Skolyoz Nə Deməkdir - skolyoz Müalicəsi - skolyoz Diaqnozu - Boyun Ağrıları - Kürək Ağrıları
Skolyoz, onurğanın yana yatış olaraq ifadə edilir. İnsan onurğasız, inkişaf mərhələsində xarici qüvvələrə açıqdır və bu da müxtəlif əyilmələri yol aça bilər. Ancaq bir omurun yalnız digər omur üzərində yüngülcə əyilmiş olması skolyoz olaraq təyin oluna bilməz. Skolyoz olan adamda əyilən bölgədəki omur, digər omur üzərində sağa və ya sola doğru rotasyona uğramış yəni sağa ya da sola dönmüşdür.
Skolyozun çox müxtəlif səbəbləri ola bilər. Sinir və əzələ xəstəliklərinə bağlı inkişaf edə bilər. Maddələr mübadiləsi narahatlıqlarına bağlı ya da doğuşdan omur və qabırğaların səhv inkişafına bağlı da meydana gələ bilər. Araşdırmalar, skolyozun ən çox müşahidə edilən tipinin 'idiopatik' (latınca: Özbaşına inkişaf edən) olduğunu göstərir.
Skolyoz müalicəsində dörd fərqli yanaşma tətbiq olunur
Izləm
25 dərəcənin altında skolyozu olan xəstələr, müdaxilə edilmədən 4-6 ay aralarla təqib edilir. Skelet quruluşu tam inkişaf etmiş, böyüməsi tamamlanmış şəxslərin təqibi daha seyrək edilə bilir.
Közsə
25-30 dərəcə əyrisi olan və əyriliyi artan xəstələrdə, 20-29 dərəcə arasında əyrisi olan və qarşısında ən az iki il böyümə müddəti olan xəstələrdə közsə tətbiqi seçilir.
Məşq
Bobath, Vojta, Katharina Schroth texnikaları kimi texnikaların yanında klassik gərmə və gücləndirmə məşqləri də uygulanabiliyor. 15 dərəcənin üzərində skolyozu olan uşaqlara və 40 dərəcənin üzərində skolyozu olan yeniyetmələrə məşq müalicəsi verilə bilir. Işlər, 60 dərəcəyə qədər olan skolyozlarda məşq müalicəsinin müvəffəqiyyətli olduğunu göstərilir.
Cərrahı
45 dərəcə və üzərində əyrisi olan, əyrisi artan xəstələrə cərrahı cəhdlər təklif edilir.
Közsə istifadəsi
Bu üsulun müvəffəqiyyəti iki təməl nöqtəyə əsaslanır. Birinci nöqtə, məsul həkim və ortopediya teknikeri tərəfindən xəstəyə ən uyğun korsansa hazırlanması. İkinci noktaysa xəstənin korsansa istifadə müddətləri və şəkillərinə intizamlı şəkildə uyğun gəlməsi. Burada ən böyük çətinlik, yetkinlik çağındakı gənclərdə kosmetik prioritetlərin meydana çıxması və közsə istifadəsinin yoldaş ətrafı tərəfindən qəbul görməməsi.
Ümumiyyətlə 40 dərəcəyə qədər olan skolyozu olanların közsə istifadəsindən fayda gördüklərinə dair məlumat olmaqla birlikdə daha yüksək derecelerdeki skolyozlarda da közsə istifadə edilə bilir. Cobb bucağı 20 dərəcə olan ancaq sürətli irəliləmə gözləyən xəstələrdə (yetkinlik dövrünün başındakılar) və yetkinlik dövrünün sonuna gəlmiş ancaq 40 dərəcə skolyozu olan xəstələrlə bir sənədə 20 dərəcədən çox kötüleşme yazan xəstələr, közsə namizədləri arasında.
Texnoloji modelləşdirmə
Skolyoz müalicəsinin istifadə başlandığı illərdə Milwaukee tipi közsə seçim edilirdi. Daha sonra Cheneau, yüngül və funksional bir közsə çıxardı. Ancaq bu korseyle kürəkdə həddindən artıq düzleşmeler meydana gəldi. Rigo bu düzleşmeleri qarşısını almaq üçün Cheneau korsesini yenilədi və Rigo-Cheneau sistemini istifadə etməyə başladı.
Hələ də közsə edilmədən əvvəl alçıyla bir cür korsansa mənfini çıxarılır və közsə bu mənfi üzərindən edilir. Texnologiyanın inkişafıyla kompüter dəstəkli modelləşdirmələr də istifadə edilə bilir. Bu şəkildə daha qəti nəticələrə ulaşılıyor.
Közsə adam üzərində fiziki və psixoloji yük təşkil edir. Bu yüklərin xüsusilə ailə tərəfindən bilinməsi və paylaşılması əhəmiyyətli. Alışma mərhələsində közsə gündə 23 saat takılamayabilir. Aralarda korsansa bantları 15-20 dəqiqə gevşetilerek dərinin üzərində təzyiq bölgələri meydana gəlməsi maneə törədilə bilər.
Müalicədə ailə dəstəyi şərt
Əgər gecə yuxusu bozulmuşsa üç gecə közsə istifadəsinə ara verilib təkrar başlana bilər. Erkən közsə istifadəsinə başlayan gənclərdə həddindən artıq düzelmeyle tərs tərəfdə əyilmə meydana gəlməsini maneə törətmək üçün 13-14 yaşından etibarən közsə buraxıla bilər. 40 dərəcənin üzərindəki skolyozlardaysa 16-18 yaşından etibarən korsansa buraxmağa başlamaq daha məntiqli olar. Bırakma şəkli, üç ayda bir gündə 3-4 saat közsə taxmağı azaltmaq, son altı Aysa yalnız gecə daxil ola bilər.