Anjiyo haqqında Bilmək istədiklərimiz - anjiyo Niyə Olar - anjiyo Necə edilə - anjiyo haqqında hər şey - anjiyo Kimlərə edilməz - Anjiyonun Mərhələləri - anjiyo Nə qədər Sürer
Hansı hallarda edilər? Nə qədər sürər? Kimlərə edilməz?
Anjiyo haqqında bilmək istədiyiniz hər şey
Anjiyo ya da Anjiyografi, 'damarın göstərilməsi' mənasını verir. Tac anjiyo isə ürəyin atardamarlarının araşdırıldığı hərəkətli film çəkilişi olaraq təyin olunur və bu əməliyyat qət edər laboratoriyasında edilir.
Prof. Dr. Sərvət Öztürk, tətbiqdə, qol ya da qıçdakı böyük arteriyas birinə boru (kanül) yerləşdirildiyini, borunun içindən incə uzun bükülə qət edər keçirərək ürəyi bəsləyən kiçik arteriyaların (tac damarlar) çıxdığı ən böyük atardamara (aortaya) qədər ilerletildiğini söyləyir. Ardından qət edər, tac aorttan çıxış yerlərinə yerləşdirilir və koronar artarlar boyalı bir maddə verilir. Bu əməliyyat, çəkilən filmlərdə tac damarların göstərilməsini və hansı bölgələrdə nə qədər darlıq olduğunun müəyyən edilməsinə yardımediyor.
TETKİKMİ MÜALİCƏ YÖNTEMİMİ?
Anjiyografi, xəstədə tac artar xəstəliyi olub-olmadığını ən qəti göstərən tədqiq üsulu olaraq diqqət çəkir. Damar sərtliyi səbəbiylə koronar artarlar hansı bölgəsinin nə qədər daraldığı ya da tıxandığı anjiyo ilə təsbit edilir. Anjiyografi nəticəsinə görə damarda hər hansı bir tıkanıklık və ya daralma təsbit edilsə, bunun stentlemi yoxsa ameliyatlamı müalicə edilməsi lazım olduğuna qərar verilir. Anjiyo, Kontrastlı MR Anjiyografi, çox kesitli BT (kompüterli tomoqrafiya) Anjiyografi və standart və ya girişimsel Anjiyografi olmaq üzrə 3-ə ayrılır.
Hansı hallarda edilər?
Prof. Dr. Öztürk; təbii qidalardan uzaklaşılması, fiziki hərəkətlərin azalması, cəmiyyətin daha kilolu hala gəlməsi və gənc qızlarda siqaret çəkmə nisbətinin artması nəticəsində, Anjiyografi edilmə ehtiyacının çox daha erkən yaşlarda ortaya çıxacağını söyləyir. Əvvəldən 40 yaşını keçən kəslərə qoruyucu tədbirlər önerilirken, indiki vaxtda 30 yaşını keçən kəslərin belə ürək xəstəlikləri riskinə qarşı xəbərdar edildikləri bildirilir. "Xəstənin şiddətli sinə ağrısı varsa və ya infarkt keçirirsə, vaxt itirmədən tac anjiyo edilər. Tac anjiyo üçün ümumi anestezi lazım deyil.
Qasıq ya da qol bölgəsinin uyuşturulması kifayətdir "deyən Öztürk, anjiyo etdirməsi lazım olanları belə sıralayır:
* Efor testi müsbət çıxan xəstələr.
* EKO'da ürək sıxılması problemi olan kəslər.
* Talyumtestinde tac artar xəstəliyi şübhəsi olanlar.
* Kompüterli anjiyosu şübhəli olanlar
* Qapaq xəstəliyi olanlar.
* Ürək xaricində əhəmiyyətli bir əməliyyat keçirəcək olan şəkər xəstələri.
* Ciddi bir əməliyyat keçirəcək olan 40 yaş üzəri riskli qrup.
* Bypass olanlar (5 il sonra, idarə məqsədli).
* Stent takılanlar (9 ay sonra, idarə məqsədli).
ANJİYONUN MƏRHƏLƏLƏRİ
* Əvvəldən xəstənin qasıq bölgəsi təraş edilir.
* Qət edər masasına yatırdılan xəstə örtülər.
* Qasıq bölgəsi və ya qol giriş yeri uyuşturulur.
* Atardamara bir kanül yerləşdirilir.
* Sol karıncığa ucu qıvrımlı ı kateterle girilər təzyiq alınar, yodlu maddə verilərək videofilm çəkilir.
* Sol tac qət edər sol tac girişinə yerləşdirilir kontrast maddə verilərək fərqli bucaqlardan 4-5 poza sol tac video film çəkilir.
* Sağ tac qət edər ilə sağ tac artar videosu çəkilir.
* Damardan kanül çəkilir, damar üstünə təzyiq tətbiq olunar və möhkəm bandaj edilər.
15 dəqiqə davam edir
Anjiyo hazırlıq mərhələsi 5 dəqiqə, əməliyyat 5-10 dəqiqə olmaq üzrə cəmi 10 -15 dəqiqə davam edir. Girilən damara təzyiq tətbiq olunması isə 10-15 dəqiqəni tapa bilir. Kanül çəkilərkən giriş yerinə tikiş və ya bağlama cihazı konulmuşsa, təzyiq tətbiq lazım deyil.
Anjiyo OLAN QADIN sayı çox artdı
ƏVVƏLKİ 10 ildə tac artar xəstəsi qadın kişi nisbəti, 7də bir və 5də birlerle ifadə edilərkən, indi yüzdə 40-50lərə ətrafına yüksəldiyi ifadə edilir. Damar sərtliyi kişilərin xəstəliyi ikən qadınlarda da menopozdan sonra ateroskleroz görülür. Ancaq indiki vaxtda qadınlardakı kilo artımı səbəbiylə təzyiq və xolesterol yüksəkliyi ilə şəkər xəstəliyinin nisbəti də artır. Siqaretin da damar tıkanıklığı üçün çox ciddi bir risk faktoru olduğu ifadə edilir.
KİMLƏR edilməməlidir?
* Böyrək çatışmazlığı olan xəstələrdə
* Sol ürək qeyri-kafiliyindən
* Xəstədə atəş vəziyyətində
* Bəzi qan durulducu dərman istifadə xəstələrdə anjiyo edilməsi təhlükəli var.
İLK DEYİL SON tədqiq
ANJİYOGRAFİNİN hər zaman son tədqiq olaraq görülməsi lazımdır. Xəstəlik dəlillərinin çox dəqiq olduğu infarkt (miyokard infarktı) və erkən bir infarkt riskinin yüksək olduğu (akut tac sindrom) xəstələrdə isə ilk araşdırma ola bilir. Bu vəziyyətlərdə Anjiyografi diaqnoz deyil müalicə seçimi üçün edilir. Prof. Dr. Sərvət Öztürk, tac anjiyonun, ürək damarlarındakı darlıkların yerini və şiddətini qəti olaraq göstərən tək tədqiq olduğunu və tac ürək xəstəliklərinin müəyyən qızıl standart olaraq qəbul gördüyünü söyləyir.