AKUT KOLESİSTİT (SAFRA KESESİ İLTİHABI)
Son güncelleme:
-
AKUT KOLESİSTİT (SAFRA KESESİ İLTİHABI)
Alternatif isimler
Kolesistit akut , akut safra kesesi iltihabı , safra kesesi iltihabı
Tanım
Safra kesesinin akut iltihabıdır
Nedenleri :
*Safra taşları : vakaların % 90-95inde.
*Akalkülöz (taşsız) kolesistit : vakaların % 5ini oluşturur. Kalp cerrahisi, multipl travma gibi yağun stres drumlarında gelişir. Safra kesesi duvarında iskemik hasar sözkonsudur.
*Bakteriler
*Koledok tümör ve darlıkları
*İskemi
*Torsiyon
İnsidans / prevalans :
Yaşla birlikte artar. Safra kesesinde taş olanların yarısında yakınmalar ortaya çıkar.
Yaş :
40-50 en sık
Cinsiyet :
Kadınlarda erkeklerden iki kat daha sık görülmektedir.
Risk faktörleri :
*Kalp cerrahisi
*Travma
*Safra yoları parazitleri
*Safra taşları
Belirtiler
Asemptomatik ( belirtisiz ) kalabilir.
Karın ağrısı : ani başlar şiddetlidir; epigastrium veya sağ üst kadrandadır; bele, omuza veya sırta yayılır.
Tanı koydurucu şekli ise 2-3 dakikada bir gelen, 20 dakika kadar süren bilyer koliktir.
Bulantı ve kusma : yemeklerden 1-6 saat sonra gelir, 12 saat kadar sürer ; 2-3günde bir tekrarlar.
Hafif veya orta derecede ateş yükselmesi
Lokal hassasiyet Murphy belirtisi : bir yandan sağ üst kadran palpe edilirken, hastaya derin soluk alması söylenir.
Hasta ağrı nedeniyle soluğunu yarıda keser Vakaların % 5inde safra kesesi palpe edilebilir.
Tanı/Teşhis
*Laboratuar : Lökositoz ( beyaz kan hücreleri artmıştır ). Karaciğer testleri genellikle anormal sonuç verir. Serum amilazı yükselebilir.
*Görüntüleme :
-Ayakta direkt batın grafisi
-Ultrasonografi
-Oral kolesistografi
-Bilgisayarlı tomografi
-ERCP ( Endoskopik retrograd kolanjiopankreatografi )
-PTC ( Perkütan transhepatik kolanjiografi )
-HIDA ( 99 m TC iminodiasetikasit ) sintigrafisi : Akut kolesistitte % 97 oranda hassastır. HIDA türevleri karaciğer hücreleri tarafından alınır ve safra ile atılır, safra kesesinde yoğunlaştırılır. 1 saat içinde safra kesesinin görüntülenememesi akut kolesistit lehinedir. Akalkülöz ( taşsız ) kolesistitte de anormal sonuç verir.
Tedavi
Akut kolesistitte öncelikle erken dönemde kolesistektomi ( safra kesesinin cerrahi olarak alınması ) Laparoskopik kolesistostomi yüksek riskli hastalarda görülür.
-
Safra kesesi iltihabı: Safra kesesi taşlarının neden olduğu bir çeşit iltihaplanmadır. Tıp dilinde kolesistit denir. İki çeşidi vardır.
- Müzmin safra kesesi iltihabı
Safra kesesi büzülür, gereği gibi çalışamaz hale gelir. Hastanın karnında, özellikle yemeklerden sonra gaz ve gerginlik vardır. Ayrıca; sağ taraftan başlayıp, kaburgaların altına kadar yayılan geçici bir ağrı ve sarılık nöbetleri de görülür. Tıp dilinde kronik kolestit denir. Bu hastalık genellikle 40 yaşını geçmiş şişman kadınlarda görülür.
- Akut Safra Kesesi İltihabıBilhassa, safra yollarına yerleşmiş taşın neden olduğu bir hastalıktır. Tıp dilinde akut kolestit denir. Hastada karnın sağ üst kısmına gelen ani, şiddetli ve çabuk gelişen, sırta, hatta sağ omuzun ucuna kadar yayılan ağrı vardır. Ateş artar, kusma ve bulantı görülür.
Her iki çeşit safra kesesi iltihabında da; vakit kaybetmeden doktora başvurmak gerekir. Ameliyat gerekebilir.