onurğa sağlamlığı - onurğa qorumanın yolları - kompüter istifadəsi haqqında təkliflər - onurğa ağrılarının səbəbləri - bel və boyun yırtıqları
Gövdəmizi dik dayanmasını və hərəkətlərini təmin edən onurğa iliyi və sinirləri qoruyan onurğa, gündəlik yaşantımızdaki səhv istifadəyə bağlı olaraq zərər görə bilir. Ortopediya və Travmatologiya Mütəxəssisi Prof. Dr. Erhan Sərin, "Onurğa, sümük və bu sümüklərin aralarındakı yumşaq toxumalardan ibarətdir. Bu quruluş, olması lazım olduğu şəkildə güclü və fizioloji şəkildə tutulmazsa yaş irəlilədikcə bir çox xəstəlik ilə karşılaşılıyor "dedi.
Prof. Dr. Sərin, kompüter qarşısında, işdə, ofisdə, alverdə, idmanda, ibtidai məktəb çağında və hamiləlik dövründə onurğa məcbur edən 5 səhvə diqqət çəkərək onurğa qorumaq üçün nələr edilməsi lazım olduğunu izah etdi.
Son illərdə evdə və ya ofisdə kompüter başında keçirilən zamanın getdikcə artdığına dikakt çəkən Sərin, belə danışdı: "Buna bağlı olaraq Ortopedi ve Travmatoloji mütəxəssislərinə müraciət edənlərin sayı ciddi nisbətdə çoxalır. Çünki kompüter başında boyun, kürək və bel bölgəsi yəni onurğanın hamısı təsirlənir. Xətalı və uzun davamlı oturmaları nəticəsində boyun, kürək ilə bel əzələlərində və sümüklərində pozulmalar ən sıx qarşılaşılan problemlər arasında iştirak edir. Yenə kompüter qarşısında uzun müddət eyni mövqedə oturma sonra əzələ zəiflikləri ibarətdir və hərəkətsizlik kilo alışını özü ilə gətirir. Kompüterin başından qalxdığımızda boyun, kürək və bel bölgəsində ibarət olan ağrılar günümüzün geri qalan qismini ağrılı və bədbəxt keçirməmizə səbəb olur. Kürək və bel bölgənizi dəstəkləyəcək uyğun bir oturma kreslosu istifadə edin və uyğun yüksəkliyə qurun. Bundan başqa saat başı ən az 10-15 dəqiqə ayağa qalxaraq onurğa rahatlaşdıracaq məşqlər edin. "
Xüsusilə ağır qaldırmağı tələb edən işlərdə çalışanların bel bölgəsi xəstəlikləri baxımından çox diqqətli olmaları lazım olduğunu ifadə edən Sərin, bunları söylədi: "Bel yırtıqları olaraq adlandırılan disk hernileri, bel sürüşmələri və irəli yaşlarda bel bölgəsindəki sinirlərin keçdiyi kanalların daralmasıyla ortaya çıxan dar kanal sindromları bu insanların həyatlarını ciddi ölçüdə mənfi təsir edir. Uzun müddət oturmağı tələb edən işlərdə çalışanların boyun, kürək və bel əzələlərini qüvvətləndirməyə lazımdır.
Kaldırılabilecek ağırlıqda çoxunu qaldırmaq üçün bədəninizi məcbur etməyin, uyğun qaldırma mövqeyi istifadə edin və nizamlı olaraq onurğa ətrafındakı əzələləri qüvvətləndirəcək məşqlər edin. "
Sərin, onurğaya minən yük miqdarını artıran bütün idman fəaliyyətlərin onurğanın düşməni olduğunu ifadə edərək, boyun, kürək və bel bölgəsinin bu vəziyyətdən ciddi dərəcədə təsirləndiyini, xüsusilə son illərdə sürətlə yayılmağa başlayan ekstrem idmanlar ilə halter, sıçrama və atlamağı tələb edən idmanların irəli illərdə onurğada meydana gələ biləcək problemləri artırdığına diqqət çəkdi.
İdman edərkən diqqətli olunmasını və onurğa sağlamlığını güdmədən unudulmamasını, ediləcək səhv bir hərəkətin gələcəkdə ciddi və riskli əməliyyatlara yol aça biləcəyini söyləyən Prof.Dr. Sərin, sözlərinə belə davam etdi: "Omurgayla məşğul olan bütün mütəxəssislərin üzərində dayandıqları ən əhəmiyyətli dövr ibtidai məktəb çağı. Bədənin böyüdüyü və inkişaf etdiyi 7-15 yaşları arasında yetkinlərin belə daşımaqda çətinlik çəkdiyi məktəb çantalarını uşaqların səhər axşam daşımalarına göz yumuluyor. Elmi olaraq sübut edilmiş bir məlumat olmamaqla birlikdə bel sürüşməsi və onurğa eğriliklerinin formalaşmasında bu faktorun da iştirak etdiyinə dair nəzəriyyələr var. "
Uşaqların bag ağırlıqlarının mümkün qədər azaldılmasını istəyən Prof.Dr. Sərin, sözlərini belə davam etdirdi: "Tək asqılı çantalar, ağırlığı tək çiyinə yüklədiyi üçün təklif edilmir. Cüt asqılı olduğu qədər Asqıları balanslı ilişməsi çox əhəmiyyətli. Hamiləlik dövründə gərək ana qarınındakı körpənin və onu bəsləyən kisənin ağırlığının təsiri ilə, gərək bəzi hormonal faktorlarla bel və kürək bölgəsi ciddi dərəcədə yükdən təsirlənir. Qarın böyüdükcə bel, tarazlığı yaratmaq üçün yüngül dərəcə önə doğru əyilir.
Planlı bir hamiləlik düşünürsünüzsə hamilə qalmadan əvvəlki aylarda ya da hamiləliyin erkən dövrlərində uyğun bir məşq proqramlarıyla bel və qarın əzələlərini gücləndirin. Beləliklə, hamiləliyin irəli dövrlərində yaşana biləcək ağrıları azalda bilərsiniz. Hamiləlik müddətində, sizə uyğun məşqlərə davam edərək əzələlərinizi gücləndirməyə davam edə bilərsiniz. "