Düşünmenin Tanımı
Son güncelleme:
-
düşünme nedir - sembol - imge - kavram oluşturmak - kişilik gelişimiKitap okurken, dinlenirken, yürürken, sınav sorularının dağıtılmasını beklerken daima düşünürüz. Bir arkadaşımızla aramızda geçen konuşmayı, yaz tatilini nerede geçireceğimizi, alacağımız ayakkabının rengini ve modelini düşünürüz.
Acaba düşünürken zihnimizde neler oluyor? Nasıl düşünüyoruz?
Nasıl düşündüğümüzü analiz edebilmek için, tatilimizi nerede geçireceğimizi aklımıza getirelim. Önce, yer seçenekleri hızla zihnimizden geçer ve bir tanesini imgelemeye başlarız. Bu yer, masmavi denize sahip bir sahil kasabası ise daha önce gittiğimiz bir yerin hayali zihnimizde canlanır. O anda, bildiğimiz deniz kenarından yürüyormuş gibi olur; pansiyoncu ile konuşuyormuş gibi kendi kendimize konuşuruz. Daha önce gitmediğimiz bir yer ise bu sefer bilgilerimize dayanarak o yeri zihnimizde canlandırmaya çalışırız.
Bu örneklere dayanarak düşünmeyi şu şekilde tanımlayabiliriz. Düşünme; insanın sembol, imge ve kavramları kullanarak bazı olayları zihninden geçirmesi, akıl yürütmesi ve problem çözmesidir.
Düşünmenin Temel Birimleri (Sembol-İmge)
Yukarıdaki örnekte de gördüğümüz gibi düşünürken kullandığımız araçlar vardır. Bunlar;
1- Bildiğimiz, gördüğümüz nesnelerin, mekanın ya da kişilerin imgeleri. İmge (hayal, imaj); zihinde beliren olay, kişi ya da nesnelerin görüntüleridir
(kasabanın imgesi).
2- Bazı nesne ya da kişilerin sembolleri. Sembol; herhangi bir nesnenin ya da kişinin işaretidir (pansiyoncunun sembolü).
3- Kavramlar. Kavram; nesne ya da olayların zihindeki tasarımlarıdır. Cisimlerin ortak ve genci özelliklerini temsil ederler (mavi, güzel, sıcak, üçgen gibi).
4- Dil, bireyin diğer bireylerle iletişim kurmak için geliştirdiği yapma sembollerden oluşan araçtır (pansiyoncu ile aramızda geçen konuşma).
Kavram oluşturma, yeni kavramların öğrenilmesi
İmge ve sembollerin oluşabilmesi için daha önce o nesneyi ve benzerlerini görmüş olmamız yeterlidir. Fakat kavramların oluşması için uzunca bir zamana ihtiyaç vardır. Kavramlar, tekrarlanan yaşantılar sonunda oluşur. Bu tekrarlar sonunda, nesnelerin ortak özellikleri belirlenir ve nesneler bu benzerlik sayesinde diğerlerinden ayırt edilir. Bu zihin işlemine soyutlama denir. Van kedisinin iki gözünün farklı renkte olması nedeniyle diğer kedilerden ayırt edilmesi soyutlamadır. Kedi kavramı içinde Van kedisi, siyah kedi, sokak kedisi gibi türleri vardır. Biz kedi kavramını öğrenirken bu türlerin tek tek özelliklerinden arınmış daha genel bir kedi kavramı oluştururuz. Bu da soyutlamadır.
Soyutlama işlemi ile zihinde, nesnelerin ortak özelliklerinden oluşan soyut bir tasarım oluşur. Örneğin, çocuk önce evde saksıdaki kasımpatının çiçek olduğunu öğrenir. Daha sonra parktaki güllerin, evin bahçesindeki menekşelerin ve kırdaki papatyaların çiçek ismini aldığını öğrenir. Bu örneklerin çoğalması sonunda, çocuğun zihninde bir çiçek tasarımı oluşur. Bu tasarım hiçbir özel nesnenin tıpatıp benzeri değildir. Zihnimizdeki çiçek, ne gül ne menekşe ne kasımpatı ne de papatyadır. Çiçek, her birinin ortak özelliklerinin zihinde bir araya gelmesiyle oluşan bir kavramdır. Bu kavram bütün çiçekleri içine alır. Bu şekilde ortak özelliği olan nesnelerin ortak bir kavram altında toplanması genellemedir.
Basit ve karmaşık kavramlar
Basit kavram, az sayıda özellik taşıyan ve aynı türden pek çok nesneyi içine alan kavramlardır. Örneğin, ağaç, kitap, kalem, heykel, patates, fincan basit kavramlardır. Karmaşık kavram, iki ya da daha çok özellik taşıyan ve daha az sayıdaki nesneleri ifade eden kavramlardır. Örneğin, 10 yaşındaki çam ağacı, kalın psikoloji kitabı, mavi mürekkepli dolma kalem, karmaşık kavramlardır. Bu kavramların oluşması için çok sayıda özellik gerekir ve başka kavramlardan da yararlanılır .
Eğer düşünme kavramlardan yararlanarak yapılırsa buna kavramsal düşünme denir. Örneğin, "Ağaç canlıdır. Çam ağaçtır. O halde çam canlıdır" şeklindeki düşünme kavramsal düşünmedir.
Bireyin kendi kendine nesneler hakkında ve diğer bireylerle yaptığı hayali konuşmaya içsel konuşma denir. Önceki gün tartıştığımız arkadaşımız ile aramızda geçen konuşmaları yalnızken zihnimizden canlandırmamız buna örnektir.
Düşünürken zihnimizden geçen hayal ve sembolleri sözcüklerle ifade etmeye sözel düşünme denir. Arkadaşımıza bir doğum günü hediyesi almaya hazırlanırken "Acaba ne alsam?", "Bu kitap onu sevindirir mi?", "Bu kalemin rengini beğenir mi?" gibi sözcükleri zihnimizden geçirmemiz buna örnektir.
alıntı
https://www.main-board.com/kisisel-gelisim/698909-problem-cozme.html#post4973283