Dünyada Özel Güvenlik Olgusu
Son güncelleme:
-
dünyadaki özel güvenlik olgusunun oluşumu - özel güvenlik nedir - özel güvenliğin tarihçesiGüvenlik ; kişi kurum yada kuruluşların dışarıdan yada içerden gelebilecek tehdit, taciz, sabotaj, yangın gibi olaylara karşı alınacak tedbirler zincirine denir. Genel itibariyle klişe olan günümüz tanımı budur . Güvenlik olgusu insan oğlunun var oluşundan bu tarafa ihtiyaç duyduğu en büyük olgulardan biridir. İlk zamanlarda sadece can güvenliği insanlar için önemliyken, cilalı taş devrinde yerleşik hayata geçilmesiyle farklı güvenlik alanları ortaya çıkmıştır. Yeni ve farklı alanların ortaya çıkması güvenliği düşünülen ve koruma ihtiyacı artan yeni de bir olgu oluşturmuştur. Devirler değiştikçe bu gereksinim artmış ve artık güvenlik olgusu sistematik bir şekil alarak özel mülkün ve kişilerin korunması olarak kalıplaştırılmıştır. Güvenlik kişisel olarak alınan önlemler, sosyal devletin sorumluluğu gereği yaptığı koruma ve özel veya tüzel kişilerin kendi imkanları dışında maddi olarak satın aldığı bir olgu olarak üç parametrede incelenir. Güvenliğin sistemleşerek bir kalıp haline bürünmesi zaman geçtikçe kanunlarla desteklenen bir şekil alarak yasal bir zemine oturtulmuştur. Özel güvenlikte burada gerekli mali tablosunun göze çarpan büyüklüğü gerekte kullandığı insan kaynağının ne denli büyük bir istihdam sağladığı göze alınırsa, güvenlik alanında ne kadarda önemli bir olguya sahip olduğu anlaşılır.
Özel Güvenlik Olgusunun Doğuşu
Biraz geçmişe bakıldığında tarihi süreçte Özel Güvenliğin doğuşu eski Roma ya kadar dayanmaktadır. Yangını çok büyük bir sorun olarak gören Romalılar belirli bir ücret karşılığı “the vigiles” yani şehri gözetleyen görevliler adı altında bir yapılanmaya giderek hem itfaiye hem polis hizmeti veren bir teşkilat kurmuş ve istihdam sağlanmışlardır. Sezar döneminde vigileslerin sayısı arttırılmıştır, zaman geçtikçe ihtiyaçların fazlalaşmasına bağlı olarak vergiler katlanarak yeni kaynak yaratılmış olup yeni vigilesler istihdam edilmiştir. Vigiles te bulunan görevliler bir nevi gece bekçiliği görevini yerine getirmekteydiler bu durum orta çağ boyunca devam etmiştir. Devletlerin modernleşmesine bağlı olarak yönetimlerin bir rejim haline gelmesi sonucu halkı ve yaşanan ortak alanı koruma ve kollama devletlerin asli görevi haline gelmişti r. Bu süreçten sonrada vigiles teşkilatı son bulmuş devlet eliyle daha sistematik daha şekil verilmiş devletin bizzat statüsüne hizmet veren kuvvetler oluşturulmuştur. Artık güvenlik olgusu devletin kendi eliyle verdiği bir hizmet olarak zamandaki serüvenine başlamıştır. Zamanın hızla akıp geçmesinden sonra 2. Dünya savaşı sonun da atlatılamayan ekonomik bunalım değişik formüllerin bulunmasına öncülük etmiştir ve bu dönemden sonra artık ekonomi devletçi modelden sıyrılarak liberalist bir çizgiye geçiş yapmıştır.
Liberalist bir çizgide özelleştirilen tüm komu kurum ve kuruluşları özel bir yapıya bürünmüş ve bunun yanında devletin koruma kapsamından çıkmıştır. 1970 ler den itibaren başlayan liberalleşmeyle birlikte artık özel sektör kavramı daha önemsenen daha söz sahibi bir kavram olmuştur. Özel sektörün eline geçen kapitaller devletin korumasından çıktıktan sonra kendi sahipleri tarafından korunma ihtiyacı duyulmuştur. Bu dönemden sonra güvenlik parayla satın alınabilen bir sektör olma yoluna girmiştir. İlk başlarda batılı devletlerde başlayan bu özel güvenlik olgusu zaman geçtikçe üçüncü dünya ülkesi adı verilen ülkelerde de gelişerek son derece sistematik bir hale gelmiş, kar amacı güdülen bir sektör olmuştur. Zamandaki yolculuğunu iç güvenlik alanında sürdüren bu olgu(alışveriş ve iş merkezleri, fabrikalar, şirket binaları, özel eğitim kurumları, oteller, sanayi bölgeleri, özel hastaneler, otobüs terminalleri, döviz büroları, zengin kesimin ikamet ettiği site veya haneler, konserler, spor karşılaşmaları, cenaze törenleri ve özel toplantılar) artık iç güvenlik alanından çıkıp dış güvenlikte gelişmeye başlamıştır.
Ulus devletlerde bir vatandaşlık görevi olan ve gönüllük esasına dayanan askerlik göreviyle kurulan askeri ulusal kuvvetler zaman geçtikçe iç ve dış güvenlik alanından çekilerek yerlerini özel amaçlarla kurulan birliklere bırakmaktadır, ulusallaşmanın kan kaybına uğraması sonucu artık devletler kendi güvenliklerini ve yurt dışındaki stratejik operasyonlarını kendi ırkından olmayan özel statülü birliklere yaptırmaktadır. Uluslararası topraklardan çekilen devletler yerlerini profesyonel ordulara yada bu görevi üstlenen özel güvenlik şirketlerine devretmektedir. Söz konusu olan özel güvenlik şirketlerinin devletin bir kurumu olan ordunun yerini alması son Irak savaşında net olarak gözler önüne serildi. ABD ve İngiliz ordularından sonra Iraktaki en büyük üçüncü güç sayıları net olarak bilinmemekle birlikte 15.000 - 20.000 kişilik insan gücü ile özel güvenlik şirketleridir. Şu anda Irak ta bulunan Irakta askeri operasyon yetkisi olan yada ırakta çıkarılan petrolün güvenliği ni sağlamakla görevli farklı milletlerden oluşan çok uluslu İngiliz, Amerikan, Hintli Güney Afrikalı, Çinli, Koreli, Avustralyalı ve Birleşik Arap emirliklerinden 30 un üzerinde özel güvenlik şirketi görev almaktadır .
Bu firmalar özel güvenlik hizmeti adı altında bölgede bulunsa da yaptığı görev ve gerçekleştirdiği fiili icraatlara bakılarak ulus devlet ordularından farklı bir görüntü vermemektedir, bir askeri timin yapacağı tüm operasyonları yapma yetkisine sahip olan bu firmalar devletler adına ifade alma ve işkence yapma yetkisine de sahip olmuşlardır. Bölgedeki kaos ve denetimsiz yapıdan fırsat bulan bu şirketler kanunsuz olan her şeyi yapabiliyorlardı örneğin AEGİS isimli İngiliz menşei li pentagondan 293 milyon dolarlık ihale alan güvenlik firması bölgede ölüm mangaları kurarak yoldan geçen halkın ve araçların üzerine ateş açabilme yetkisini kendisinde görmüştü. Bölgede kullanılan özel güvenlik görevlileri de kendi ülkelerinde değişik suçlardan aranan, ve bölgedeki kaos ortamını fırsat bilip sızan Fijili, Nepalili, Sırp, Hırvat vatandaşları ülkelerinden emekli olmuş güney Afrikalı SAS komandoları ve pinochet döneminde eğitilen Şili komandoları ABD ve İngiliz özel güvenlik şirketlerinin elamanı olarak çalışmaktadır.
Bu elemanların kullanılması yeri geldiğinde ülkelerin kendi askerlerini kullanmasından daha faydalı olmaktadır. Durum şöyle özetlenebilir sıcak çöl iklimine alışık olmayan ve gerilla savaşı deneyimi sıfır olan bir Amerikan ordusunun bölgede askeri operasyon yapmasından öte hava koşulları operasyon deneyimi daha yüksek pinochet komandoları ve Arap emirliklerine ait komandoların operasyonlarda kullanılması daha mantıklı görülmektedir. Kanun ve kuralların askıya alındığı savaş alanlarında bu komanda ve milislerden oluşan özel güvenlik orduları yaptıklarıyla yeri geldiğinde insanlık suçu bile işlemeyi kendilerine görev olarak bilmişlerdir. Yaptıkları sonucunda açılan davalar sonucu ihaleyi veren ülke yetkilileri devlet olarak sorumluluk almadıklarını beyan ederek bu suçu işleyenler hakkında gerekli tahkikatları başlatacaklarını söyleyerek kendilerini bu suça ortak olmaktan çıkarmaktadırlar.
alıntı
https://www.main-board.com/yabanci-tarih/723612-amerikada-ozel-guvenlik-olgusu.html#post5019870
https://www.main-board.com/tarih-genel/723614-turkiyede-ozel-guvenlik-olgusu.html#post5019872