Gıda Alerjileri Nasıl Oluşur
Son güncelleme:
-
besin alerjileri - gıda alerjisinin sebepleri - besinlere karşı alerji - çölyakBesin alerjisi bir besine veya besinin içindeki bir öğeye karşı gelişen, beklenmedik, normal olmayan, ters bir reaksiyon şeklinde tanımlanan ve günümüzün önemli sağlık sorunlarından birisidir.
• Batılı ülkelerde görülme sıklığı; çocuklarda %5, yetişkinlerde %3-4 oranında olmakla birlikte bu rakamların artma eğiliminde olduğu da bilinmektedir
• Vücutta bağışıklık sisteminde bazı reaksiyonlara neden olan ve çeşitli testlerle gözlemlenen ve teşhis edilen bir reaksiyondur
• En sık görülen gıda alerjileri; inek sütü, yumurta, soya fasulyesi, yer fıstığı, buğday, mısır, badem, ceviz, fındık, balık ve kabuklu deniz ürünleri (yengeç, ıstakoz, karides), balık (levrek, dil balığı, morina) alerjileridir
• Belirtiler gıdanın yenmesinden 1-2 dakika içinde ile 2 saat sonra ortaya çıkabilir:
• Bulantı, kusma, karın ağrısı, gaz, karında şişkinlik, döküntü, dil ve damakta şişme, boğazda kaşıntı, yanma gözlenebilir
• Daha ciddi vakalarda vücutta ani hissedilen güçsüzlük hissi ve nefes darlığı gözlenmektedir
• Ciddi belirtilerin gözlemdiği durumlar anafilatik şok durumlarıdır ve hayati risk taşımaktadır
• Anafilatik şok durumlarında acil medikal muamele ile birlikte adrenalin enjekte edilmeli ve alerjik reaksiyonun etkileri medikal tedaviye kadar ertelenmelidir
Besin Hassasiyeti (İntoleransı)
• Besin hassasiyetleri (intoleransı), besin alerjilerine benzeyen fakat gerek gelişim mekanizmaları gerekse vücudun verdiği cevap besin alerjisinden farklı olan bir durumdur
• Besin hassasiyetinde ise bağışıklık sistemi bir cevap oluşturmaz
• Bireylerin kafein veya laktoz gibi besinleri tükettikten sonra yaşadıkları ters besin reaksiyonları besin hassasiyetine örnek gösterilebilir.
• En sık karşılaşılan intoleranslar laktoz ve glüten intoleransıdır (çölyak hastalığı)
• Besin intoleransında belirtiler
- düzgün çalışmayan sindirim sistemi
- ishal, şişkinlik karında rahatsızlık hissi
- Kilo kaybı
- Migren atakları
- Zihinde bulanıklık
- Depresyon
• Besin intoleransındaki belirtiler huzursuz bağırsak sendromu ve Crohn hastalığı gibi sindirim sistemindeki hastalıklar ile birlikte ortaya çıkmaktadır
Çölyak Hastalığı
Bağırsaklardaki sindirimi sağlayan villus denilen yapıların bozulmasına sebep olan ve dolayısıyla da yiyeceklerdeki besinin emilmesini engelleyen ve ince bağırsakta hasarlar oluşturan bir sindirim sistemi hastalığıdır.
Küçük çocuklarda kusma, ishal, karın şişliği, iştahsızlık, kilo alamama ve boy uzamasında yavaşlama gibi tipik belirtilerle ortaya çıkabileceği gibi daha ileri yaşlarda sadece kansızlık, boy kısalığı, kemik zayıflığı ve nedeni bilinemeyen karaciğer hastalığı gibi çok değişik belirtilerle de kendini gösterir.
Çölyak hastası olan kişiler buğdayda arpada çavdarda ve kesin olmamakla birlikte, yulafta bulunan ve gluten olarak adlandırılan bir proteini sindirememektedir.
Çölyak hastalığı genetik bir hastalıktır, yani ailevi kalıtım söz konusudur. Bazen hastalık bir ameliyat, çocuk doğumu, hamilelik, viral enfeksiyon ya da şiddetli duygusal stresten sonra tetiklenebildiği gibi ilk seferde de aktif olabilir. Hastalık yaşamının her hangi bölümünde ortaya çıkabilmektedir. Çölyak kimi kişilerde çocukluk, kimilerinde ergenlik, kimilerinde ise orta yaş grubunda ortaya çıkabilmektedir.
Tanı konulduktan sonraki aşamada uyulması gereken tek tedavi yöntemi ise size uzman hekim tarafından önerilen gluten içermeyen besinlerle beslenmektir. Gluten buğday, arpa, çavdar ve yulafta bulunduğu için bu gıdalardan ömür boyu uzak durmak gereklidir. Çölyaklı kişiler normal ekmek, makarna, pasta, börek, bisküvi ve benzeri çok sayıda gıdayı yememek durumundadır. Mısır unu, pirinç unu, soya unu, patates unu gibi maddeler gluten içermediği için rahatça tüketilebilir. Çölyak hastaları gluten unundan yememelidir.
Yazar:
Öğr. Gör.
Sena BİLGİÇ KELEŞ
alıntı