Kabızlık Nedir - Kabızlık Çeşitleri
Son güncelleme:
-
kabızlık etkenleri - kabızlığa neden olan faktörler - kabızlık tedavisiİleri derecede kuru, sert dışkı çıkarılmasına kabızlık (peklik) denir. Dışkılamanm üç günde bir, ya da daha seyrek olması kabızlık tarifi içine girerse de dışkının kıvamı sayısından, miktarından daha önemlidir.
Normal bir kimse 24 saatte bir dışarı çıkar. Bununla birlikte, tamamen sağlam olduğu halde haftada ancak bir, iki, çok çok üç defa dışkı-layanlar olduğu gibi, ?4 saatte birkaç kere normal kıvamda dışarı çıkanlar da vardır.
İnsanlarda oldukça sık görülen bir rahatsızlık olan kabızlık süreğen şekilde yıllarca sürebilir.
Kabızlık, Bağırsaklarm iyi çalışmamasından ileri gelebileceği gibi, bazı hastalıkların da sonucu olabilir.
Bağırsaklarm Çalışmamasından İleri Gelen Kabızlıklar
Dışkılamaya engel bir durum olmadığı halde, Bağırsaklarm çalışmasındaki bozukluktan ileri gelir. En çok görülen şekli alışkanlıktan doğan kabızlıklardır. Bazan pek rahatsızlık vermez. Bazı hallerde ise ka-
bızlıkla birlikte baş ağrısı, iştahsızlık, sindirim bozuklukları, zayıflama, solgun bir renk görülür. Bunlar kabızlığın yaptığı bir çeşit iç zehirlenmedir.
Kötü alışkanlıktan ileri gelen kabızlıkta besinlerin kaim Bağırsaktan geçişi normaldir. Ancak, rektum (düzBağırsak)da dışkılama tepkesi kaybolmuştur. Dışkı burada günlerce kalabilir. Birkaç günde bir az miktarda çıkmasına rağmen Bağırsaklar bir türlü tamamiyle boşaltıla-maz.
Dışkılama tepkesinin bozulmasına birçok kötü alışkanlıklar yol açar. Meselâ, üşenmek, sabahları işe, okula yetişmek kaygısı ile helâ-ya gitmeyi geciktirmek, işi, eğlenceyi bırakamamak, helâ bulamamak gibi. Bazan anustaki çatlaklıkların, hemoroitlerin ağrı yapması korkusu ile de dışkılamaktan kaçınanlar, geciktirenler vardır. İşte bu sebeplerle dışkılama tepkesi geri tepilir. Tepke bir süre sonra yeniden uyanırsa da, birkaç kere geri tepilmesi sonucunda, daha sonraları gittikçe daha güç uyanır. Bu kötü alışkanlık sonucu rektum dolu, gergin kalmaya başlar, kilolarca dışkı toplanır.
Bu gibilere sürgün ilâçları (müshiller) çok az, hattâ hiç tesir etmediği halde bir lavman yapılacak olursa bol miktarda dışkı çıkar.
Bağırsaklarm iyi çalışmamasının sebebi bazan karın kaslarının zayıflığıdır. Bu gibi durumlarda dışkıla-mak için gerekli karın içi basıncı sağlanamaz. Meselâ, gebelikte, karında su toplanmasında, urlarda, şişmanlıkta, doğum sonrasında karın kasları zayıf duruma düşebilir.
Kabızlığın bir başka çeşidi kalın Bağırsaklardaki tembellikten ileri gelir. Burada Bağırsak tembelliği dola-yısiyle, dışkının düzbarsağa varması gecikmiştir. Sebepleri değişiktir. En önemli sebep Bağırsak hareketlerinin yavaşlaması, Bağırsak kaslarının zayıflığıdır. Şişmanlarda, durgun bir hayat geçirenlerde, çok zayıflarda, ağır hastalık çekenlerde görülür. Bazı hallerde, meselâ sinir bozukluğu olanlarda Bağırsak hareketlerinde yetersizlik ortaya çıkabilir.
Bağırsak hareketleri üzerinde selülozun büyük etkisi olduğundan uzun zaman az posa bırakan yiyeceklerle beslenenlerde de kabızlık görülür. Bol sebze, meyva yenilmesinin bu sebeple faydası büyüktür.
Hastalıklardan İleri Gelen Kabızlıklar
Ateşli hastalıklar esnasında da kabızlıklar görülür. Meselâ, tifo, menenjit, ansefalit gibi hastalıklar kabızlık yapar. Ayrıca kalb hastalıklarında, şeker hastalığında, eveğen apandisitte, peritonitte, safra kesesi, böbrek sancılarında, kurşun zehirlenmesinde kabızlık olur.
Bağırsaklarda dışkının geçmesine engel olan kitlelerin meydana gelmesi, Bağırsaklarm daralması da kabızlığa yol açar. Bunun sebepleri çeşitlidir. Bu arada, ileri yaşlarda, o güne kadar normal olan bir kimsede kabızlık başlaması kanseri düşündürmeli, gerekli araştırma yapılmalıdır.
Bağırsak tıkanmaları da birden kabızlığa sebep olur.
Bunların dışında kaim Bağırsaklarda zaman zaman kuvvetli spazm (kasılma)lar olması da kabızlığın sebepleri arasındadır.
Kabızlığın Tedavisi
Ateşli hastalıklar sırasında görülen geçici kabızlık her hangi bir tedaviyi gerektirmez. Kötü alışkanlıktan ileri gelen kabızlıklarda her sabah helâya gitmeli, dışkılamaya çalışmalıdır. Bu işten yılmamakla, gayret göstermekle çok iyi sonuçlar alınabilir. Karın içi basıncını artırması dolayısiyle, alaturka helalar faydalıdır. Anus çatlağı, hemoroit gibi, dışkılama sırasında ağrı, sancı veren haller varsa tedavi edilmelidir.
En faydalı tedavi hastanın kendisinin dışkılamaya gayret göstermesidir. İlâcın, pehrizin bu durumda pek tesiri yoktur. Normal dışkı-lama tepkesi uyanmcaya kadar 2 günde bir ufak lavmanlar yapılması faydalıdır.
Bağırsak tembelliğinden ileri gelen kabızlıklarda ise, ilâçla birlikte, en önemli tedavi hastanın yiyecekleri, yaşayışı üzerinde yapılan değişikliklerdir.
Bağırsak hareketlerinin artması için, yiyecekler bol selülozlu olmalıdır. Bu arada sebzeler, meyvalar, nişastalı besinler, zeytinyağlı yemek-Îer bol bol yenilmelidir. Durgun ha-
yattan uzaklaşarak hareketli bir insan olmaya çalışmalıdır. Spor, yürüyüş, soğuk, ılık, duş faydalıdır. Sabahları karna masaj yapıp helâya ondan sonra gitmek Bağırsakları harekete getirir.
Kabızlarda yumuşatıcı ilâçları dikkatle kullanmalıdır. Devamlı kullanmak alışkanlık yaptığı gibi bar-sakları tahriş de edebilir. Bu gibi ilâçları ancak doktor tavsiyesiyle almalıdır.
alıntı