tek hücreli canlılar - tek hücreli canlılarda destek ve hareket - bir hücreli canlılar - amipsi hareket...Bir hücreli canlılarda bitkilerde ve hayvanlarda destekliğin ve hareketin sağlanmasında farklı yapılar görev yapar.
...Ancak hepsindeki temel ortak amaç gerekli olduğu durumlarda hareket edilmesini sağlamak ve canlı ölene kadar mevcut yapılarını korumaktır.
...Bir hücreli canlılarda iskelet ve destek sistemi bulunmamasına rağmen onlara desteklik sağlayan ve şekil kazandıran bazı yapılar vardır.
...Amip gibi yalancı ayak oluşturarak şekil değiştiren bir hücrelilerde böyle yapılar bulunmaz.
...Ancak paramesyum ve öglena gibi bir hücrelilerde katı ve esnek yapıda olan ve hücre zarını örten pelikula denilen yapı bulunur.Pelikula hücrenin belli bir şekil almasını sağlar.
...Bazı durumlarda pelikulanın yapısında silis ve kalsiyum gibi minerallerin birikmesiyle kabuk oluşur.
...Radiolaria,Foraminifera gibi canlılar öldüğünde bu kabuklar deniz zemininde birikerek zamanla tebeşire dönüşen ve çakmak taşı gibi silisli kayaları oluşturur.
...Bir hücreli canlılarda hareket; stoplazma veya hücre zarından oluşan bazı özel yapılarla sağlanır.
...Hareketin gerçekleştirilmesi ya bulunan ortamla beraber pasif olarak yada özel yapılarla aktif olarak sağlanabilir.
A.)Pasif Hareket:
...Canlının bulunduğu veya yaşadığı ortamın hareket etmesiyle yer değiştirmesine pasif hareket denir.
...Örneğin ;bir çok bakteri ve tek hücreli canlı yaşadıkları suyun hareketi ile yer değiştirebilir.
...Benzer şekilde havadaki toz zerrelerine tutunarak da yer değiştirebilirler.
...Kamçısı olmayan bakteriler bulunduğu ortamla birlikte pasif hareket eder.
B.)Aktif Hareket:
...Bazı bir hücreli canlılarda hareketin sağlanmasında hücre zarından oluşturulan özel yapılar kullanılır.
...Bu şekilde canlının bir uyarana bağlı olarak ve enerji harcayarak yer değiştirmesine taksis(göçüm) denir.
...Taksis hareketleri; yalancı ayaklar, siler veya kamçı kullanılarak gerçekleştirebilir.
...Yapılan hareket uyaranın yönüne doğru ise pozitif taksis, uyaranın zıt yönüne doğru ise negatif taksis adını alır.
...Örneğin; öglenanın ışığa doğru gitmesi pozitif fototaksis , amipin ısı kaynağından uzaklaşması negatif termotaksis, paramesyumun besin kaynağına doğru gitmesi ise pozitif kemotaksis olarak adlandırılır.
...Amip, yalancı ayak oluşturarak hareket ve beslenme etkinliklerini gerçekleştirebilir.
a.)Amipsi hareket;
...Kök ayaklılar grubunda incelenen amip gibi bazı bir hücrelilerde, stoplazmada bulunan ve kasılıp gevşeme özelliğine sahip olan proteinler sayesinde yalancı ayaklar oluşturulur.
...Bu şekilde oluşturulan yalancı ayaklar sayesinde besinlerin alınması ve organizmanın yer değiştirmesi sağlanır.
...Yalancı ayak oluşturma insan vücudundaki akyuvarlarda ve yine bir protist olan cıvık mantarlarda görülür.
b.)Sil hareketi:
...Terliksi hayvan (Paramesyum) gibi bir hücreli canlılarda görülür.
...Bunlarda hücre yüzeyinden çıkan çok sayıda küçük sil birlikte hareket ederek canlının yer değiştirmesini sağlar.
c.)Kamçı hareketi:
...Öglena ve bazı bir hücrelilerde ,bazı bakterilerde, sperm hücrelerinde hücre zarından uzanan bir veya birkaç tane kamçı ile hareket sağlanır.
...Protein yapılı olan kamçılar su içinde burgu hareketi yaparak canlının yer değiştirmesini sağlar.