikləri anafilaksinin inkişaf ehtimalı və şiddəti

    üzərinə təsirli faktorlardır. Anafilaksi inkişaf erkən diaqnoz və dərhal / uyğun müdaxilənin

    istənməyən bir vəziyyətin inkişafını önləmək baxımından böyük əhəmiyyəti vardır.

    Səbəblər: Son illərdə ən tez səbəbin qida allergiyası olduğu ifadə edilməkdədir. Bunu dərman

    allergiyaları və arı sokmalarına bağlı inkişaf edən anafilaksi tətbiq edir. Bir qrup xəstədə anafilaksi səbəbini tapmaq mümkün olmaya bilər.

    Müalicə: Anafilaksi ilə qarşılaşanda alerjen ilə təmasın dərhal kəsilməsi, xəstənin

    yatırılarak qıçlarının havaya qaldırılması, tənəffüs yolunun açıq olduğuna əmin

    olunması, dövran vəziyyətinin müəyyənləşdirilməsi və əzələ içinə edilən adrenalin injeksiyonu

    lazımlıdır. Tənəffüs və dövran sisteminə erkən və kafi dəstək təmin olunmalıdır.

    Çünki ölümlərin böyük bir qisimi bu erkən müdaxilənin çatışmazlığı nəticəsində olmaqdadır. Xəstə dərhal bir sağlamlıq təşkilatına çatdırılmalıdır.

    Tədbirlər: Araşdırmalar anafilaksi riski yüksək fərdlərin hər cür tədbirə qarşı orta hesabla

    iki ildən bir bu mənzərə ilə qarşılaşmaları nın qaçınılmaz olduğunu göstərməkdədir. Bu fərdlərin və yaxın ətraflarının alerjenleri necə sakınacaklarını öyrənmələri vəziyyətində

    bu qarşılaşma ehtimalı minimuma indirilebilmektedir. Alerjen ilə bənzər quruluşdakı digər maddələrin də anafilaksiye səbəb ola biləcəyi və bu maddələrdən də mütləq qaçmaq lazım olduğu xəstə tərəfindən qəbul edilmiş olmalıdır. Xəstə və yaxınları təcili müdaxilə bacarığı qazanmalı və təcili müdaxilə istifadə ediləcək bəzi dərmanlar ilə bəzənmiş olmalıdır. Bu məzmunda adrenalin avto-enjektörü (adamın təcili vəziyyətdə öz özünə edə biləcəyi dərman olan şpris) və antihistaminik dərmanlar kritik əhəmiyyətə malikdirlər.

    Anafilaksi vəziyyətində ilk müdaxiləni taxıban sürətlə ən yaxın sağlamlıq quruluşuna müraciət edilməsi lazımdır.

    Bundan başqa,

    1. Anafilaksi injeksiyon ilə verilən dərmanlayar ilə daha sıx görüldüyündən mümkünsə ağız

    yolu ilə istifadə edilənlər qəbul edilməlidir;

    2. Hər injeksiyon mütləq təcili müdaxilə edilə biləcək bir təşkilatda edilməli;

    3. Bir injeksiyon sonrası həyatı təhdid edə biləcək bir reaksiyaya müdaxilə edilə bilməsi

    üçün injeksiyon sonrakı 30 dəqiqə təşkilatdan ayrılmamalı;

    4. Xəstə alerjilerinden həkimini, sahəsi nə olursa olsun, mütləq xəbərdar etməli;

    5. Anafilaksi riski yüksək olan kəslərin bu vəziyyəti ifadə edən bir ləqəb daşımaları;

    6. Anafilaksinin ağır seyr səbəb olan dərmanlardan mümkün qədər əsla-

    nılmalı;

    7. Allergiyaya səbəb olduğu düşünülən bir maddədən şübhələnildiyini bu vəziyyət bir alerjist tərəfindən detallı bir şəkildə incelenene qədər o maddədən qətiliklə uzaq durulmalıdır.

    götürmə
#23.01.2012 14:35 0 0 0