Küresel Isınma
Son güncelleme:
-
sera gazlarının tanımı - küresel ısınmanın nedenleri - küresel iklim değişimiSon 10 - 15 yıl içinde insanlığın temel ekolojik sorunlarına bir yenisi eklenmiştir.
Bunun adı, "Küresel Isınma ve Küresel İklim Değişimi"dir. Bu olayın önemi; "yeni bir
atmosferik tehlike", "artık dünyanın ateşi yükseliyor" gibi ifadelerle vurgulanmaktadır. İnsan
etkisinden kaynaklanan ve "yapay iklim değişimi" olarak da nitelenen bu sürecin, tüm canlılar
ve cansız çevre için potansiyel tehlikelerle dolu olduğuna ve bu değişimin artık geriye
çevrilemeyeceğine inanılmaktadır. (Hertsgaard 2001 ve Kadıoğlu 2001)
Yapay iklim değişiminin, milyonlarca yıldan beri jeolojik devirlerde cereyan eden
doğal iklim değişiminden tamamen farklı olduğu, bu nedenle bütün ülkelerin endişeyle
üzerinde durduğu bildirilmekte ve bu farklılıklar şu şekilde açıklanmaktadır:
1) Yapay iklim değişimi, insanların çeşitli aktivitelerinden kaynaklanmaktadır. Bu
zararlı aktiviteler artan hızla devam ettiğinden, bu gelişimin potansiyel tehlikeler
doğuracağına kesin gözüyle bakılmaktadır.
2) Jeolojik çağlarda meydana gelen iklim değişimi çok uzun zaman dönemlerinde
(binlerce, hatta milyonlarca yıl) cereyan etmiştir. Oysa, yapay iklim değişimi 15 - 20 yıl gibi
göreli olarak çok kısa zaman periyodu içinde ortaya çıkmıştır. Bilim insanları bu konuda şu
bilgileri vermektedirler:
Özel yöntemlerle (radyokarbon, pollen analizleri, dendroklimatolojik, vb) belirlenen
uzak geçmişteki sıcaklıklarla, son 10 - 15 yılın (özellikle 1988 - 2002 yılları arası) belirlenen
hava sıcaklıkları karşılaştırıldıklarında, son yıllardaki hava sıcaklığının şimdiye kadar 600 yıl
içinde yaşanan sıcaklıkların en yükseği olduğu anlaşılmıştır.
3) Küresel ısınmayı, jeolojik devirlerdeki ısınma veya soğuma gibi iklim
değişiminden ayıran en önemli özelliklerden başka birisi de, bu değişimin bölgesel olmayıp,
küresel olmasıdır. Gerçekten, hem kuzey, hem de güney kutbunda buzulların eşzamanlı olarak
erimesi, ayni sürecin birçok ana karalardaki yüksek dağlarda cereyan etmesi, ülkemizde
Nemrut, Süphan, Kaçkarlar'da buzulların erimerimeye başlaması küresel ısınmanın en belirgin
kanıtıdır.
SERAGAZLARININ TANITIMI
Sera gazlarının adları biraz önce açıklanmıştı. Bunların nitelikleri, küresel ısınmadaki
payları ve atmosferdeki yoğunlukları birbirinden farklıdır. O nedenle bunlar hakkında
aydınlatıcı bilgi verilmesi yararlı görülmüştür (Çepel 2003).
Karbondioksit
Bu gaz, fosil yakıtların (petrol ve türevleri, kömürlerin ve doğal gazın) sanayide
kullanılması sonucunda oluşarak atmosfere karışmaktadır. Atmosfere karışan karbondioksidin
%80 - 85'i fosil yakıtlardan, %15-20'si de canlıların solunumundan ve mikroskobik canlıların
organik maddeleri ayrıştırmasından kaynaklanmaktadır (Mitscherlich 1995). Bu nedenle
sanayileşme devriminden önce atmosferdeki toplam karbondioksit miktarı 600 milyar ton
tahmin edildiği halde, bugün bu miktarın yaklaşık 750 milyar tona çıktığı bildirilmektedir
(Houghton et al. 1994'e göre Kadıoğlu 2001). Bir yandan fosil yakıt kullanımının hızla artışı,
öte yandan fotosentez için tonlarca karbondioksit harcayan ormanların ve bitkisel planktonların tahribi,
atmosferdeki karbondioksit miktarını son 160 bin yılın en yüksek düzeyine ulaştırmıştır.
Yapılan ölçmeler, bu artışın devam ettiğini göstermektedir.
Metan
Bu gaz organik artıkların oksijensiz ortamda ayrışması (anaerobik ayrışma) sonucunda
meydana gelmektedir. Başlıca kaynakları pirinç tarlaları, çiftlik gübreleri, çöp yığınları ve
bataklıklardır. Metan moleküllerinin ömrünün ve miktarının az olması nedeniyle, küresel
ısınmadaki etki payı % 13 kadardır.
Azot Oksitleri
Bu sera gazının kaynakları egzoz gazları, fosil yakıtlar ve organik maddelerdir.
Küresel ısınmadaki payı % 5'dir.
Kloroflourkarbon Gazları (CFC-H)
Bu sera gazları için doğal kaynak yoktur. Spreylerdeki püskürtücü gazlar, soğutucu
aletlerde kullanılan gazlar, bilgisayar temizleyiciler, bu gazların başlıca yapay kaynaklarıdır.
Küresel ısınmadaki payları % 22 oranındadır.
Ozon
Yeryüzüne yakın atmosfer tabakalarındaki ozon'un başlıca kaynağı, egzoz gazlarının
2/3'ünü oluşturan azotoksitlerin ultraviyole ışınları ile fizikoşimik reaksiyona girmesidir. Bu
reaksiyon sonucunda bol miktarda ozon meydana gelir ve atmosferde birikir. Yalnız, bu gazın
oluşumu egzoz gazlarına ve güneşin ışınlarına bağlı olduğu için (geceleri üretilmez) miktarı
çok değildir. Küresel ısınmadaki sera etkisi % 7 kadardır.
Su Buharı
Küresel ısınmada sera etkisi bakımından en başta gelir. Ancak yeryüzüne yakın
atmosfer içindeki miktarı çok nadir hallerde yükselir.
Bol miktarda bulunduğu atmosfer katmanı genellikle bulutların oluştuğu yükseklerdeki atmosfer tabakalarındadır.
O nedenle daha çok güneşten gelen ışınları tutmada ve yükseklere yansıtmada (albedo) etkilidir.
Buraya kadar yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere, küresel ısınmanın temel
nedeni, bol fosil yakıt kullanılmasıyla atmosfere salınan karbondioksit miktarının çok yüksek
miktarlara ulaşmasıdır. Miktar ve atmosferde kalma süresinin çok yüksek olması nedeniyle
küresel ısınmada, sera gazları içindeki etki payı da çok yüksek olmaktadır.
alıntı
https://www.main-board.com/cevre-bilimi/698598-kuresel-isinmanin-kanitlari.html
https://www.main-board.com/cevre-bilimi/698600-kuresel-isinma-ve-ekoloji.html#post4972533