bədəndə qaşıntı - guatr haqqında - qaşıntı səbəbləri və müalicəsi
ÜRTİKER, qaşıntı və guatr
Tiroid xəstəsi olan kəslərdə ürtiker qaşıntı və allerjik hadisələr daha tez ortaya çıxır. Bunun səbəbi elmi olaraq tam bilinmir.
Bəzi allerjik xəstəliklər tiroid xəstəliyi ilə birlikdə sıx görülər. Ürtiker (kurdeşen) deyilən və dəridə qabarıqlıqları və qaşıntı ilə özünü göstərən xəstəlik və burun tutulması və tez asqırma və burun axıntısı ilə özünü göstərən allerjik rinit xüsusilə tiroid anticisminin (anti-TPO) yüksək olan xəstələrdə daha çox görülməkdədir. Tiroid xəstələrində allerjik xəstəliklərin səbəb çox olduğu isə hələ bilinmir. Allerjik rinit olanlarda bəzən Graves hipertiroidisi deyilən tiroid vəzinin çox çalışması xəstəliyi ortaya çıxa bilməkdədir. Bunun səbəbi tam olaraq bilinmir. Bununla birlikdə hər iki xəstəliyin də mövsümi olması maraqlıdır.
Xüsusilə ürtiker deyilən dəridə qırmızı rəngdə qabarıqlıq və kaşıntılarla özünü göstərən xəstəliyi olan kəslərdə tiroid hormonlarından dəyişiklik və ya bunların% 5-35'inda qanda anti-TPO anticisim yüksəkliyi sıxlıqla birlikdə olar. Anticisim səviyyəsi yüksək olan xəstələrdə isə% 40-54 nisbətində tiroid bezi çatmazlığı və ya yalnız TSH yüksəkliyi vardır.
Graves Hipertiroid xəstəliyi olanların bir qisimində də ürtiker mövcuddur.
Bu səbəblə ürtikeri olan xəstələrdə tiroid hormon tetkiklerini və anti-TPO və anti-tiroglobulin anticisimlərini ölçmək və müəyyən aralıqlarla izləmək lazımdır.
Ürtikerli xəstələrdə tiroid hormonları normal olsa da levotiroksin ehtiva edən tiroid dərmanlarını istifadə faydalı ola bilməkdədir. Bu dərmanları istifadə xəstələrdə ürtiker xəstəliyinin daha tez düzeldiği müəyyən olunmuşdur.
ANTİ-TPO VƏ ANTİ-TİROGLOBULİN NƏDİR?
Tiroid bezi xəstəliklərini teşhiste ayrıca tiroid antikorları deyilən anti-TPO (digər adı anti-mikrozomal anticisim) və anti-tiroglobulin antikorları da ölçülər. Bu anticisimlərin yüksək olması tiroid xəstəliyinin avto immün xəstəlik deyilən immunitet sistemi pozuqluğuna bağlı olaraq ortaya çıxdığını göstərir. Avto immün xəstəlik bədənin öz toxumasını (burada tiroid bezini) xarici bir toxu olaraq qəbul edib onu yox etməyə çalışmasıdır. Bu səbəblə immunitet sistemimiz tiroid bezini yox etmək məqsədiylə anti-TPO və anti-tiroglobulin antikorları çıxarar. Bu anticisimlər tiroid bezinə yapışaraq hüceyrələri təxrib edər. Bədənin niyə belə davrandığı hələ bilinməməkdədir.
Anti-TPO və anti-Tiroglobulin antikorları ən çox Hashimoto xəstəliyi deyilən bir xəstəlikdə yüksələr. Hashimoto xəstəliyi tiroid bezi çatmazlığı edən bir xəstəlikdir. Cəmiyyətdə bu anticisimlər% 10 adamda tiroid xəstəliyi olmadan yüksək olaraq tapıla bilər.
Hashimoto XƏSTƏLİYİ NƏDİR?
Hashimoto tipi tiroid bezi iltihabı və ya tibbdəki adıyla'' Hashimoto tiroiditi'' immunitet sisteminin bir pozuqluğu nəticəsində ortaya çıxar. Səbəbi tam olaraq bilinməməkdədir. 1912-ci ildə Yapon elm adamı Akira Hashimoto tərəfindən müəyyən üçün bu ad verilmişdir. Hashimoto tipi tiroid bezi iltihabı ən çox tiroid bezi çatmazlığı edən xəstəlikdir. Digər bir deyimlə tiroid bezi yetmezliğinin ən əhəmiyyətli səbəbi Hashimoto tipi tiroid bezi iltihabıdır.
Bu xəstəlik avto immün xəstəliklər dediyimiz xəstəliklərdən biridir. Avto immün xəstəliklərdə bədən öz toxumasını xarici toxuma hesab edib onu yox etmək istər və bədən içində bir döyüş meydana gələr. Hashimoto tiroiditinde də bədən tiroid bezini yox etmək istər. Bədənimiz tiroid bezini yox etmək üçün çox miqdarda anti-TPO anticisminin və anti-tiroglobulin anticisminin çıxarar. Bu anticisimlər tiroid bezinə bağlanaraq tiroid hüceyrələrini xarab edərlər. Bu vaxt tiroid bezinə bir çox iltihab hüceyrəsi yığılır. Iltihab nəticəsində tiroid hüceyrələri təxrib olaraq azalınca da bez kiçilər və hormon edəcək hüceyrə qalmaz və sonunda tiroid hormon çatışmazlığı ortaya çıxar. Bu xəstələrdə illər içində tiroid bezi getdikcə kiçilir. Başlanğıcda kiçik bir guatr və qanda anti-TPO anticisim yüksəkliyi varkən TSH, T3 və T4 hormonları normaldır. Daha sonra zaman içində xəstəlik irəlilədikcə əvvəl başlanğıc halında tiroid çatmazlığı (yalnız TSH yüksək, lakin T3 və T4 normal) sonra tam tiroid çatmazlığı (TSH yüksək, T3 və T4 hormonları aşağı) inkişaf edər.
Qaşıntı və Graves XƏSTƏLİYİ (zəhərli guatr)
Tiroid vəzinin çox çalışdığı zəhərli guatr vəziyyətində də qaşıntı ola bilər. Dəri incə, ilıq və nəmlidir. Əl ayalarında qırmızılıq və qaşıntı ola bilər. Ürtiker deyilən dəri allergiyası və vitiligo (dəridə rəngsiz və ya ağ rəngdə sahələr olması) da tez-tez birlikdə tapılar.
Graves Xəstəliyi meydana?
Graves xəstəliyi immunitet sistemindəki bir pozuqluq nəticəsində meydana gələr. Səbəbi bilinməyən bir şəkildə TSH hormonunun tiroid bezinə bağlandığı qəbuledici adı verilən zülallara qarşı anticisim deyilən zülallar meydana gələr. Bu anticisimlərin səbəb meydana gəldiyi hələ bilinməməkdədir. Qanda artan TSH qəbuledici antikorları eyni TSH hormonu kimi tiroid bezinə yapışaraq daha çox işinə və həddindən artıq miqdarda tiroid hormonu etməsinə səbəb olar. Nəticədə artan tiroid hormonları maddələr mübadiləsimizin sürətləndirərək (vurman idi, tərləmə kimi) Graves xəstəliyi ortaya çıxar.
Bu xəstəliklərin müalicəsini endokrin Mütəxəssisi edər.