Ebru Sanatı Nasıl Ortaya Çıkmıştır?
Son güncelleme:
-
ebru sanatı nedir - ebru sanatının tarihi - ilk ebru örnekleriEbru sanatının ilk olarak ne zaman ortaya çıktığı kesin bir biçimde bilinmemektedir. İlk örneklerine çok eski tarihli kitaplarda kitabın kapağı ile kitabı birbirine bağlayan kağıtlarda rastlanmaktadır. Ancak bu kitapların yıllar içerisinde yıpranması sebebiyle yapılan tamiratlar sonucu bu ebruların sonradan eklenmiş olması muhtemeldir. Bu yüzden bu kitaplardaki ebruların yapılış tarihi ile kitabın yazılış tarihi birbiri ile uyuşmayabilir.
Özellikle hafif ebruların üzerindeki tarihler gerçek tarihi gösterme açısından daha doğru olabilir. Hafif ebrular özellikle üzerlerine bir şeyler yazılabilmesi için açık tonda boyalar kullanılarak yapıldığı için üzerlerindeki tarihin ebrunun yapılış tarihi ile uyumlu olması yüksek ihtimaldir. Eldeki verilen ışığında bilinen ilk ebru 1554 tarihlidir. Bu tarih Gürcistan’da Malik-i Deylemi tarafından yazılmış olan eserden anlaşılmaktadır.
Kelimenin kökeni Çağatayca’da “Ebre”, Farsçada ise “bulutumsu” anlamına gelen “Ebrî” kelimesinden türemiş ve daha sonraki dönemde ses değişikliği ile ebru adını almıştır. Ebrunun tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte ilk örnekleri hat ve ciltçilik sanatlarına yardımcı olarak ortaya çıkmıştır. Bu dönemde ebru kitap kapaklarını ve sayfa kenarlarını süslemek amacıyla kullanılmıştır. Günümüzde yine kravatlarda olsun, kırlentlerde olsun, resimlere çerçeve olarak olsun bu sanatın canlanmaya başladığını görmekteyiz.
Geleneksel Türk sanatlarını konu alan en eski kaynaklarda bile ebru ile ilgili bilgilere ulaşılamaması bu sanatının ortaya çıkışı ile ilgili muammanın devam etmesine sebep olmaktadır. Avrupa’da bu konu ile ilgili bir eserde ebrunun Türkistan’da ortaya çıktığından bahsedilmektedir. Türkistan Şamanlarının su üzerine boya damlatıp oluşan şekilleri yorumlaması şeklindeki fal bakma tarzları ebru sanatının Türkistan’da ortaya çıktığı fikrini güçlendirmektedir.
Netice olarak ebru sanatını Buhara’da ortaya çıktığı İpek yolu aracılığı ile Anadolu’ya geldiği ve İstanbul’da usta-çırak ilişkisi ile geliştiği söylenebilir. Başlangıçta hat ve ciltleme sanatına yardımcı olarak kullanılan ebru zamanla müstakil bir sanat haline gelmiştir.
alıntı