Üniversite okumak üzere büyük şehirlerde toplanan gençler arasında kendi ‘memleketlisi’yle evlenmek isteyenlerin oranı gitgide düşüyor; çünkü uyuşmanın ve benzerliğin tarifi aynı örfe ve damak tadına sahip olmak şeklinde yapılmıyor artık.
Çevremizde Giresun-Denizli, Kars-Sakarya evlilikleri görmeye iyiden iyiye alıştık. Ancak evliliğin bir ‘benzeşme ve uyuşma’ kurumu olduğu göz önünde bulundurulursa insanların kendilerine benzeyen insanlarla evlenme eğiliminde oldukları söylenebilir. Anadolu’da halen yaygın olan aynı şehirden, aynı köyden birisiyle evlenme isteği, büyük şehirlerde aynı sosyal statü, aynı meslekten insanlarla evlenme şeklinde gösteriyor kendisini. İnsanların uyuşacaklarını tahmin ettikleri insanlarla bir arada olmayı istediklerini söyleyen evlilik danışmanı Doç. Dr. Armağan Samancı, bu isteğin hiçbir zaman bir tahminden öteye geçmeyeceği ve kesin verilere ulaşılamayacağını düşünüyor. İnsanların çoğu zaman kendi duygularını bile çözümleyemediği düşünülürse, kompütürün bazı tuşlarına dokunup evlenilecek en uygun kadını veya erkeği bulmanın imkansızlığı ortaya çıkıyor. İnsanlarda doğal bir eğilim olan kendi yakınındakiyle evlenme isteği de belirsizliği en aza indirgemenin bir yolu.
Kişilik problemlerindeki benzerlikler de çekici oluyor
Doç. Dr. Samancı, kendine güveni zayıf kadın ve erkeklerin aynı problemi yaşıyor olmanın hissettirdiği yakınlıkla birbirlerini cazip bulduklarını söylüyor. Bu cazibede, kişinin geçmişte kendi yaşadığı problemleri, aynı problemi yaşayan karşısındaki insanda çözümlemeye çalışmasının da etkisi büyük. Dr. Samancı, kimi zaman tedaviyi gerektirecek psikolojik sorunlara sahip iki insanın evliliğini daha başından ‘sağlıksız’ bir birliktelik olarak yorumlamanın da doğru olmadığına inanıyor. Sağlıklı bir birlikteliği ‘bireylerin düzenli ve devamı olan bir ilişki oluşturup bu ilişki içerisinde de kabul edilebilir düzeyde sıkıntısının, kabul edilebilir düzeyde de mutluluğunun olması’ şeklinde tanımlayan Doç. Dr. Samancı, ‘kabul edilebilirlik’ düzeyinin de bireylere göre değiştiğini düşünüyor. Dışarıdan bakıldığında bir kâbusu andıran evliliklerden kadın veya erkeğin şikayetçi görünmemesi de kişilerin içinde bulundukları durumu kabul edilebilir görmesinden kaynaklanıyor.
Evlilikler sadece sevgi temeli üzerine kurulmamalı
“Duygular ve ilişkiler halen toplumsal güçlerin veya ekonominin çok fazla tahakküm edemediği bir yerde duruyor. İnsanların istediğine âşık olma, istediğiyle evlenebilme özgürlüğü var. Belli bir insanı sevebilmesi için vize alması veya herhangi bir sınavdan geçmesi gerekmiyor.” diyen Doç. Dr. Armağan Samancı, evliliklerin duygusal bir temele oturmasının doğal olduğunu söylüyor. Sevmeden evlenmek çok sağlıklı bir süreç değil; ancak mizaç, ilgi alanları, aile değerleri gibi ilişkinin diğer boyutlarının da göz önüne alınması gerekiyor.
“Karşınızdakine yoğun bir sevgi duyabilirsiniz; ama bu iyi bir evlilik yapacağınız anlamına gelmez; tıpkı üniversite mezunu olmanızın iyi çivi çakacağınız anlamına gelmediği gibi. Sevgi, bireylerin kendilerini dürüstçe ve açıkça ortaya koymalarıyla anlam kazanır.” diyen Dr. Samancı, sevginin de tükenebilen bir şey olduğunu hatırlatıyor ve mesleki kariyeri için çaba gösteren kadın ve erkeklerin aynı özeni evlilikleri için de göstermesi gerektiğine inanıyor.
Kızların evlenecekleri erkeği babalarıyla kıyaslamalarını doğal; ama yanıltıcı bulan ve kızların duygularına kulak vererek istedikleri bir modeli bağımsızca oluşturabilmesinin önemine değinen Dr. Samancı, ‘babaya benzeyen bir erkekle evlenme’ durumunu bir reklamdan etkilenerek ürün almaya benzetiyor.