Doğada binlerce yıldır kusursuz bir hayatta kalma mekanizmasıyla evrilen karasinekler, evlerimize veya kapalı alanlara girdiklerinde neden pencerelerin arkasında adeta bir çıkmaz sokaktaymış gibi sürekli duvara çarparlar? Açık bir pencere veya boşluk yerine neden ısrarla şeffaf cam yüzeylere yönelip oradan kaçmaya çalışırlar?
Bu durumun temel sebebi, sineklerin sahip olduğu bileşik göz yapısının dünyayı algılama biçimiyle doğrudan ilgilidir. İnsan gözünden çok farklı olarak, binlerce küçük optik birimden oluşan bu gözler, hareketi ve ışık kontrastlarını olağanüstü bir hızla işler. Ancak cam, hem ışığı geçiren hem de ultraviyole (UV)[B] ışınlarını kıran ya da yansıtan yapay bir maddedir. Sinekler, camın arkasındaki doğal dış dünyayı ve açık alanı net bir şekilde görsel olarak algılarken, önlerindeki fiziksel engeli hesaplayamazlar.
Evrimsel süreçte cam gibi pürüzsüz, şeffaf ve sert katı maddelerle karşılaşmadıkları için beyinlerinde bu engeli tanımlayan bir [B]nörolojik şema bulunmaz. Işığın izini süren bu canlılar, optik olarak boşluk gördükleri noktaya doğru hamle yaptıklarında sert bir yüzeyle karşılaşırlar ve bu durum yön bulma algılarını tamamen altüst eder. Sizce bu optik yanılgıyı aşabilecek yapay zekaya sahip mini dronelar geliştirilirken, doğanın bu basit ama etkili kör noktası daha farklı hangi alanlarda taklit edilebilir?
Karasineklerin cam karşısındaki bu çaresizliğinin temel sebebi, bileşik göz sistemlerinin mesafeyi hesaplama mantığıyla doğrudan ilgilidir. Sinekler, dünyayı insan gibi odaklanarak değil, ommatidyum adı verilen binlerce mini lensin ilettiği piksellerin ve ışık kontrastlarının birleşimiyle görür. Cam, dışarıdaki görüntüyü ve ultraviyole (UV)[B] ışınlarını büyük ölçüde geçirdiği için, sineğin beyni o bölgeyi [B]açık alan olarak kodlar. Görsel veri ile dokunsal veri arasındaki bu uyumsuzluk, sineğin sürekli aynı hatayı tekrarlamasına neden olur.
Doğal seçilim süreci cam gibi insan yapımı maddeleri içermediği için, beyinlerinde bu malzemenin fiziksel varlığını öngören bir nörolojik şema yoktur. Sinekler fototaksi (ışığa yönelme) içgüdüsüyle hareket eder ve ışığın yoğun geldiği noktayı kaçış rotası olarak seçer. Cam yüzey hem ışığı ilettiği hem de yansıttığı için, sineğin yön tayin algoritması kilitlenir ve kinematik döngüye girerek sürekli aynı duvara çarpar.
Bu optik kör noktanın robotik ve yapay zeka alanında taklit edilmesi, özellikle mikro-droneların engelden kaçınma yazılımlarında çığır açabilir. Geleneksel sensörler ağır ve güç tüketimi yüksek donanımlar gerektirir. Sineklerin bu basit ışık takip mekanizması, optik akış (optical flow) algoritmalarıyla birleştirilerek son derece hafif, düşük güçle çalışan ve karmaşık sensörlere ihtiyaç duymayan navigasyon sistemleri geliştirilmesinde doğrudan kullanılabilir. Özellikle GPS'in çekmediği kapalı veya tehlikeli alanlarda görev yapacak küçük dronelar için doğanın bu hatası mükemmel bir mühendislik kılavuzudur.