1. Ana Sayfa
  2. Sanat
  3. Eleştiri Hakkında Bilgiler

Eleştiri Hakkında Bilgiler

Son güncelleme: 25.04.2014 22:40
BiR-DOST BiR-DOST foto
  • Bir edebiyat veya daha geniş anlamda bir sanat eserini her yönü ile inceleyip açıklamak, anlaşılmasını sağlamak ve değerlendirmek amacıyla yazılan yazı türüne eleştiri denir.

    Türkçede eleştiri karşılığı olarak “tenkit“, “muhakeme“, “muaheze“, “intikad” gibi kelimeler kullanılmıştır. Bugün tenkit yanında “eleştiri” ve “eleştirme” sözleri de kullanılmaktadır.

    Eleştiri, her şeyden önce bir zihin faaliyetidir ve fikir hayatı içinde önemli yeri vardır. Bu yazı içerisinde “eleştiri” sözcüğü yerine bazen “tenkit“; “eleştirmen” sözcüğü yerine ise birkaç yerde “tenkitçi” sözcükleri kullanılmıştır.

    Eleştiri, edebiyat söz konusu olduğunda, edebî eserin ne olduğunu bildirme ve değerini biçme çalışmasıdır. İlkin bir eserin şekle ve muhtevaya ait özelliklerinin neler olduğunu ortaya koyar, sonra bu özellikler üzerinde durur. Bu iki işin bir arada yapıldığı da olur. Ancak ilki yapılmadan ikincisini gerçekleştirmeye kalkmak tenkitçiyi yanıltabilir.

    Eleştirmenin bir görevi de edebî eserdeki zenginlikleri göz önüne sermek, tadına varmamızı sağlamaktır. Ebebî eserle okuyucuyu kaynaştırma, tenkidin en önemli görevidir. Eleştirmen bu görevi yerine getirirken hem esere, hem de okuyucuya karşı sorumlu durumdadır. Goethe tenkidin yerini gösterirken, onun “gözlerine yeni bir dünya açtığı“nı söyler.

    Edebiyatla tenkidi birbirine karıştırmamak gerekir. Eleştiri edebiyata hizmet eden bir çalışma sahası ise de edebiyat değildir. Eleştirinin yaratıcı sanatların yanına konması doğru olmaz. Tenkit edebî esere veya başka sanatlara bağlıdır. Onun varlığı, kendisi dışında bir sanatı gerektirir. Esasen edebî eserle tenkidin konuları da farklıdır. Edebî eserin konusu bütün maddî ve manevî varlığı ile yazar, çevresi ve bütün kâinattır.

    Eleştirinin konusu ise sanat eseridir, bir başkasının yazdıklarıdır. Eleştiri bir dil varlığı üzerine ikinci bir dil varlığıdır. Tenkidin, bir tür olarak varlığını kabul ettirebilmesi için bu dil varlığının oluşması gerekir. Bütün terim ve kavramlarıyla bir tenkit dili meydana gelmedikçe, bağımsız bir tenkit türünden bahsetmek zordur. Terimler etrafında oluşturulmayan tenkit, bir çeşit edebiyat olmaktan öteye geçemez.

    alıntı
#25.04.2014 22:40 0 0 0