İshal ve Belirtileri
Son güncelleme:
-
ishal sebepleri - ishal nedenleri - ishal çeşitleri - ishal tedavisiDışkının sulu çıkmasına sürgün (ishal) denir. İshalde dışarı çıkma sayısı da fazlalaşır. Günde birkaç kere dışkılama olduğu halde dışkının kıvamı normalse, yani sulu değilse, bu ishal sayılmaz.
İshalin başlıca sebepleri şunlardır: a) Mikroplar, parazitler: Dizanteri, kolera, tifo, paratifo gibi hastalıklar, gıda zehirlenmesi; b) Besinlere karşı aşırı duyarlık: Midye, istiridye, İstakoz, çilek, yumurta gibi şeyler yiyince olur; c) Zehirlenmeler: Arsenik, cıva, gümüş tuzları zehirlenmesi; d) Vitamin eksiklikleri: pellagra hastalığı; e) Hastalıklar: kızamık, nefrit, siroz, kalb bunların başında gelir; f) Heyecan bozuklukları: korku, keder gibi; g) Bağırsak tıkanmaları, urlar.
Bunları evegen (hâd), süreğen (müzmin) olarak iki bölümde toplıyabiliriz.
Eveğen İshaller
Birden başlıyan ishallerdir. Sebepleri çok çeşitlidir.
Bazı sinirli kimselerde heyecan, korku birden ishale sebep olabilir. Meselâ imtihan heyecaniyle birçoğumuzun başına bu hal gelmiştir. Bu ishallerde Bağırsakta her hangi bir âfet yoktur, sebep asabidir. Teskin edici ilâçlarla da, kendiliğinden de geçebilir.
Bazan üşütmelerden de ishal olabilir. Soğuk algınlıklarının tepke (refleks) yolundan bu duruma sebep olduğu sanılıyor.
Besinlere bağlı ishaller oldukça sık görülür. Bunlardan alerjik olanlar, çilek, kavun, süt, keçi eti, kahve, çikolata gibi besinler yenmesiyle ortaya çıkar. Hassas kimselerde bu gibi yiyeceklerin bir lokma bile alın
ması ishale sebep olabilir. Çok defa kurdeşen şeklinde deri döküntüleri de beraber bulunur. Ağır durumlar bir yana, bu gibi ishaller kendiliğinden birkaç dışkılamadan sonra geçer. Alerjide kullanılan antihistami-nik ilâçlar faydalıdır.
Bozulmuş, bayat yemekler, çok yenen ham meyvalar şiddetli ishallere, kusmalara sebep olur. Bu ishallerle birlikte karın ağrısı da vardır. Sebep, ya bozulmuş besinlerde meydana gelen zehirli maddeler, ya besinler üstünde üremiş mikroplardır. Bu gibi durumlarda ishal, kusma, karın ağrısı yemekten 6-24 saat sonra birden başlar.
Bazı durumlarda ishal, yemekten 72 saat sonra bile başlıyabilir.
Civa, arsenik, efedrin, asetükolin gibi bazı ilâçlar da ishal yapar. Sodyum sülfat, mağnezi sülfat da Bağırsak boşluğuna bol su çekerek ishal yapar. Bu son iki ilâç müshil (İngiliz tuzu) olarak tedavide kullanılır.
Bunlardan başka, tifoda, apandisitte, kolerada, dizanteride hastalığa göre özel eveğen (hâd) ishaller görülmektedir.
Süreğen ishaller.
Bağırsakların bozukluğundan ileri gelir, İnce Bağırsak ishallerinde dışkı daha az sulu, dışkılama sayısı daha azdır. Kaim Bağırsak ishallerindeyse dışkı çok sulu, sümüklüdür, dışkılama daha sıktır.
Süreğen Bağırsak nezlesinden ileri gelen ishaller de oldukça çok görülür. Sebep çeşitli mikroplar olabilir. Hafif karın ağrıları, gazlardan dolayı şişkinlik vardır. Dışkı suludur, sayısı azdır.
Mikroplu olandan başka besinlerin sindirilmesindeki güçlükten dolayı da süreğen ishaller olabilir. Meselâ karbonhidratlı (şekerli ve nişastalı) besinler iyi hazmedilmiyor-sa köpüklü, ekşi kokulu, sulu ishaller olur. Hastada karın ağrısı, karında şişkinlik de vardır. Bu gibi hallerde şekerli, nişastalı maddeler bir süre için yenmezse ishal durur.
Proteinlerin hazmı bozulmuşsa dışkı bol, koyu renkli, çok pis kokuludur. Karın ağrısı, şişkinlik daha çoktur. Böyle bir ishalde et, yumurta, peynir gibi proteinli besinlerin bir süre yenmemesi gerekir.
Mide asitliğinin (klorhidrik asit) noksanlığı da ishale sebep olur.
Hafif ateşle uzun süren, zayıflama yapan bir ishalde Bağırsak veremi akla gelmelidir.
Safra kesesi hastalıklarında, sirozda, sarılıklarda, pankreas hastalıklarında da ishaller görülür.
Bu saydıklarımızdan başka şu hastalıklar veya bozukluklarda da süreğen ishaller olabilir: Üremi, vitaminsizlik (pellagra), kansızlık (anemi), bazedov hastalığı, Bağırsak parazitleri, morfinomani, Bağırsak frengisi, şeker, kalmBağırsak kanserleri, safranın barsağa akamaması.
alıntı