Bədəni Susuz həvalə Böyrək Daşı edir

Son güncelleme:
  • böyrək daşlarının səbəbləri - böyrəklərdə daş meydana gəlməsi - böyrək daşı Kimlerde olar
    Prof. Dr. Sinan Zeren: Normalda böbreklerimiz qandan süzülən, bədən üçün gərəksiz olan çox mayeni sidik şəklində təyin edər. Bu sırada bəzi qatı maddələr sidik yollarının içinə çökərək böyrək daşlarını meydana gətirər, sidiyi təşkil suyun az, özü ilə atılan maddələrin çox olması, sidik içində daş meydana gəlməsini maneə törədici bəzi maddələrin azlığı kimi faktorlar böyrək daşlarında rol oynayır.

    Kimlər risk altında?

    Prof. Dr. Sinan Zeren: Kişilərdə 2-3 misli daha çox görülər. Daş əhvalatı olan xəstələrin yarısında sonrakı 10 il içində təkrar daş meydana gəlməsi rast gəlinər. Digər risk faktorlarını belə sıralaya bilərik:
    • 20-40 yaş arasında olanlar,
    • Ailədə daş əhvalatı,
    • Tək ya da anormal quruluşdakı böyrəklər,
    • Tez-tez sidik yolu infeksiyası keçirənlər,
    • istifadə olunan dərmanlar (bəzi sidik sökdürücü, mədə turşusunu azaldıcı dərmanlar, guatr dərmanları, kalsium, D vitamini,
    C vitamini, kortizon, bəzi antibiotiklər),
    • Proteindən zəngin bəslənənlərin,
    • Az su içənlər,
    • Çox hərəkət etməyənlər, yatalaq xəstələr,
    • Bəzi incə bağırsaq xəstəlikləri və ya əməliyyatları keçirmiş olanlar,
    • Sidikdə kalsium, oksalat, ürik turşu kimi mineralların yüksək səviyyələrdə olması,
    • sidikdə sitrat azlığı (sitratın daş meydana gəlməsini önləyici təsiri vardır),
    • Sidik pH'ındaki dəyişikliklər (çox düşməsi ya da çox yüksəlməsi),
    • Asın məşq edən, isti iqlimlərdə yaşayan, isti mühitlərdə çalışmaq məcburiyyətində olan kəslər (daha çox terlemeyle maye itirdiklərindən sidik miqdarları azalar).

    Böyrək daşlarının Hamısı Eyni quruluşda vardırmı?

    Prof. Dr. Sinan Zeren: Sidik yollarında çox fərqli quruluşda daşlar meydana gələ bilər. Kalsium daşları ən sıx görülən daşlardır. Sıxlıqla kalsium oksalat bəzən də kalsium fosfat strukturlarında meydana gələrlər. Kalsium və oksalat sidikdə çoxdursa bu cür daşların meydana gəlməsinə səbəb olarlar. Bədəndəki paratiroid hormonunun çoxluğu, xərçəng, bəzi böyrək xəstəlikləri bu cür daşlara zəmin hazırlaya bilər. İnfeksiya daşları ümumiyyətlə iri böyrək daşları halında qarşımıza gəlirlər. Bəzi mikroorqanizmlərin sidikdəki üreyi parçalayan ferment ifraz qələvi hala gələn sidikdə çökən daşlardır. Qadınlarda daha sıx görülər. Ürik turşu daşları ətdən zəngin diyetlə beslenmelerde ibarət olan turşu quruluşdakı sidikdə çökən daşlardır. Gut xəstəliyi və bəzi kemoterapiye meydana gəlməsini asanlaşdırır. Birbaşa çəkilən rentgen filmlərində görünməyən daşlardır. Ultrasonografi kompüterli tomoqrafiya araşdırmaları ilə diaqnoz qoyular. Sis daşları Sis mübadiləsisinin xarab olduğu vəziyyətlərdə görülə bilən daşlardır. Çox nadir görülər ancaq tez təkrarlanma edərlər.

    Böyrək daşlarının Əlamətləri Nələr?

    Prof. Dr. Sinan Zeren: Böyrək içində yerləşmiş olan daşlar əgər sidik axışını engellemiyorsa şiddətli ağrıya səbəb olmaz. Bel və kürək bölgələrində yüngül əzələ ağrısı bənzəri şikayətlənmələr ola bilər. Böyrəyin hamısı daşla dolu olduğu halda xəstə heç narahatlıq hiss etməyə bilərsiniz. Ağrı, daşın sidik yolunu tıkadığı hallarda ortaya çıxar. Tıxanmanın ani və tama yaxın olması şiddətli daş sancısına səbəb olar. Ağrının səbəbi daşın gerisindəki sidik yolu içində təzyiqin artmasıdır. "Ad sancısından belə pis" deyə təsvir edilən ağrı əsnasında sıxlıqla bulanma, qusma müşahidə olunur. Ağrı, daş böyrək çıxışını tıkıyorsa ya da üretere (böbrekle mesane arasındakı kanal) yeni girmişsə, ümumiyyətlə böyrək üzərində və ya kürəyin yan tərəfində hiss edilər. Daşın aşağıya doğru enməsiylə birlikdə ağrı da kasıklara doğru yer dəyişdirər, sidik yollarında daşı olan xəstələrdə görülə bilən digər bir tapıntı isə ümumiyyətlə sidik rənginin yüngül pembeleşmesi şəklində təsvir edilən sidikdə qanamanın. Ayrıca sidiyin bulanıq və tortulu gəlməsi, qoxulu sidik etmə kimi tapıntılar da ola bilər. Bir də sidik yolu daş xəstəliyinə tez-tez infeksiya yoldaşlıq edər. Sidik edərkən yanma, sıx sidiyə çıxma kimi tapıntılar görülə bilər. İnfeksiyanın böyrəkləri təsir hallarda yüksək atəş gözlənə bilər.

    Necə Diaqnoz Qonur?

    Prof. Dr. Sinan Zeren: Bəzi böyrək daşları ümumi sağlamlıq müayinələri zamanı çəkilən filmlərdə təsadüfən müəyyən olunar. Daha tez-tez şiddətli ağrı və sidikdə rəng dəyişikliyi olan xəstələrdə edilən sidik təhlili və ultrasonografinin görüntülemeyle diaqnoz qoyular. Böyrək və mesane arasındakı kanal (üreter) içinə girmiş daşların diaqnozunda ultrasonografinin araşdırma qeyri-kafi qalır; kompüterli tomografiyle dəqiq diaqnoz qoyulması mümkün olur. Kontrast verərək çəkilən göstərmə üsullarından isə böyrək funksiyaları yanında sidik yolları anatomiyasının qiymətləndirilməsi də mümkün.

    Müalicə Variantları nələrdir?

    Prof. Dr. Sina Zeren: sidik yollarında daş müəyyən olunduğunda əgər xəstənin çox şiddətli ağrısı varsa əvvəlcə ağrının kəsilməsi və xəstənin rahatlatılması lazımdır. Daha sonra daş ya da daşlarla əlaqədar detallı qiymətləndirmə nəticəsinə görə müalicə planlanır. Çox iri olmayan bəzi daşlar böbrekten çıxıb böyrək-mesane arasındakı üreter deyilən təxminən 4 millimetr diametrindəki kanal içindən 'çox ağrı etmədən' məsanəyə enə bilər və oradan da sidik edərkən çıxarara deyilən mesaneden sonrakı yol içindən keçərək çölə atılar. Zaman zaman ağrı etsə də yüzdə 85 varlıqda daşlar rahat düşə biləcək ölçüdədir və 2-3 gündəlik müddət içində sidiklə atılarlar. Daha iricə olan daşların salınması vermir. 5 millimetr diametrindəki daşın düşmə ehtimalı təxminən yüzdə 50dir.

    götürmə
0 0 0
```[cite: 10]