Yaşlılarda Depresyon
Son güncelleme:
-
Yaşlılık, yaşlılıkta yaşanan ruhsal sorunlar, yaşlılıkta depresyon, yaşlılıkta depresyonun belirtileri, yaşlılıkta depresyona neden olan etkenler ve yaşlılıkta depresyonun tedavisi ile ilgili bilgileri 5 bölüm altında işlediğim makale dizimin bu son bölümünde yaşlılarda depresyon tedavisi ve bu tedavi sürecinde dikkat edilmesi gerekenleri bulacaksınız...
Yaşlı depresyon hastalarının tedavisindeki temel ilkeler genel olarak genç hastaların tedavisine benzer özellikler gösterir. Kullanılan tedavi yöntemleri arasında farmakoterapi, elektrokonvulzif terapi (EKT), psikoterapötik yaklaşımlar yer almaktadır.
Genel olarak antidepresanların çoğu, yaşlılarda gençlerdekine eşdeğer tedavi etkinliğine sahiptir. Bununla birlikte yaşlılarda antidepresan tedavisinden önce bedensel farklılıkların yol açabileceği farmakokinetik etmenler (ilaçların emilimi, metabolizması, protein bağlanma oranı, böbrek işlevlerindeki değişiklikler gibi), önceki ilaç uygulamaları ve etkileri, komorbid fiziksel ve ruhsal bozukluklar ve bu amaçlarla kullanılan ilaçların türü ve etkileşimleri mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır (Gülseren 1995).
Salzman ve arkadaşları (2002) 1996-2001 yılları arasında yaşlı depresyonlarında tedavi etkinliklerini araştıran çalışmaları derlemişlerdir. İlaç verilen 97 ve EKT uygulanan 12 çalışmayı değerlendirmeye almışlardır. Sonuçlar; çok sayıda çalışmada yaşlı depresyonlarında hem ilaç tedavilerinin ve hem de EKT’nin etkili olduğunu bulmuşlardır. Antidepresanlar en az orta derecede etkilidir. Yan etkilerinin az olmasına rağmen SSGI’leri diğer antidepresanlardan daha etkili değildir. Ayrıca demanslı depresif hastalarda da etkindir.
Süregelen tıbbi hastalığı olan hastalarda da güvenli bulunmalarına rağmen bu konuda yeni araştırmalara ihtiyaç olduğu bildirilmektedir. Antidepresif tedaviler majör depresyonda her zaman plasebodan üstündür. Minör depresyon ve distimik bozuklukta ise bu etkinlik her zaman gözlenmemiştir. EKT yaşlı depresif hastalarda etkin ve güvenlidir. Çok şiddetli depresiflerde oldukça etkilidir. 80 yaşındaki hastalar dahi EKT’ye iyi katlanabilmişlerdir.
Yaşlıda vitamin B12 ve folik asit eksikliği tespit edilmesi durumunda tedavi edilmesi gerekir. Vitamin replasmanı yapılmayan hastalarda verilen antidepresif tedaviden tam sonuç alınamayacağı bildirilmektedir (Gottfries 2001).
Yaşlılardaki depresyonun gelişmesinde biyolojik riskler önemli olmasına rağmen psikoterapötik tedavi uygulamaları da göz önünde tutulmalıdır. Psikoterapinin yaşlı depresyonlarında etkili olduğu bilinmektedir. Özellikle, bilişsel davranışçı ve kişiler arası terapi etkilidir. Bilişsel davranışçı ve kişiler arası terapi yaşa bağlı gelişen bilişsel değişikliklere göre düzenlendiğinde daha iyi sonuçlar alınabilir.
Yaşlılarda psikoterapilerin etkin olmasına rağmen uzun tedavi süreci gerektiğinden uygulama azdır. Hastaya sosyal destek sağlanması tedaviyi olumlu yönde etkiler. Aileler genellikle depresif hastaya çok önemli bir destektir. Aile üyeleri hastanın tedaviye uyması konusunda yardımcı olmalıdır. Ayrıca kurumda yaşayan yaşlı depresyon hastalarına kurum görevlileri (bakım vericiler, sağlık personeli) tarafından da sosyal destek sağlanması önemlidir. (Gottfries 2001, Arean 2004, Mathews 2004).