Ciltteki benlere dikkat!
Osmangazi Üniversitesi Tip Fakültesi Cildiye Anabilim Dali Ögretim Üyesi Prof. Dr. Ilham Sabuncu, her irkta ve her cinste görülebilen benlerin bir kisminin, renk degistirerek habis bir süreç izledigini, iyi huylu olanlarinsa sorun yaratmadigini ifade etti.
Genellikle ''melanosit'' denilen deriye renk verici hücrelerin bir araya toplanmasiyla meydana gelen benleri kansere çeviren en önemli nedenlerden birinin, uzun süre günes isigina maruz kalmak oldugunu vurgulayan Sabuncu, ''Günes isiginin yogun oldugu saatlerde günes altinda kalinmamali ve koruyucu kremler kullanilmalidir. Ikinci bir neden travmadir. Yani bir benle ugrasmak, üzerinde kil varsa onu koparmak veya vücudun travmatik bölgelerinde yer alan benlerin tahris olmasidir'' diye konustu.
AIDS hastaliginda ben sayisinda artis görülebildigini kaydeden Sabuncu, söyle devam etti:
''Günümüzde dermoskopi adli aletle benler degerlendirilmektedir. Eskiden benleri gözle degerlendiren dermatologun degerlendirme orani yüzde 60-70 düzeyindeyken, bugün dermoskopi ile bu oran yüzde 90-95'e çikti. Benin kötü huylu olup olmadigi kolayca anlasilmaktadir. Beninden süphelenen ve ailesinde benden kaynaklanan kanser tipi bulunan kisiler mutlaka bir hekime basvurmalidir. Erken teshis hayat kurtarir.''
İnsanların birçoğunun vücudunda değişik sayıda ve büyüklükte ben bulunmaktadır. Bu benlerin bazıları doğuştan varolmakla beraber, bazıları da özellikle güneş ışınları nedeniyle sonradan oluşur. Aşırı derecede güneşe maruz kalınması benlerin yapılarını bozar ve sayıca artmalarına neden olur. Böylece cilt kanseri riski de ortaya çıkar.
Genetik yapımıza bağlı olarak, benlerin oluşumunda cildimize rengini veren pigment hücreleri rol oynamaktadır. Ancak tüm koyu renkli kabartıların ben olduğu söylenemez. Benler renkleri, büyüklükleri ve şekilleri ile farklılık gösterirler.
Benler aslında çok iyi takip edilmelidirler, çünkü bazı kişiler için cazibe unsuru olan benler oldukça tehlikeli de olabilir. Benler özellikle avuç içi, ayak tabanı, genital bölge, kemer ve sütyen altı gibi sürtünme ve tahriş olmaya elverişli bölgedeyse dikkatle takip edilmelidir. Ayrıca kozmetik ürünler de benler üzerinde olumsuz etkiye neden olabilir.
Özellikle malin melanoma dönüşme riski olan benler tehlikelidir ve bu benler konusunda uzman dermatologlar tarafından incelenmeli ve çıkarılmalıdır. Malin melanom cildimize rengini veren melanosit adındaki hücrelerin yapısının bozulması ve hızla çoğalması ile ortaya çıkan cilt kanseri tipidir. Malin melanom oluşumunda güneş ışınları, genetik yapımız ve kimyasal etkenlerin etkisi de gözönünde bulundurulmalıdır. Dünyada hızla artmakta olan bu kanser türünde erken teşhis konulması ve cildin korunması, ayrıca aylık periyodlarla benlerin takip edilmesi, herhangi bir renk değişimi, kanama, büyüme, iltihablanma gibi reaksiyonların olup olmadığının araştırılması çok önemlidir.
Bu tür incelemeler konusunda uzman bir dermatolog tarafından son yılların en gelişmiş teknolojisi dijital dermatoskopi ile kolayca yapılabilir. Vücudumuzdaki ben haritasını oluşturarak, her bir ben için görüntü alan ve sonraki muayenelerde ne gibi değişimler olduğunu matematiksel olarak hesaplayan bu yöntem cilt yüzeyi mikroskopisidir.
Malin melanom konusunda özellikle ailesinde deri kanseri olan kişiler, çok sayıda doğuştan gelen beni olanlar, açık tenli, sarı veya kızıl saçlı ve açık göz rengi olanlar düzenli olarak dematolojik kontrollerini yaptırmalıdırlar.
Ayrıca doğumda ve doğumu takip eden birkaç hafta içinde oluşan benlere konjenital, ergenlik döneminde oluşan benlere de displastik adı verilir.