Kulakçık Flateri ve Fîbrilasyonu
Son güncelleme:
-
kalp ritim bozuklukları - kalp kulakçığından kaynaklanana fibrilasyon - kalp karıncığından kaynaklanan fibrilasyonFlater ve fıbrilasyon kalp ritminin bozulması sonucu ortaya çıkan kalp hastalıklarıdır. Bunlar kulakçık ya da karıncık kaynaklı olabilir. Kulakçıktan kaynaklananlar çok daha sık görülürken, karıncıktan kaynaklananlar ender, ama çok tehlikelidir.
Flater ve fibrilasyon herşeyden önce nabız düzensizliği yaratarak kendilerini belli ederler. Bu düzensizlik ne soluk alıp verirken nabzın hızlanıp ya-vaşlamasıyla ortaya çıkan sinüs aritmisine, ne de birkaç fazla kalp atımıyla sınırlı ek atımlara (ekstrasistol) benzer. Süreklilik gösteren bu düzensizlikler fibnlasyonda flatere göre çok daha belirgindir.
Hem flater, hem de fibrilasyon aynı mekanizmaya, kulakçıkta sıra dişi uyanların oluşmasına bağlıdır. Bu uyanlar bütün kalbe yayılarak kalp kasının kasılmasına yol açar. Daha önce belirtildiği gibi, uyanlar üst anatoplardamarın sağ kulakçığa açıldığı yerin hemen altında bulunan ve uyarılma yeteneği çevresindeki dokulardan daha yüksek olan sinüs-kulakçık düğümünden kaynaklanır. Buradan çıkan uyan her iki kulakçığa; kulakçık-kanncık düğümü ve iletim demetleri aracılığıyla da kanncıklara yayılır. Hızla yayılan uyan kas lifi hücrelerinin kasılmasını sağlar. Böylece önce kulakçıklar, sonra da karıncıklar kasılır.
Bu bozuklukların ortaya çıktığı durumlarda ise tam olarak aydınlatılama-mış bazı karmaşık mekanizmalar yüzünden sinüs-kulakçık düğümünün düzenleyici önceliği ortadan kalkar. Böylece kulakçık kasından düzensiz ve hızlı bir ritimle yayılan uyanlar çıkmaya başlar. Bu anormal uyanlann nedenlerine İlişkin açıklamalar hâlâ tartışma konusudur. En son yapılan çalışmalara göre, kalp ritmini bozan bölge sinüs-kulakçık düğümünden ayn bir yerde bulunmakta ve gelişigüzel bir ritimle uyanlar göndermektedir.
Flater - Tıp diline İngilizce'den giren flater, "çırpınma, titreşme" anlamına gelen flutter sözcüğünden kaynaklanır. Normal kalp atımı dakikada 60-80 kez dolayında kalırken, flaterde yeni merkezden çıkan uyanların sayısı dakikada 200-400 dolayında değişir. Belirli bir düzen içinde kulakçık kası boyunca yayılan bu uyanlar çok sık* olduklarından basit bir titreşim ve dalgalanma yaratarak kulakçık-kanncık düğümüne ulaşır. Ama burada hastanın yaşamı için son derece değerli bir eşik oluşur. Gerçekten, kulakçıktan yayılan bütün uyanlar olduğu gibi kanncıklara geçse kulakçık flateri kanncık flaterine dönüşürdü. Bu durumda kalp aşm hızlı çalıştığı için, çok kısa süren diyastol sırasında kanla dolma fırsatı bulamaz ve büyük dolaşıma yeterli kan pompalaya-mazdı. Yaşamsal organlanna yeterli kan ve dolayısıyla oksijen gitmeyen hasta ölüm tehlikesiyle karşı karşıya kalırdı. Ama kulakçık-kanncık düğümü bir kez uyanlınca, bir süre kendine gelen öbür uyanlara karşı duyarsız kalır. Böylece art arda gelen birçok uyan bu duyarsızlaşmış duvar karşısında sönümlenir. Belli bir süre sonra kulakçık-kanncık düğümü uyanlabilme yeteneğini yeniden kazandığında yeni bir uyarı kanncıklara ulaşabilir. Başka bir deyişle, kulakçık-kanncık düğümü bir süzgeç görevi yerine getirerek çok sayıda gelen uyanlann karıncığa geçmesine izin vermez. Böylece kanncık pompa işlevini korur.
Kulakçık-kanncık düğümünün aym süreyle duyarsız kalması kulakçıklardan kanncıklara geçemeyen, yani kasılma sağlamayan uyanlar ile kanncık kasma ulaşarak kasılma sağlayan uyanlar arasında sabit bir oran yaratır. Bu da 4:1, 3:1, 2:1 tipinde flaterleri ortaya çıkarır. Örneğin, kulakçıklardan kaynaklanan uyanlann dakikada 280 kez yinelendiği bir flater olgusunda oran 4:1 ise, kanncıklara dakikada 70 uyan ge-Çecek ve bunlar normal bir kasılma düzeni gösterecektir. Kanncık kasılmasın-daki ritim düzensizliği nabız dinleyerek anlaşılamayabilir. Bu nedenle elektro-kardiyogram gerekebilir.
Fibrilasyon - Bu durumda sinüs-kulakçık düğümü dışındaki bir merkezden çıkan uyanlar çok daha sıklaşarak dakikada 300-600 dolayma ulaşır. Bu düzensiz uyanlar karşısında etkin biçimde kasılamayan kulakçıklar, yalnız seğirme biçiminde tepki verebilir. Bu durumda kulakçıklar içerdikleri kanı kanncıklara aktarmakta yetersiz kalır. Karıncıklar ise son derece düzensiz olarak kasılır. Çünkü kulakçıklardan gelen uyanlann bir bölümü kulakçık-kanncık düğümünün duyarsızlaştığı evreye denk düşer ve kanncıklara geçemez. Bir bölümü ise bu düğümü uya-ramayacak ölçüde güçsüzdür. Böylece karıncıklar bazen tek bir uyanyla kası-labildiği gibi, bazen birçok zayıf kulakçık atımının bir araya gelerek kulak-çık-kanncık düğümü için yeterli bir uyan oluşturmasıyla kasılır. Bu durum karıncıkların bazen güçlü, bazen zayıf uyarılmasına, dolayısıyla kasılma düzeni ve şiddetinin değişiklik göstermesine yol açar.
Ortaya çıkan bu bozukluk her zaman ağır sonuçlar doğurmaz. Hastanın bütün yakınması kalp çarpıntısıyla sınırlı kalabilir. Kalp hızlı çarpar ve hasta kasılmaların düzensizliğini hisseder. Bu belirti fibrilasyonlarda ve kalp atımlarının dakikada 100-150'ye çıktığı durumlarda, flatere göre daha ağır biçimde duyulur. Öbür belirtiler arasında sinir sistemine gelen oksijenli kan miktarındaki yetersizliğe bağlı olarak baş dönmesi, başta ağırlık ya da boşluk hissi, görme ve işitme duyularında anormallikler sayılabilir. Ayrıca kalp bölgesinde hafif ağrılar, sıkışma ya da baskı duyulabilir. Kalp kasına oksijenli kan taşıyan koro-ner atardamarlarındaki kan akımının azalmasına bağlı belirtiler de görülebilir. Pek sık ortaya çıkmayan bütün bu belirtiler kalbin kanı yeterli biçimde pompalayamamasından kaynaklanır.
alıntı