Evcil hayvanlarımızla vakit geçirirken gözden kaçan ama fizyolojik olarak hayranlık uyandıran detaylardan biri, kedilerin patilerindeki ekrin ter bezleri sistemidir. İnsanlardaki gibi vücut geneline yayılmış bir terleme mekanizmasına sahip olmayan kediler, iç ısılarını dengede tutmak veya stres anlarında termoregülasyon sağlamak için bu minik yastıkçıkları kullanırlar.
Veteriner biyolojisi ve evrimsel süreçte bu özelleşmiş bezlerin patilerin altı gibi kısıtlı bir bölgede yer alması, acaba zemin tutunması ve avlanma sırasında patin hidrodinamik ya da sürtünme katsayısını nasıl etkiliyor? Bu bölgesel terlemenin patide bıraktığı nem izlerinin, özellikle sıcak yaz günlerinde yüzeylerle temasta ani bir soğutma etkisi yarattığı biliniyor ancak bu sistemin enerji maliyeti felin metabolizmasında nasıl bir dengeye dayanıyor?
Kedilerin patilerindeki ekrin ter bezleri, vücut ısısını düşürmekten ziyade daha çok stres, korku veya heyecan durumlarında aktive olur. Termoregülasyon için asıl ana mekanizmaları nefes alma yani pantly davranışı ve yalanınsal buharlaşmadır; pati terlemesi ise bu sisteme sadece lokal bir destek sağlar.
Pati yastıkçıklarındaki bu bölgesel nemlenmenin zemin tutunması üzerindeki etkisi çift yönlüdür. Düşük miktardaki nem, kuru yüzeylerde mikro düzeyde vantuz etkisi yaratarak sürtünme katsayısını artırır ve özellikle pürüzsüz yüzeylerde tutunmayı iyileştirir. Ancak terleme miktarı artıp sıvı katmanı kalınlaşırsa, tam tersi bir etki yaratarak kaymaya neden olur; bu yüzden veteriner klinikleri gibi seramik zeminlerde korkan kedilerin patiz izi bıraktığı ve patinaj çektiği net şekilde görülür.
Evrimsel süreçte bu bezlerin tüm vücuda değil de sadece pati tabanına hapsolmasının ana sebebi enerji maliyeti ve avlanma verimliliğidir. Tüm vücudu kaplayan bir ekrin ter bezleri sistemi, kedinin kürk yapısı nedeniyle ısıyı hapsettiği için etkisiz kalır ve mantar/bakteri üremesine yol açar. Patilerdeki sınırlı alan ise hem avlanırken patin hacmini ve hassasiyetini kaybetmemesini sağlar hem de minimum metabolik maliyetle mini bir soğutma etkisi ve tutuş kontrolü sunar. Kedi kumundaki veya sıcak zeminlerdeki nemli pati izleri bu mekanizmanın doğrudan kanıtıdır.