akut böbrek yetmezliği nedir - akut böbrek yetmezliğinin sebepleri - akut böbrek yetmezliğinde belirtilerAkut böbrek yetmezliği, böbreklerin ani şekilde kandan üre ve diğer atık maddeleri süzemediği durumlarda gerçekleşir. Böbrekler filtreleme yeteneğini kaybettiğinde atılması gereken atık maddelerin düzeylerinde artış yaşanır ve kanın kimyasal dengesi tehlikeli olabilecek şekilde bozulabilir. Akut böbrek hasarı olarak da adlandırılan akut böbrek yetmezliği, birkaç saat ya da birkaç gün içinde hızla gelişebilir. Özellikle yoğun bakımda yatan ve durumu kritik olan hastalarda daha sık görülür.
Akut böbrek yetmezliği ciddi ve ölümcül olabildiği için yoğun tedavi gerektirir. Vücudun genel sağlık durumu yerinde ise normal böbrek fonksiyonları geri kazanılabilir ve tehlikeli durum atlatılabilir.
BELİRTİLER
Akut böbrek yetmezliğine ait bulgu ve belirtiler şunlardır:
• İdrar çıkışı normal olmasına rağmen bazen azalma göstermesi
• Bacaklar, ayaklar ve ayak bileklerinde şişliğe neden olacak şeklide sıvı birikmesi
• Uyuşukluk
• Nefes darlığı
• Yorgunluk
• Bulantı
• Ciddi vakalarda nöbet geçirilmesi veya koma
• Göğüs ağrısı ya da göğüste basınç oluşması hissi
Bazen akut böbrek yetmezliği hiçbir belirti vermeden sinsice gelişir. Bu tür gizli ilerleyen böbrek yetmezliği, başka bir sebeple yapılan laboratuar testleri sırasında tespit edilir.
Ne zaman doktora görünmeli
Akut böbrek yetmezliğine ait yukarıda sayılan belirtilerden herhangi biri veya birkaçı ile karşılaşırsanız bir üroloji (bevliye) doktoruna görünün.
NEDENLERİ
Akut böbrek yetmezliği aşağıdaki sebeplerle ortaya çıkabilir:
• Kanın böbreklere akışını yavaşlatan bir durumun varlığı,
• Böbreklere doğrudan bir zarar gelmesi,
• Böbreklerden atıkların boşaltılmasını sağlayan üreterde tıkanıklık olması nedeniyle atık maddelerin idrara katılamaması gibi
Böbreklere kan akışını bozan faktörler
Böbreklere kan akışını yavaşlatan ve böbrek yetmezliğine yol açan hastalık ve koşullar şunlardır:
• Vücuttan kan veya sıvı kaybı
• Tansiyon ilaçları
• Kalp krizi
• Kalp hastalıkları
• Enfeksiyon
• Karaciğer yetmezliği
• Naproksen, aspirin ve ibuprofen etken maddeli ilaçların kullanımı
• Şiddetli alerjik reaksiyonlar (anafilaksi)
• Ciddi yanıklar
• Ciddi dehidratasyon (su kaybı)
Böbreklerde hasar oluşması
Aşağıdaki hastalık, koşul ve ajanlar böbreklere zarar vererek akut böbrek yetmezliğine yol açabilir:
• Böbrek çevresindeki damarlarda ve diğer arterlerde kan pıhtısı oluşumu,
• Böbreklerdeki kan akışını engelleyecek şekilde kolesterol birikmesi,
• Glomerülonefrit, Böbreklerdeki küçük filtrelerin (glomerül) iltihabı,
• Hemolitik üremik sendromu (kırmızı kan hücrelerinin erken yıkımı sonucu oluşan bir durum)
• Enfeksiyon
• Lupus, glomerülonefrite neden olan bir bağışıklık sistemi bozukluğu
• Görüntüleme testleri için kullanılan boyalı ilaçlar, kemoterapi ilaçları, antibiyotikler ve osteoporoz ve yüksek kalsiyum seviyesini (hiperkalsemi) tedavi etmek için kullanılan zoledronik asit gibi ilaçların kullanılması,
• Multipl miyelom (plazma hücrelerinde meydana gelen bir kanser türü),
• Skleroderma (deri ve bağ dokusunu etkileyen nadir hastalıklardan biri),
• Trombotik trombositopenik purpura (nadir görülen bir kan hastalığı),
• Alkol, ağır metaller ve kokain gibi toksinler,
• Vaskülit (kan damarlarının iltihabı)
Böbreklerde idrar yolu tıkanıklığı
İdrar yollarının tıkanmasına neden olarak idrarın vücut dışına çıkışına engel olan bazı hastalık ve koşullar, akut böbrek yetmezliğine yol açabilir. Bu koşullar şunlardır:
• Mesane kanseri
• İdrar yollarında kan pıhtısı
• Rahim ağzı kanseri
• Kolon kanseri
• Prostat büyümesi
• Böbrek taşları
• Mesane kontrolünü sağlayan sinirlerde hasar oluşumu
• Prostat kanseri