Son vaxtlar hər birimizin cibinə birbaşa toxunan, xüsusən də Bakının bitib-tükənməyən tıxaclarında daha qabarıq hiss olunan əsas mövzulardan biri yanacaq xərcləridir. İstər benzin olsun, istər dizel, hər dəfə yanacaqdoldurma məntəqəsinə yaxınlaşanda rəqəmlərin necə sürətlə artdığını görürük. Çox vaxt elə düşünürük ki, avtomobil nə qədər "yeyirsə", elə o qədər də getməlidir və buna təsir etmək mümkün deyil. Amma illərin təcrübəsi göstərir ki, sadə vərdişləri dəyişməklə və avtomobilə düzgün qulluq etməklə yanacaq sərfiyyatını 15-25% civarında azaltmaq tamamilə realdır.
Bu gün sizinlə həm gündəlik həyatda şəxsən sınaqdan keçirdiyim, həm də texniki cəhətdən təsdiqlənmiş ən effektiv qənaət üsullarını bölüşmək istəyirəm.
1. Sürüş tərzinizi nəzərdən keçirin (Ən böyük faktor)
Avtomobilin ən çox yanacaq yandırdığı an yerindən tərpəndiyi və sürətləndiyi andır.
- Səlis sürün: İşıqforda yaşıl yanan kimi qaza axıra qədər basıb sonra növbəti qırmızıda qəfil əyləcə (tormoza) toxunmaq yanacağı sözün əsl mənasında borudan havaya sovurmaqdır.
- Hərəkəti qabaqcadan oxuyun: Qarşıda qırmızı işığın yandığını və ya tıxacın başladığını görürsünüzsə, qaz pedalını buraxın və avtomobilin öz sürəti ilə irəliləməsinə imkan verin.
- Dövrələr sayına (RPM) nəzarət edin: Mexaniki transmissiyalı maşınlarda pilləni vaxtında dəyişin (adətən 2000-2500 dövr/dəqiqə aralığında). Avtomat karobkalarda isə qaz pedalını həssas idarə edin ki, ötürücü pilləni yuxarı atsın.
2. Təkərlərin təzyiqini mütəmadi yoxlayın
Çox vaxt sürücülərin ən çox diqqətdən qaçırdığı məqam budur. Normadan cəmi 0.3-0.5 bar aşağı olan təkər təkərin yerlə təmas sahəsini və sürtünməni artırır. Bu da mühərrikin təkəri fırlatmaq üçün daha çox güc, deməli, daha çox yanacaq sərf etməsi deməkdir. Hər 2-3 həftədən bir təkərlərin havasını qapı kənarında göstərilən zavod normasına uyğun yoxlatdırın.
3. Avtomobilin yükünü və aerodinamikasını yüngülləşdirin
Baqajınızda aylardır gəzdirdiyiniz amma heç vaxt istifadə etmədiyiniz əşyalar varmı?
- Artıq hər 50 kq yük şəhər içi rejimdə sərfiyyatı təxminən 1-2% artırır. Baqajı lazımsız əşyalardan təmizləyin.
- Damdakı baqaj qutuları və ya relinqlər avtomobilin hava müqavimətini artırır. İstifadə etmədiyiniz vaxt onları sökün.
- Yüksək sürətlə (80 km/saatdan yuxarı) gedərkən şüşələri açıq qoymaq avtomobilin içində paraşüt effekti yaradır. Bu halda kondisioneri qoşmaq, pəncərələri açıq qoymaqdan daha qənaətcildir.
4. Texniki qulluğu gecikdirməyin
Mühərrikin "sağlamlığı" birbaşa sərfiyyata təsir edir:
- Hava filtri: Çirkli hava filtri mühərrikə kifayət qədər oksigen getməsinə mane olur. Yanacaq-hava qarışığı pozulur və yanacaq tam yanmır.
- Alışdırma şamları (sveçalar): Ömrünü başa vurmuş şamlar zəif qığılcım verir, bu da yanacağın gücə çevrilmədən egzozdan çıxıb getməsinə səbəb olur.
- Düzgün mühərrik yağı: İstehsalçının tövsiyə etdiyi özlülükdə (məsələn, 5W-30 və ya 0W-20) yağ istifadə edin. Qatı yağ mühərrik detallarının hərəkətini ağırlaşdırır.
5. Kondisionerdən ağılla istifadə edin
Kondisioner kompressoru mühərrikə əlavə yük deməkdir. Xüsusilə kiçik həcmli mühərriklərdə bu, 10-15%-ə qədər əlavə sərfiyyat yarada bilər. Avtomobil günün altında qalıbsa, dərhal kondisioneri maksimuma qoymayın. Əvvəlcə şüşələri endirib 1-2 dəqiqə sürün ki, içəridəki isti hava çıxsın, sonra pəncərələri bağlayıb kondisioneri işə salın.
6. Tıxacda uzun müddət dayanma
Əgər qatar keçidində və ya hərəkətsiz tıxacda 1-2 dəqiqədən çox dayanacaqsınızsa, mühərriki söndürmək daha məntiqlidir. Müasir avtomobillərdəki "Start-Stop" sisteminin əsas fəlsəfəsi də elə budur.
Sonda bir məsləhət də verim: yanacağı haradan vurduğunuza fikir verin. Bəzən keyfiyyətsiz yanacaq ucbatından avtomobilin çəkişi düşür və siz məcbur qalıb qaz pedalını daha çox sıxırsınız, nəticədə qənaət etmək istədiyiniz yerdə daha çox xərcə düşürsünüz.
Bəs siz hansı üsullardan istifadə edirsiniz? Şəhər içi rejimdə yanacaq sərfiyyatınız nə qədərdir və onu azaltmaq üçün xüsusi bir metodunuz varmı? Fikirlərinizi bölüşsəniz, hamımız üçün faydalı olar!