Keçe Nedir - Keçe nelerde Kullanılır - Keçe yapılımı - Keçenin anlamı - Keçe Hakkında
Keçe, koyun yününden elde edilen bir çeşit kumaştır. Aynı zamanda deve,keçi, at gibi hayvanların tüy liflerinden de elde edilebilir.
Diğer kumaşların aksine, keçe, kösele şerit ve parçaların birbirine geçmesinden değil, yün liflerinin kaynaşmasıyla ve birlikte dokunmasıyla elde edilir. Çünkü keçenin esasında yün vardır ve kumaşlar arasında önemli bir yere sahiptir. Bunun nedeni de sıcak tutması, sıcağı koruması ve su geçirmemesidir. Bu da standart yaşamın değişmeyen parçası özelliğini taşır. Keçe ilk olarak Çinliler tarafından "kabileye ait veya vahşi bir madde" olarak tanınmıştır, çünkü Orta Asya'nın eski kabilelerinde, keçe bir çok şey için kullanılıyordu, elbise yapımından örtünmeye kadar...
Aslında, keçe, elbise kumaşından da önce bilinmekteydi. Keçe tekstildeki ilk bilinen kumaşlardan olabilir. Üretilen ilk keçe parçası İsa'dan öncesine dayanır. Eğirme ve dokuma işlemleri daha sonraki süreçlerdi. "Keçe" kelimesi Anadolu'da yaşayan Türkmenler ve Orta Asya'nın batısındakiler arasında kullanılırdı. Ayrıca bu kelime, keçe üreten ve keçe kullanan kişilerce de bilinir. Keçeye konan isimler, üretilen yöreye göre ve keçenin ölçülerine göre değişmektedir.
KEÇE YAPIMINDA İKİ FARKLI YÖNTEM UYGULANMAKTADIR. GELENEKSEL TEPME KEÇE YA DA ISLAK YÖNTEMLE KEÇE YAPIMI KISACA YÜNÜN NEMLİ BİR ORTAMDA BASINÇ YARDIMIYLA FORM DEĞİŞTİRMESİ TEKNİĞİNE DAYANIR. HEMEN HERKES SICAK SUDA YIKADIĞI YÜN KAZAĞININ KÜÇÜLDÜĞÜNE, FORM DEĞİŞTİRDİĞİNE TANIK OLMUŞTUR.
BU ANLAMDA HERKES BİRER KEÇE USTASI SAYILABİLİR.
İKİNCİ YÖNTEM; İĞNE KEÇE YA DA KURU YÖNTEMLE KEÇE YAPIMIDIR. BU YÖNTEM YÜNÜN İĞNE YARDIMIYLA YÜN YA DA FARKLI YÜZEYLERE KAYNAŞTIRILMASIDIR.
KEÇENİN HAMMADDESİ YÜNDÜR. MİKROSKOBİK ORTAMDA İNCELENDİĞİNDE YÜNÜN TARAKSI BİR YAPIYA SAHİP OLDUĞU GÖRÜLÜR. BU YAPISAL ÖZELLİĞİ NEDENİYLE SADECE YÜN KEÇELEŞİR. PAMUK İPLİĞİ, CAM YÜNÜ YA DA PETROL TÜREVLERİ BASINÇ YARDIMIYLA KEÇE BENZERİ BİR GÖRÜNÜME KAVUŞSA DA TERSİNE BİR İŞLEMLE TEKRAR ESKİ HALİNE DÖNÜŞÜR.
İYİ BİR KEÇE YAPMAK İÇİN ÖZELLİKLE AĞUSTOS AYINDA KIRPILMIŞ KUZU YÜNÜ GEREKİR. KOYUN YÜNÜNÜN HAVLARI SERT BİR YAPIDA OLDUĞUNDAN HEM KEÇELEŞMESİ ZOR OLUR, HEM DE DİKENSİ BİR YAPIDA OLUR. DAHASI;İYİ BİR KEÇE İÇİN CANLI HAYVAN YÜNÜNE İHTİYAÇ VARDIR. KESİLMİŞ HAYVANIN YÜNÜ İYİ BİR MALZEME DEĞİLDİR.
KEÇE; ÇOK İYİ BİR YALITKANDIR. NEM, ISI, IŞIK VE SESE KARŞI ÇOK İYİ VE DOĞAL BİR KORUYUCUDUR. BU ÖZELLİĞİ NEDENİYLE OTOMOTİV SANAYİNDEN MÜZİK ALETLERİNE, EV DEKORASYONU VE YALITIMINDAN PLASTİK SANATLARA KADAR BİRÇOK ALANDA KULLANILMAKTADIR.
Keçe nelerde Kullanılır:
KEÇE; ÇOK İYİ BİR YALITKANDIR. NEM, ISI, IŞIK VE SESE KARŞI ÇOK İYİ VE DOĞAL BİR KORUYUCUDUR. BU ÖZELLİĞİ NEDENİYLE OTOMOTİV SANAYİNDEN MÜZİK ALETLERİNE, EV DEKORASYONU VE YALITIMINDAN PLASTİK SANATLARA KADAR BİRÇOK ALANDA KULLANILMAKTADIR.
Özet:
Türkçe'de, keçe sözüne ilk kez XI. yüzyılda Kaşgarlı Mahmud'un Divân-ı Lügati't-Türk adlı eserinde rastlanmıştır. Keçe kelimesinin, geçme-geçmek (kaynaşıp birleşmek anlamında) kelimeleri arasındaki bir ilişkiden dolayı kullanılmaya başlanıldığı düşünülmektedir.
Keçeden neler yapılır - Keçe Nedir - Keçe nelerde Kullanılır - Keçe yapılımı - Keçenin anlamı - Keçe Hakkında
Yörüklerin çobanları soğuk havalarda üzerlerine kalın ve geniş, bazen de başlığı da olan "kepenek" adı verilen kalınca bir palto giyerler. Bu paltonun düğmeleri ve ilikleri olmaz. İşte kepenek adı verilen ve çobanları yağmur, kar ve soğuktan koruyan kepenek keçe dediğimiz bir tür kaba kumaştan yapılmıştır. Keçeye kumaş demek de o kadar kolay değil. Kumaş desen kumaş değil, battaniye desen battaniye değil, ama keçe
Yörüklerin dünyasında eskiden beri keçe büyük bir yer kazanmış durumdadır. Keçe daha çok varlıklı ve durumu iyi olan, yün üretebilen kişilerin öncelikli malzemeleri arsında yer alır. Evin, pür evin veya çadırın içine, mağaranın içine keçe serilir. Yaygı olarak kullanılır.
Keçeden neler yapılır?
Keçe Külah: Eğirtmeçlerde eğrilmiş kuzu yünlerinden hazırlanan ağaç kalıplar arasında su ile dövülerek hazırlanan keçe kumaşlardan hazırlanır. Genellikle, beyaz ve siyah renktedir.
Kepenek: Kepenekler çobanlar tarafından kullanılan yağmurlu ve soğuk havalarda çobanın üşümesini ve ıslanmasını önleyen keçeden yapılmış kalın kolsuz, omuzlara alınıp önü birleştirildiğinde kolları da içine alabilen bir tür giyecektir. Kepenek üzerinde çeşitli dokuma figürleri ve desenler de yer alır. Kepeneğin kendisine has baş külahı da olur.
Döşeme: Geçmişte ve günümüzde keçeden Yörükler keçe külah ve kepenek yaparken, Anamur Bahşiş Yörüklerinde yer döşemesi(Halı-kilim yerine) kullanıyorlar. Bazı yerlerde keçe yastıklara da rastlamak mümkündür.
Çadır: Bazı Türk boylarında(özellikle Asya'da) çadır yapısını keçeden yapıyorlar.
Günümüzde nerde ise yapılmayan hiçbir eşya kalmayacak. Elbiseler, paltolar, şapka, atkı, eldiven, kolye, küpe, çanta, kemer, araba süsleri, ev aksesuarları, çocuk odaları artık keçeden ve renk renk yapılmaya başlandı. Keçenin insanı soğuğa karşı koruma ve sıcak tutma özelliğini keşfeden şehirli artık keçeden yapılan her şeye değer veriyor.
Turistik amaçlarla eşya satan dükkânlarda artık keçeden üretilmiş eşyalar yabancılarında ilgi odağı olmuş durumda. En çok ilgiyi de şapka, takı, çantalar çekiyor.
Günümüzde evde keçe yapımı artık ortadan kalkmış durumdadır. Bahşiş ve diğer Anamur Yörüklerinin keçeleri işleme ve desen verilmiş olarak artık Konya ve özellikle Karapınar ilçesindeki keçe atölyelerinde yapılıyor. Keçeler üzerinde yöresel desenlerin yanı sıra keçe sahibi adını da yazdırıyor.
Keçe ne demek?
Keçeyi kısaca tanımlayacak olursak, kaynatılmış yün diyebiliriz. Yünün iyisi Yörüklerde hep keçelik ve şayaklık olarak ayrılır.
Keçe yapımında değişik renklerdeki yünlerin birbiri üstüne konması ve dövülmesiyle elde edilmektedir.
Güneydoğu ve İç Anadolu'da geçmişte keçe yapımı sıcak hamamlarda yapılırdı. Hazırlanan keçelik yün blokları el ile kaldırılıp göğse vurulmak sureti ile uzun süre döverek elde ederlermiş.
Keçe Bilgileri
-Keçe, dokuma olmayan ama günümüzde atölyelerde seri üretilebilen bir tekstil ürünü.
-Keçe yünlerin sıcak su ile ve farklı renklerdeki yünlerin bloklar halinde dövülüp sıkıştırılmasından elde ediliyor.
-Dünya'da keçe üretimi ile ilgili günümüze gelebilen örnekleri Milattan Önce 6500 yıllarına aittir. Petersburg Hermitage Müzesi'nde bunlar sergileniyor.
-Koyunun evcilleştirilmesi ile birlikte Orta-Asya'da ilk defa Türk boyları arsında yayıldığı tahmin ediliyor.
-Eskiden çadır kaplaması, kepenek, külah ve yer yaygısı olarak kullanılan keçeden artık günümüzde aklımıza gelen çok çeşitli süs eşyaları, aksesuarlar, şapka, kemer, deri v.s. yapılıyor.
-Keçe nerde ise belirli kesimler dışında unutulmaya yüz tutmuşken yeni ürünlerin yapımı ile yenden insanların hayatında yer bulmaya başladı.
-Bize ait bu değeri artık Avrupa'da keşfetmiş ve keçe üretimi ile ilgili çalışmalar ve bunlardan eşya yapımı artmış durumda.