1. Ana Sayfa
  2. Azərbaycan
  3. Yanıq Müalicəsi

Yanıq Müalicəsi

Son güncelleme: 06.04.2012 13:59
Nerissa-Su Nerissa-Su foto
  • Yanıqlar - Yanığa İlk Müdaxilə - Yanıqlar və Yanık dərəcələri

    YANIK MÜALİCƏSİ və YANIĞA İLK MÜDAXİLƏ

    Yanıqlar Türkiyədə uzun illər sahibsiz kaldı.Kimler müalicəsini etmədi ki? Hər hissədən həkimlər, eczacılar, bitki mənşəli dərmanlarla məşğul olanlar, yaşlılar .... vs. Nəticədə gec yaxşılaşan yanıqlar, pis yaxşılaşan yanıqlar və deforme insanlar.Hatta pis yaxşılaşan yanıq zeminlerinde zamanla ibarət yaranan xərçənglər.

    Nəhayət seksenli illərdə bu mövzunun gerçək müalicəsini bilənlər bu işi ələ aldılar.Yanarak azalan dərilərin yerinə, dəri örtə bilən, qıvrım bölgələrindəki yapışıqlıqların meydana gəlməsini önləyən və yapışmışsa açmasını bilənlər yəni Plastik Cərrahlar mövzunu sahiplendiler.Yeter ki onlara quraq.

    Gələk yanığı səbəbləri və dərəcələrinə;
    Yanıqlar bir qəza əsəri olub müxtəlif maddələrlə oluşabilirler.Sıcak su ilə, buxarla, turşularla və digər kimyəvi maddələrlə, qızğın yağlarla, alovla .... vs.

    Qəza növləri o qədər çox ki hansını saysaq? Düdüklü qazan partlayar, gəzinti balon partlayar, avtomobil radyatöründen su və ya buxar fışqırar, yüksək gərginlik daşıyan elektrik tellərinə dəyərlər, kimyəvi maddələr cildinə tökülür, alov və ya buxar ilə yanarlar.Daha nələr nələr ...! Qəza demək asan. Yanıqlar bir neçə saniyədə olar amma bir ömür boyu qala bilən izlər və problemlər buraxa bilər .. Və ya bir saniyədə ibarət olan yanığı nəticələrini düzəltdirməyə üçün illərcə davam edən bir ardıcıl əməliyyatlar lazım ola bilər.

    Yanıqların dərinliyi artdıqca iz buraxmaları da artar.Birinci dərəcə yanıq günəş yanığı kimi yalnız qızardı yapar.İkinci dərəcə yanıklarda isə içi su dolu Baloncuklar meydana gələr və dəri soyulur.Bunlar çox yaxşı təqib edilir və iltihaplandırılmazsa iz buraxmadan iyileştirilebilir.İkinci dərəcə yanıklarda nə qədər yaxşı bir tibbi baxım olsa da xəstə və yaxınları köməkçi olmazlarsa müvəffəqiyyət tam olmaz.Örneğin ayağında yanıq olan bir adam, ayağını yüksək tutması gerekir.Aşağı sarkıtırsa həm mükəmməl yaxşılaşma olmaz həm də yaxşılaşma müddəti gecikir.Elektrikle və bəzi kimyəvilərlə ibarət olan, ayrıca alovların və isti mayelərin dəri ilə uzun davamlı təması nəticəsində da ibarət olan üçüncü dərəcə yanıqlar isə olduqca çətinlikli vakalardır.Bunlar yalnız dəri ilə məhdud qalmayan, altdakı yağ və əzələləri də yaxan yanıklardır.Yanık sümüyə qədər çatsa artıq 4.derece yanıq olmuş demektir.İkinci dərəcə yanıqların geniş olanları ilə üçüncü və dördüncü dərəcə yanıqlar hər vəziyyətdə xəstəxanada yatmağı gerektirir.İkinci dərəcə yanıqların çox geniş olmayanları isə pansumanlarla poliklinikten təqib edilə bilər.

    Yanıq ilk olduğunda nə etməliyik?

    Hər zaman, hər yerdə bu sual soruluyor.Yanık kiçik və ya orta böyüklükdə isə isladılmış bezlərin yanıq sahəsini örtmək ilk ediləcək müdahaledir.Bundan sonra əlaqədar həkimə ulaşılmalıdır.Yanık üzərinə buz parçasını birbaşa olaraq tətbiq ediləcək ən böyük yanlıştır.Çünkü buzda, eyni isti maddə kimi yanıq edər və yanığı daha dərinləşdirər.

    Yanıqların pansumanları da ayrı bir sorun.Yanık sarılar mı, sarınmaz mı? Bu ölkəmizdə böyük bir sorun.Çünkü həkim yanığı açıq pansumanla mı təqib edəcək, yoxsa bağlı pansumanla mı davam edəcək bunun qərarını verir.Arada sarğı dəyişikliyi də yapabilir.Yani açıq pansumandan kapalıya, bağlı pansumandan ortaya geçebilir.Sorun burada: Biz bağlı pansumanı edib xəstəni göndəririk lakin evdəki ailə böyükləri yanıq sarınmaz deyib pansumanı salır və üzərinə öz bildiyinə görə bəzi maddələr sürərək yaranın iltihablanmasına səbəb oluyor.Bırakalım da sarğı şəklini əlaqədar həkim belirlesin.Tabii Doktorlarımız da öz maraq sahəsində olmayan yanıqlarla məşğul olmağa qalxar və əczaçı qardaşlarımız də üzərində "yanıq məlhəmi" yazan hər şeyi tövsiyə etsələr bu iş yenə səhv yola girər və içindən çıxılmaz hala gəlir.

    Ölkəmizdə; nədənsə yüngülə alınan və xalqın çox bildiyini zənn etdiyi, ağla sığmaz müalicələrin tətbiq YANIK, bir də əlaqəsi olmayan həkimlər və eczacılarla müalicə edilməyə çalışılsa bir çox acı nəticələr, lazımsız yerə şikəst qalmış və cəmiyyətə yük olmuş əlil insanlar yığını ətrafımızı örtər. Əvvəl yanmamaya çalışmalıdır.Kazalara diqqət etməli təbii ki yakmamaya da diqqət etmeliyiz.Nemi demək istiyorum.Geçenlerde daha 1,5 yaş vucudunun% 35 i yanmış bir körpə getirildi.Annesine soruşduğumda qorxunc bir cavab aldım: Süd qazanına saldım. O an mənim üçün sözün bitdiyi yer idi.



    Op.Dr.Selahattin TULUNAY
    Estetik, plastik və Rekonstruktiv Cərrahi Mütəxəssisi
#06.04.2012 13:59 0 0 0