Akupunktur müalicəsinin istifadə edilə XƏSTƏLİKLƏR
Akupunktur müalicəsinin istifadə edilə XƏSTƏLİKLƏR
(Dünya Sağlamlıq Təşkilatına (WHO'ya) GÖRƏ)
(WHO)-Dünya Sağlamlıq Təşkilatına görə akupunktur müalicəsi ilə bir çox xəstəliyin müalicəsi edilə və çoxu xəstəliyin müalicəsində isə dəstək məqsədli istifadə edilə bilməkdədir.
1 - Migren və digər baş ağrıları
2 - Boyun, kürək, çiyin, qol ağrıları
3 - Bel ağrıları
4 - Siyatalji
5 - romatizmal ağrılar, Boyun Bölgəsi Artrozu (Boyun əhənglənməsi), Qovluq Gonartrozu (Diz əhənglənməsi), Disk Herniasiyonu (boyun yırtığı Və Bel fıtığı), siyatik (Siyatalji), romatoid artrit, Ankilozan Spondilit, Behçet xəstəliyi, Lupus, Raynaud fenomeni (Xəstəliyi ), Tennis Elbow (tennisçi dirsəyin)
23-Obezite (Köklük)
24-Hiperemezis Gravidarum Və Hamiləlik Bulantıları
25-Karpal tuneli sindromu, Dupuytren Kontraktürü
26-Ədəd nizamsızlığı, Ağrılı Adətlər (Dismenore), Ədəd azlığı (Oligomenore), Menopoz Xəstəlikləri
27-İqtidarsızlıq (Empotans), Sonsuzluq (İnfertilite), Cinsi Soyuqluq
Müasir tibbin müvəffəqiyyətsiz olduğu xroniki ağrı sendromlarında akupunkturun kiçik hesab edilə bilməyəcək fəaliyyəti vardır. Ancaq müasir qərb tıbbınınm çox təsirli və müvəffəqiyyətli olduğu bu xəstəliklərdə akupunktur ancaq köməkçi rol oynaya bilər:
1.Travma,
2.Akut orqanik xəstəliklər,
3.Organik xəstəliklər,
4.Kalp xəstəlikləri,
5.Hipertansiyon,
6.Bazı cür taşikardiler,
7.Diabet,
* Protez ürək kağı bağlı olanlar
* Pace-maker istifadə
* Müalicədən həddindən artıq dərəcədə qorxan gənc, uşaq ya da yeniyetmələrə
* Hemofil xəstəliyi olanlar ya da antikoagülan müalicə (Qan durulducu müalicə) sahələr
* Immün çatmazlığı olan (İmmunitet çatışmazlığı olan) SLE (Sistemik Lupus Eritamatozis) və AIDS xəstələrinə və yüksək doza Steroid və İmmünsüpresif dərman sahələrə
* Iynəyə qarşı metal allergiyası olanlara
Akupunktur NƏDİR
Akupunktur həddindən artıq aktiv (hiperaktiv) sistemlerisedatize edərək, hipoaktif sistemləri xəbərdar edərək altda yatan funksional pozuqluğu aradan qaldırar. Akupunktur termini Çincədə Chen-Chiu olaraq ifadə edilər. Qərbdə isə Akupunktur sözü istifadə edilər. Akupunktur sözü Latınca mənşəli bir söz olub, Acus iynə və Punktura batırma və ya delme mənasını verməkdədir. Bədəndə olan akupunktur nöqtələrinə iynə istifadə edərək xəbərdarlıqlar verərək müalicə etmə şəklidir.
Akupunktur müalicəsində istifadə edilən iynələr quruluşunda hər hansı bir müalicə edici farmakoloji agent və ya dərman yoxdur. Akupunktur iynələri qızıl, gümüş və polad ola və indiki vaxtda daha çox tək istifadəlik polad iynələr istifadə edilməkdədir. Ayrıca daha çox Avropa ölkələrində inkişaf göstərən qulaq akupunkturunda polad iynələri yanında Sancaq, asp və ya maqnit toplarla yaradılmış kulakda istifadə edilən kiçik iynə mövcuddur. Xəstələrin akupunkturla müalicəsində klassik bədən akupunktur ya da qulaq akupunkturu istifadə edilə kimi hər iki müalicədə eyni seansda birlikdə də həyata keçirilə.
İstifadə edilən iynə verdiyi ağrı xəstələrin ağrı eşiyinə görə dəyişə bilməkdə və sanıldığının əksinə xəstənin canını çox çox yakmamaktadır. Iynələri icrası əsnasında tətbiq olunan nöqtənin ətrafında yayılan yüngül bir uyğunlaşma hissinin olması isə tətbiq olunan nöqtənin doğruluğunu təsdiq etmək baxımından da əhəmiyyətli sayılmaqdadır.
Akupunktur fəlsəfəsinə görə, insan bədənində 12 cüt və 2 tək meridian vardır. Cəmi 14 meridian vardır. Bu meridianlar üzərində təxminən 360 ədəd nöqtə olur. Akupunktur müalicəsi tətbiq bu nöqtələr istifadə edilməkdədir. Istifadə ediləcək olan nöqtələrin hansı nöqtələr olacağı və neçə ədəd iynə istifadə edilən akupunktur müayinəsi nəticəsində akupunktur hekimince müəyyən edilir və istifadə edilən nöqtələr 5 ilə 10 arasında ola bilməkdədir. Buradakı əhəmiyyətli nöqtə müalicənin adama xas olmasıdır. Yəni eyni hastalıkda belə kəslər arasında nöqtə fərqlilikləri ola bilməkdədir. Akupunktur iynələri isə tək istifadəlik steril iğnelerdir. Hər seansda yenidən qutusunda açılacaq olan yeni iynələr istifadə edilməkdədir. Bu izah edilənlər daha çox klassik Çin bədən akupunkturundaki tətbiq qaydalardır.
Qulaq akupunkturunda isə kulakdaki nöqtələrin və qulağın anatomik quruluşuna uyğun yenə tək istifadəlik qulaq iynələri istifadə edilər. Ayrıca qulaq akupunkturunda Agiskop DT deyilən cihaz qulaqdakı nöqtələrin deteksiyonu ilə xəstəlikli orqan ya da sistemlə əlaqədar diaqnoza istiqamətli tətbiq olunan bir metod da mövcuddur. Bu əməliyyat əsnasında hər hansı bir ağrı ya da narahatlıq meydana gəlməz. Təxminən 10-15 dəqiqəlik bir tətbiq ilə narahatlığın haradan qaynaqlandığına istiqamətli və də müalicənin hansı nöqtələr üzərindən gediləcəyini dair nəticələr alınaraq müalicə planı yaradılır.
Son illərdəki tibb sahəsindəki inkişaflardan akupunktur müalicəsinin nəsibini almışdır və iynələr ilə edilən müalicələrin yanında akupunktur nöqtəsinə xüsusi cihazlar köməyiylə elektrik cərəyanı verilərək Elektro Akupunktur və nöqtəyə lazer şüası verərək Lazer Akupunktur ilə də müalicələr aparılır. Ayrıca yenə klassik Çin akupunkturunun içində olan bir tətbiq olan nöqtəyə istilik verilərək Moksibustiyo deyilən bir üsulla də akupunktur müalicəsi tətbiq oluna bilməkdədir.
Qərb ədəbiyyatında Akupunktur
Qərb mənşəli nəşrlərdə akupressör və elektrostimülasyonla ağrı müalicələrinə 1850 lerden etibarən rast gəlinər. 1970 lerden bəri Qərbdə akupunktur mövzusunda çox sayda elmi araşdırma edilmişdir. Simpatik sinir sistemi, beyin sapı nukleusları, opioidler və digər nörotransmiterler, qapı idarə nəzəriyyəsi kimi bir çox kompleks sistem akupunktur təsir mexanizmində iştirak etməkdədir.
Akupunktur müəyyən akupunktur nöqtələrinin iynə, elektrostimülatör ya da moksa deyilən bir istilik metodu ilə stimüle edilməsidir. Akupunktur nöqtəsinə bəzi dərmanların enjekte edilməsi bəzi yazıçılar akupunktura bənzədilir. Arı zəhəri enjeksiyonunun anti inflamatuvar təsiri gücləndirdiyini bağlı heyvan işləri aparılır. Son illərdə nöqtələrə laser şüası və ya UV şüası ilestimülasyon edilməyə başlanmışdır. Akupunktur nöqtələri əksəriyyətlə sərbəst sinir uclarından zəngin bölgələr olub, orta nöqtələrin% 73ü əzələlərin mühərrik nöqtələri üzərində yerləşmişdir və aşağı elektrodermal resistans göstərərlər. Nöqtələrin elektrik müqavimətinin aşağı olması nöqtə Dedektörleri iş pirensibidir
AKUPUNKTURUN klinika TƏSİRİ
Omura tərəfindən nəşr olunan bir Monoqrafiyanın akupunkturun faydalı təsirləri bu şəkildə təsnif edilmişdir. Omura'nın bu saydıklarını təsdiq edən tapıntılar hər keçən gün artmaqdadır.
1.Ağrıdan xilas olma. (Analjezi və Hipoaljezi).
2.Spastik əzələləri boşalması.
3.Mikrosirkülasyonda artım. (Həm lokal həm də distal bölgələrdə qapı və arterioler vasodilatasyona bağlı olaraq.)
4.Distal bir təsir olaraq beyin mikrosirkülasyonunun artması.
5.Yüksek qan təzyiqinin düşməsi.
6.Yüksek qan lipid konsentrasiyasının düşməsi.
7.Cildin və mukoz membranların müxtəlif faktorlara qarşı hipersensivitelerin azalması.
8.Mental depressiyada, hiperaktivitede və anksiyeteden düzəlmələr.
9.Ön hipofiz hormon salınımının stimülasyonu (Eosinofili olsun, olmasın mənalı dərəcədə parçalı notrofil artımı ilə birlikdə lenfositopeni: ACTH bənzəri cavab)
10.İmmün cavabda və bakterial infeksiyalara qarşı dirençte artım.
11.Sekonder bir mexanizm ilə lipolisisin stimüle edilməsi (Primer yağ asidi salınımının inhibisyonu).
12. Hipnotik təsir: Hər müalicədə olduğu qədər.
1977 də Tokio da edilən Klinika təsirləri 5. Akupunktur konqresində Dr. Jayasuriya tərəfindən 6 maddə altında toplanmışdır.
1-analjezik təsir: Ağrı eşiyinin yüksəlməsi ilə olar. Total duyğu itkisi yoxdur. Akupunkturun analjezik təsiri dərhal müalicədən sonra görülər ki bu artrozların, baş ağrılarının aşağı bel ağrısının və buna bənzər ağrılı sindromları müalicəsində təsirlidir. Bəzi yazarlar akupunktur analjezisi deyimini akupunktur anestezisiz deyiminə seçərlər.
2-yatışdırma təsiri: Bəzi akupunktur nöqtələrinin stimülasyonu ilə yuxu halı və dinlenilmiş olaraq yuxudan uyanıldığı görülər. Yatışdırma raphe sistem, basal gaglionlar, retiküler formasio kimi bəzi beyin bölgələrinin aktivasiyasında irəli gəlir. Akupunkturdan sonra beyində dopamin miqdarında artımlar təsbit edilmişdir. Dopamin əskikliyi ilə xarakterizə parkinson və bəzi mental xəstəliklərdə akupunkturun təsiri bu mexanizm ilə açıklabilir. Uşaqlarda və dopamin artımı; depressiya, insomni, anksiyete, Histeri dərman asılılıqları və davranış pozuqluqlarında yatışdırma təsirli görülməkdədir.
3-Hemostatik təsiri: Hemostazis simpatik, parasempatik sistemin balanslı fəaliyyətləri və endokrin sistemce təmin edilər. Bu mexanizmlərin tarazlığının pozulduğu xəstəliklərdə akupunktur normal tarazlığın təmin olunmasında kömək edir.
4-immün stimülan təsiri: Bədən müqavimətini artırar. Leykositlər sayında antikorlarda və gamma globülünde artım olar. Bir çox varlıqda anticisim titrelerinde 2-4 dəfə artımlar təsbit edilmişdir.
5-psixoloji təsiri: Sakitləşdirici və trankilizan təsiridir. Psixoloji təsirləri hipnoz və təlqinlə qarışdırılmamalı. Hipnoz və təlqin akupunkturdan tamamilə fərqlidir. Akupunktur analjezisi heyvanlarda və insanlarda müxtəlif dərəcələrdə müşahidə edilərkən, hipnoz analjezisini reallaşdırmaq üçün süjenin əvvəl uzun bir təhsil və təlqin dövrünə ehtiyacı vardır.
6-Mühərrik funksiyalarda yaxşılaşma təsiri: Paralizi faktlarında gec mərhələlərdə belə akupunkturla cavab alına bilər. Bu kompleks hadisənin şərhi ön buynuz mühərrik hüceyrələrinin antidromik stimülasyon və Renshaw Cagal hüceyrələrinin vasitəsi ilə meydana gəlin biofeed-back reaktivasyonu şəklində edilə bilər.