Ekpss Hazırlık Notları - Anayasa
Son güncelleme:
-
[INDENT=2]EKPSS ANAYASA NOTLARI
• Ahlak kuralların da devlet gücüyle zorlama yoktur
• Ceza mahkemesi icra takibine bakmaz
• Ceza mahkemesi dolandırıcılık. Hırsızlık, gasp ,cinayet… gibi davalara bakar
• Mahkemelerce denetim yargı içi denetim mekanizmasıdır7
• Ayırt etme gücünden yoksun olan kişilere tam ehliyetsizler denir
• Mutlak hakların özellikleri
• Mallar ve kişiler üzerin de geniş yetki verir
• Maddi olamayan bütün mallar ve kişilik üzerin de söz konusudur
• Herkes bu haklara uymak zorundadır
• Hak sahibi olan varlıkların ehliyetlerini düzenleyen hukuka kişiler hukuku denir
• TRT bir kamu kurumudur
• İnsan iradesinin ürünü olan ve kendisine hukuki sonuçlar bağlayan fiile hukuki fiil denir
• Hukuk kuralların maddi yaptırım şekilleri
• Manevi tazminat,cebri icra,mutlak butlam, ve iptaldir
• Yargıtay idari yargı birimlerinden biri değildir
• Ceza hukukun da örf ve adete yer verilmez
• Yasama ve yürütmenin yasama da birleşti hükümet sistemine meclis hükümet sistemi denir
• Yasama yetki ve yargı yetkisinin hükümdar da toplandı sisteme mutlak monarşi denir
• Kişi hakları: yerleşme ve seyahat, haberleşme,bilim ve sanat,konut dokunulmazlığı dır
• Kanun koymaya yetkili olan organ anayasadır
• Siyasi mali denetimini anayasa yapar
• Devletin kurucu unsurları: toprak parçası,egemenlik,in-(Terbiyeden-Yoksunum)-san topluluğudur.
• 1924 anaysasısının özellikleri. Katı bir anayasadır. Karma hükümet sistemi benimsemişlerdir. Layıklık ilkesi yer alır. Yargı bağımsızlığı belirtilmiştir.
• Anayasa hareketleri senedi ittifakla başlamıştır
• En uzun yürürlükte kalan anayasamız 1924 anayasasıdır
• Kandınlar a seçme ve seçilme hakkı tamamen 1934 verilmiştir
• 1982 anayasamızın önemli ilkeleri: üniter devlet ilkesi. Demokratik devlet. Laiklik ilkesi ve insan haklarına saygılı devlet ilkesini benimsemiştir
• Millet vekilinin düşme sebepleri: istifa, kesin hüküm giyme, kısıtlanma, devamsızlık, cumburbaşkanı seçilme
• TBMM başkanının görev ve yetkileri şunlardır. Meclis toplantılarına başkanlık etmek ve meclisi temsil etmektir, meclisi toplantıya çağırmak, meclisin kolluk ve yönetim hizmetlerinin yürütmek, cumhurbaşkanına vekalet etmek.
• TBMM 1 temmuz da tatile girer
• Kanunları cumhurbaşkanı 15 gün için de yayımlar
• TBMM nin karar alabilmesi için 139 oy alması gerekir
• Taplantı yeter sayısı üçte birdir
• Başbakanın görevleri
• Bakanları seçmek ve görevlerinden alınmalarını önermek, bakanlar kuruluna başkanlık etmek, bakanlar arasında iş birliğini sağlamak, bakanların görevlerinin yerine getirmesini gözetlemek, milli güvenlik kuruluna katılmak ve yönetmelik çıkarmak.
• Kanun hükmün de kararları bakanlar kurlu çıkarır
• Tüzükler resmi gazeteden yayımlandıktan 45 gün sonra yürülülüğe girer
• Bakanlar kurulu tüzük çıkarılır
• Devlet denetleme kurulu cumhurbaşkanına bağlıdır
• Yönetmeliklerin yargısal denetimini Danıştay yapar
• Yüksek mahkemeler. Anayasa mahkemesi, Yargıtay , Danıştay, askeri yüksek idare mahkemesi, uyuşmazlık mahkemesi
• Anayasa üyeleri 12 yıllığına seçilir
• Yargı denetimi için de olan işlermler şunlardır. Disiplin cezaları, idari para cezaları, türk vatandaşlığın çıkarma ve yök kararlar
• Bir kurumun sözleşmeli personel çalıştıra bilmesi için devlet personel başkanlığının görüşüne başvurması gerekir
• İlçe idare kurulun da yer alanlar. Tarım müdürü, milli eğitim müdürü mal müdürü kaymakam
• Kamu tüzel kişiliğine sahip olan kişiler
• Belediyeler, il özel idare, üniversiteler
• Memurluk aday süreci en az bir en fazla iki yıldır
• Yazılı hukuk kuralları: anayasa kanunlar, uluslar arası anlaşmalar KHK ler tüzükler yönetmelikler ve emir ve genelgelerdir
• Sosyal hayatı düzenleyen kurallar: din kuallahr ahlak kuralları hukuk kuralları ve görgü kuralları
• Hukukta yaptırım türleri: cebri icra Tanzimat hükümsüzlük iptal ve cezadır
• Yönetmelikler: başbakanlek bakanlıklar ve kamu üzel kişiler tarafından çıkartılır
• Dernekler önceden izin almadan kurulabilirler
• Anayasamız da dilekçe bilgi edinme kamu denetleyicisi siyasi haklar arasındadır
• Kanuni hakim güvencesi: kimse mahkemesi devam ederken başka bir hakim tarafından yargılanamaz
• Osmanlı devletin de anayasal hareket 1808 yılın da senedi ittifakla başlamıştır
• İlk yazılı anayasa 1787 yılında ki ABD anayasasıdır
• Türk tarihinde ki ilk anayasa ise 1876 yılında ki Kanuni Esasiye dir
• 1921 anayasamızın en önemli özelliği ise milli egemenlik ilkesidir
• Atatürk ilkeleri anayasamıza bütünüyle 1937 yılın da girmiştir
• Kanun teklif etmeye millet vekillri yetkilidir
• Bakanlar kurulunca sunulan tekliflere kanun tasarı denir
• Bütçe tasarısı banklar kurulu tarafından mali yılbaşından en az 75 gün önceden TBMM ye sunması gerekir
• Gensoru önergesi en az y20 millet vekilinin imzası ile sorulur
• Vatandaşların gmrevleri şunlardırİ ver vermek askerlik yapmak oy kullanmak ilköğretimi okumak
• Kanun yapma yetkisi TBMM ye aittir ve bu yetki devredilermez
• YSK 7 asil 4 yedek üyeden oluşur
• Ülkemiz de seçimler D HONT NİSBİ sistemi uygulanır
• TBMM üyelerinin yüzde beşi boşalırsa ara seçime gidilir
• Siyasi partiler kapanma davalarıİ cumhuriyet başsavcılığının açacağı dava ile anayasa mahkemesi tarafından sonuca bağlanır
• Yüksek öğretim öncesi öğrenciler yüksek yargı mensubları askeri öğrenciler TSK mensupları siyasi partilere üye olamaz
• Cumhur başkanını halk seçer ve görevi 5 yıldır
• Yürütme yetkisi cumhurbaşkanı ve bakanlar kurulunca anayasa ve kanunlara uygun şekilde yapılır
• Cumhurbaşkanı seçilmek için millet vekili olmaya gerek yoıktur
• Cumgur başkanı yargıtay üyelerini seçemez
• Cumgur başkanı yut dışına çıktığı zaman görevini TBMM başkanı yürütür
• Devlet denetleme kurumu cumhurbaşkanıan baplı olarak çalışır
• Yeni cumhurbaşkanı seçilinceye kadar yerine eski cumhurbaşkanı görev alır
• Cumhur başkanı tarafından anayasa mahkemesine 14 üye seçilir
• Cumhurbaşkanı bütçe kanunlarını veto edemez
• Başbakan cumhurbaşkanı tarafından TBMM iyelri arasından seçilir
• Başbakanın millet vekili olma zorunluluğu vardır
• Bakanlar kurulu 25 bakndan oluşur
• Banklar kurulunu görev süresi 4 yıldır
• Bakanlara bakan yardımcıları vekalet edemezler
• Başkomutanlık yetkisi cumhurbaşkanına aittir
• Genel kurmay başkanı bakanlar kurulunun önerisi ile cumhur başkanı tarafından atanır
• MGK ya cumhurbaşkanı başkanlık eder eğer cumhurbaşkanı yoksa başbakan başkanlık yapar
• Olağan üstü hal ve sıkı yönetim cumhurbaşkanı başkanlığın da topalanan banklar kurulu tarafında verilir i 6 ayı geçmemek şartı ile
• Anayasa mahkemesi üyeleri 12 yıllık seçilir bir seçilen bir daha seçilemez 65 yaşını doldurmuş olmamaları gerekir
• Yargıtay üyeleri dört yıl için seçilir ve tekrar da seçilebilir
• Askeri askeri yargıtay üyelerini cumhurbaşkanı seçer
• HSYK yirmi iki sil on iki yedek üyeden oluşur
• HSYK nun başkanı adalet bakanıdır
• Bir ilin isminin değişmesi senerlarrın değişmesi ancak kanunla mümkündür
• Vali ilde devletin gükümetin ayrı ayrı bakanların temsilcisidir
• Vali işç işleri bakanının önerisi banklar kurulunun kararı ve cumgurbaşkanının onayı ile olur
• Bir köyün kurulması iç işleri bakaanınn kararı ile olur
• Belediye başkanını halk seçer ve görev süresi 5 yıldır
• Hazine işlerini merkez bankası yürütür o yoksa ziraat bakası yapar
• Kanunlar resmi gazete de yayımlandıktan sonra yürülüğe girer
• Meclisteki millet vekili sayısı 550 dir
• Millet vekili seçilmek için
• İlk olarak geçerli oy larak millet vekili olmaya hak kazanmalıdır
• Adli bir cezası olmamalıdır
• Türk vatandaşı olmak
• 25 yaşını doldurmuş olmak
• En az ilk öğretim mezunu olmak
• Kısıtlı olmamak
• Askerlik görevini yapmış olmak
• Rüşvet yolsuzluk kaçakçılık gibi suçlardan hüküm yememek
• Yasama yetkisi TBMM ne aittir ve devredilemez
• Ysama yetkisi sürekli TBMM de dir yani devredilemez
• Meclis her yıl ekim ayının ilk haftası kendiliğinden topanır
• Meclis bir yasama yılı da en fazla 3 ay tatil yapabilir
• Çalışmalarına on beş gün ara vere bilir
• Meclisi olağan üstü toplantıya ancak
• Meclis üyelerinin üçte birinin yazılı imzası ile meçlis başkanı meçlisi toplar
• Meclis başkanı doğrudan doğruya meclisi kendi toplaya bilir
• Cumhurbaşkanı kendisi doğrudan doğruya kendisi meclis toplayabilir
• Başbakan doğrudan meclisi toplaya bilir
• Cumhur başkanı seçilmek için gerekli olan durumlar
• Türkiye vatandaşı olmak
• Yaşını doldurmuş olmak
• Millet vekili seçilme yeteneğine sahip olmak
• TBMM yada dışınan aday gösterebilmek için mille vekilinin imzasına ihtiyaç vardır
• Bir önceki genel seçimler de yüzde on barajını aşmış partiler cumhur başkanı gösterebilir
• Seçildikten sonra partisi ile tüm ilişkilerini kesmek zorundadır
• Cumhurbaşkanının görevleri şöyledir
•
a)Yasamayla ilgili Yetkileri
1-Yasama yılının ilk günü TBMM’de açılış konuşmasını yapar.
2-TBMM’yi gerektiğinde toplantıya çağırır.
3-Kanunları yayınlar.
4-Kanunları tekrar görüşülmek üzere TBMM’ne yollar.
5-Anayasa değişikliğine ilişkin kanunları gerek gördüğünde halkoyuna sunar.
6-Kanunların, KHK, TBMM iç tüzüğünün iptali için Anayasa mahkemesi’ne iptal davası açar.
7-TBMM’de seçimlerin yenilenmesine karar vermek.
b)Yürütmeyle İlgili Yetkileri
1-Başbakanı atamak ve istifasını kabul etmek.
2-Başbakanın teklifi üzerine bakanları atamak ve istifalarını kabul etmek.
3-Gerek görürse Bakanlar kurulu’na başkanlık etmek.
4-Yabancı devletlere Türk temsilciliğini göndermek ve onlarınkini kabul etmek.
5-Milletlerarası analaşmaları onaylamak ve yayınlamak.
6-TBMM adına TSK Başkomutanlığı’nı temsil etmek.
7-TSK’nin kullanılmasına karar vermek.
8-MGK’yı toplantıya çağırmak.
9-Genelkurmay Başkanı’nı atamak.
10-Kararnameleri imzalamak.
11-Sürekli hasta sakat ve kocama sebebiyle cezaları kaldırmak.
12-Devlet Denetleme Kurulu üyelerini atamak.
13-YÖK üyeleri ve rektörleri atamak.
c)Yargı ile ilgili Yetkileri
1-Anayasa Mahkemesi üyelerini seçmek
2-Danıştay’ın üyelerinin ¼’ünü seçmek.
3-Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını seçmek
4-Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı vekilini seçmek
5-Hâkim ve Savcılar Yüksek Kurulu üyelerini seçmek
6-AYİM ve Askeri Yargıtay üyelerini seçme