Çocuk Edebiyatı Kavramı

Son güncelleme:
  • çocuk edebiyatı nedir - çocuklara uygun edebiyat metinleri nasıl olmalıdır - çocuk edebiyatının sınırları - çocuk kimdirÇocuk edebiyatının ne olduğu konusunda çeşitli görüşler ileri sürülmüştür. Kimi araştırmacılar, "Çocukların yazdıkları metinlerdir" demiş; kimileri, "Yetişkinler tarafından çocuklar için üretilmiş her şeydir" diyerek, ders kitabından öyküye, masaldan çizgi romana değin her türlü görsel malzemeyi bu kapsamda değerlendirmiştir. Bütün bunların ötesinde dünyada olduğu gibi ülkemizde de ayrı bir çocuk edebiyatının olup olmadığı tartışılmıştır.

    Çocuk edebiyatı kavramının iki temel belirleyeni vardır: Birisi "çocuk", diğeri de "edebiyat". Eğer, bu iki belirleyeni kendi içlerinde çözümleyebilirsek, çocuk edebiyatının ne olduğunu, özelliklerini ve neden var olması gerektiğini daha iyi yorumlayabiliriz.


    ANA ÇİZGİLERİYLE ÇOCUK

    Hiç kuşku yok ki çocuk, tıp, sosyoloji, psikoloji, pedagoji gibi birçok bilim dalının araştırma konusu olmuş; bundan sonra da olmaya devam edecektir. Konumuzun sınırlan açısından düşündüğümüzde, yani çocuk edebiyatı açısından bakıldığında, çocuk konusundaki bütün bilgileri, bulguları tüketmemiz olanaksızdır. Zaten böyle bir uğraş bu çalışmanın amaçlarının çok dışında kalacaktır. O nedenle özellikle pedagoji, çocuk psikolojisi ve edebiyat bilimi gibi, bizim amaçlarımızı doğrudan ilgilendiren bilim dallarının çocuğa, edebiyat eğitimine, çocuk edebiyatına yaklaşımını görmek, amaçlarımız açısından daha tutarlı olacaktır.

    Sizce çocuk kimdir?

    Çocuk kendine özgü algıları olan, dünyayı kendi bakış açısıyla değerlendiren, sosyal, dilsel, ruhsal yetileri henüz tam olarak gelişmemiş ya da yetişkinlerin dünyasıyla bütünüyle örtüşmeyen bir varlıktır.

    Önce çocuğun kim olduğunu sorgulamaya çalışırsak, çocukluğu doğumdan, dahası doğum öncesi evreden alıp, ergenliğe kadar götürmek mümkündür. Biz burada konumuzla ilgisi bakımından 2-7 yaş grubunu kapsayan çocukluktan söz edeceğiz. Haluk Yavuzer'in de belirttiği gibi bu yaş grubundaki çocuklar dile ve sembolik düşünme yeteneğine sahiptir. Yani 1 yaşından itibaren tek tek sözcükleri söylemeye başlayan çocuk, ilköğrenim döneminin ilk evresine girmeden önce dil ve soyut düşünce konusunda epey yol alır. Ancak bu gelişim evresi sırasında 3, 4, hatta 5 yaşındaki çocuklar çoğunlukla nesnel düşünemezler.

    Yani gerçekler arasında, yetişkinler kadar mantıklı bağlar kuramazlar. Dünyayı nesnellik koşulları altında algılamazlar. Bu nedenle de ister doğru, ister yanlış olsun, kendine özgü bir bakış açısı geliştirirler. Çevresine karşı duyarlı olan, ancak çevresindeki, bize göre nesnel olan her şeyi kendi mantık evreni kapsamında değerlendirirler. Bu nedenle de özellikle 2, 4-5 yaş grubundaki çocuklar benmerkezlidir.

    Yavuzer'in de saptamasıyla bu yaşlardaki çocuklar, zihinsel olarak kendi üzerlerinde yoğunlaştıklarından, başkalarının görüş açılarını kavrayamazlar; benmerkezli olduklarından belki de kavramak bile istemezler, demek daha doğru olur. Böylece çocuk bencilce, dünyanın yalnızca kendi düşündüğü gibi olduğunu sanır, dahası bu konuda diretir. Çocuğun bu davranış biçimini açıklayan bencil kavramını, bir olumsuzluk ifadesi, bir eleştiri, bir hayıflanma olarak değerlendirmemek gerekir.Bu durum, daha çok onun kendini mutlak olarak görmesiyle ilgilidir.

    O nedenle de henüz başkalarını kabullenmeye ve tammaya hazır olmadığından, kendisini dünyanın merkezinde görür. Bu saptamalar elbette ilk çocukluk dönemi için geçerlidir. O yüzden çocuk için, kendine özgü algıları olan, dünyayı kendi bakış açısıyla değerlendiren, sosyal, dilsel, ruhsal yetileri henüz tam olarak gelişmemiş ya da yetişkinlerin dünyasıyla bütünüyle örtüşmeyen bir varlıktır, diyebiliriz.

    alıntı

    Yazarlar
    Editör: Yard. Doç. Dr. Zeliha GÜNEŞ
    Doç. Dr. Selahattin DİLİDÜZGÜN
    Doç. Dr. Sedat SEVER
    Yard. Doç. Dr. Ali ÖZTÜRK
    Dr. Ömer ADIGÜZEL


    https://www.main-board.com/lise/690564-cocuklarda-ogrenme.html#post4952142
0 0 0
```[cite: 10]