1. Ana Sayfa
  2. Bilim ve Teknoloji
  3. Pervane nedir - nerelerde kullanılır - teknolojisi

Pervane nedir - nerelerde kullanılır - teknolojisi

Son güncelleme: 07.06.2010 20:35
nuri deniz nuri deniz foto
  • Pervaneler çeşitli marka,ölçü,şekilde ve farklı malzemelerden yapılabilirler.

    1-Ağaç

    2-Naylon

    3-Fiberglasla güçlendirilmiş Naylon

    4-Fiberglas

    5-Karbon Fiber

    Ağaç fiberglas ve karbon fiber pervaneler iyi performansgösterirler.Naylon pervaneler ucuzdur ancak esnektirler.Bu yüzdentitreşim (vibrasyon) ve güç kaybına sebep olurlar.Kesinlikle naylonpervane kullanmanızı tavsiye etmem.

    DİKKAT!

    Pervanelerin, özellikle plastik ve fiberglas destekli pervanelerinkenarları keskin olur.Bu yüzden ellerinizi ve parmaklarınızıkoruyun.Pervanenin keskin kenarlarını ince zımpara ile temizleyin.

    Pervaneler üzerinde iki numara yazılı olarak gelir.Örneğin 10x6.Birinci numara pervanenin inç olarak çapını verir.İkinci numara isepervanenin pitch (adım) değeridir.Yani 6 değeri pervanenin bir 360derecelik turda ilerlediği mesafenin inç olarak değeridir.Bazıpervanelerde bu değer mm olarak da belirtilir.

    Aşağıdaki resimde görüldüğü gibi pervaneler çeşitli şekil ve tiplerde olabilir.Bazılarının ucu sivri,bazıları dar, bazılarıgeniş,bazılarının ucu küt vb.Her firma pervanesini dizayn ederkenmaksimum verim vermesi için dizayn eder.Günümüzdeki modern pervaneler%80 verimli çalışmaktadırlar.



    noimage



    Pervane seçilirken motora göre değil de uçağın uçuş performansına göreseçilmelidir.Örneğin WW I ( World War I )Birinci Dünya Savaşı modelinehız yarışlarında kullanılan bir pervane takarsanız uçağın uçuşunu ciddibir biçimde limitlersiniz.Bu model uçakların gövde sürüklemesi fazlaolduğu için pervane etkili olmayacak ve uçak çok yavaş uçacaktır.

    Pervanelerin Özellikleri


    a. Pervanenin adım'ı (Pitch):


    Yüksek adımlı pervane :

    1.Hızlı uçuş sağlarlar

    2.Yavaş süratlendirirler

    3.Yavaş tırmanma sağlarlar

    4.İnişte uçağın süratini düşürmek zor olur

    Düşük adımlı pervaneler:

    1.Yavaş uçuş sürati

    2.Çabuk hızlanma

    3.Çabuk tırmanma

    4.Tüm motor devirlerinde çok iyi motor devri kontrolü

    Bu adımın büyüklüğünü ve küçüklüğünü arabaların viteslerinebenzetebiliriz.Düşük adımlı pervane arabanın düşük vitesi gibidir.Yaniaraç sürat yapmaz ancak çok çabuk süratlenir ve güçlü bir şekildeçekilir yada rampada güçlü bir şekilde tırmanır.Yüksek adımlı pervaneise arabanın yüksek vitesi gibidir.Yüksek vites de araba hızlı giderancak hızlanması ve çekiş gücü düşüktür.Rampalarda aracın sürati hızlaazalır.

    b.Pervanenin yapıldığı malzeme:

    1: Ahşap pervaneler : Ahşap pervaneler hafifolduklarından ve motorun üzerin az yük bindirdiklerinden diğermalzemelerden yapılmış aynı ölçüdeki pervanelere göre daha yüksek devirsağlarlar.Ancak çok kırılgandırlar.Yeni başlayanlar için uygundeğildir.Pervanenin ucu piste değdiği anda genelde pervane kırılır.

    2: Fiberglass dolgulu naylon pervaneler : Piyasadaen çok bulunan ve kullanılan pervanelerdir. Fiyatları uygundur.Ağırancak sağlamdırlar.Ahşap yada karbon fiber pervanelere göre verimleridaha azdır ve dönerken şekil değiştirebilirler.Ancak yeni başlayanlariçin uygundur.

    3.Karbon fiber perveneler : Hafif,şeklideğişmeyen ve verimleri yüksek olan pervanelerdir.Ancak fiyatlarıyüksek olduğundan çok kullanılmaz.Genellikle büyük modellerdekullanılır.

    4. Naylon pervaneler : Kesinlikle tavsiye etmem.Şekilleri değiştiği için havada daima adımları değişir ve bunun yanında titreşime sebep olurlar.

    c. Pervanenin şekli :

    1. Geniş palli pervaneler : Bunlar daha çokdüşük devirde dönen motorlar da kullanılır. Özellikle 4 zamanlımotorlarda kullanılırlar.Düşük devirli pervanelerde deyebiliriz. Bupervaneler palleri daha geniş olduğu için düşük devirlerde daha fazlahava akımı sağlarlar ve motora daha fazla yük bindirirler.Bu yüzden ikizamanlı motorlar için uygun değillerdir.

    2.Dar palli pervaneler : Bu pervaneler 2zamanlı motorlarda kullanılır.Yüksek devirli pervanelerdedeyebiliriz.Yüksek devirlerde yüksek hava akımı sağlarlar.

    Bunların yanında pervanelerin kesitinin sahip olduğu profildeönemlidir.Ancak bu konu hakkında fazla bilgim yok.Bu profil aynı uçağınkanadındaki profil yapısı gibi farklı olabilmektedir.Üretici firmalarkendi pervanelerinin en verimli çalışabilmesi için kendileri profilyapısını ayarlamışlardır.Birde pervanenin uç kısmının şekli pervaneperformansına etki etmektedir.Kimisi sivri bitmekte,kimisi açılıbitmekte kimisi de küt bir biçimde olmaktadır.Bütün bunlar pervaneninperformansını etkilemektedir.Bu şekil üretici firmanın o pervaneninmaksimum verim vermesi için tasarlanmıştır.

    d. Pervanenin ağırlığı :

    Pervanenin ağır olması volan etkisi yapar .Buda rölantide motorundaha düzgün çalışması demektir.Ancak uçağa ve motora extra yükgetirmektedir. Ayrıca motor devrinin hızlanıp,azalmasını olumsuz yöndeetkiler.

    PERVANE SEÇİMİ:

    Model motorları belirli bir yük altında çalışmak için dizaynedilmişlerdir.Bunun için motor/uçak kombinasyonuna göre pervaneseçmeliyiz.Ancak eğer seçeceğimiz pervane motora çok az yük getirirsebu motorda devir aşımına sebep olacağından motorun kısa sürede ömrünüdoldurmasına sebep olur. Bunu terside eğer pervane motora fazla yükbindiriyorsa bu da motorun aşırı ısınmasına sebep olarak ömrünükısaltır.Pekala pervaneyi neye göre seçeceğiz.Bunun için dikkatedeceğimiz konu pervanenin motora bindireceği yük ve devirdir.

    Motor ne çok aşırı yüksüz olarak yüksek devirde nede aşırı yüklü olarakdüşük devirde çalışmamalıdır.Üretici firmalar motorları için çeşitlipervane seçenekleri sunmaktadır.Buna göre orta ölçülerde önerilenpervane ile başlanması uygun olacaktır.Pervane ölçüsü belirlenirkenbasit bir yolla pervane ölçüsünü belirleyebiliriz. Örneğin 46 lık birmotor için üretici firmaların tavsiye ettiği pervane11x6 dır.Eğer bizdaha büyük adımlı pervane kullanacaksak pervane çapını arttırdığımızkadar küçültürüz.Yani 11x6 yerine 10x7 9x8 gibi.Eğer pervane çapınıarttıracaksak arttığımız inç kadar pervane adımını küçültürüz.Örneğin11x6 yerine 12x5, 13x4 gibi.Ancak bu bize yüzde yüz garantili birreferans değildir.Başta dediğimiz gibi pervane daha çok motor/uçakkombinasyonuna göre seçilmelidir.

    Örneğin akrobasi yada hover yapmak istiyoruz.46 bir motorun standardı11x6 dedik.Bu durumda seçeceğimiz pervane 12,25x3,75 en uygun seçimolacaktır.İkinci örnek süratli uçmak istiyoruz.Bunun için yine 46 lıkmotora göre 10x7 yada 10x7.5 daha uygun seçim olacaktır.Tecrübelerimedayanarak sport iki zamanlı motorlar için şu pervane ölçülerini tavsiyeedeceğim.

    40 lık motor 10x6

    46 lık motor 11x6

    61 lik motor 12x6

    75 lik motor 13x6

    91 lik motor 14x6

    Bu limitler içinde kalırsanız başınız ağrımaz.Bu değerler üzerindeuçağınız uçuş performansına göre ufak değişiklikleryapabilirsiniz.Örneğin hızlı uçmak istiyorsanız pervane çapını bir inçküçültüp pervane adımını bir inç arttırın.Düşük süratte yüksek torkistiyorsanız.Pervane çapını bir inç arttırıp pervane adımını bir inçazaltın.Uçağınızın performansına göre de ara değerleri kendinizbelirleyebilirsiniz.

    PAL SAYISI :
    Pervaneler bir,iki,üç dörtpalli olabilirler. Tek palli pervaneler yüksek devirli süratmotorlarında kullanılır.Genellikle tel kontrollü modellerdedir.BenTürkiye de ve model dükkanlarında böyle bir pervane görmedim.Sadece birresimde görmüştüm.Sadece bilginiz olsun diye yazıyorum.

    Modelcilikte genellikle 2 palli pervaneler kullanılır ve en etkilipervaneler bu pervanelerdir. Modellerde kullandığımız pervanelerin çapıgerçek uçaklara göre çok küçük olduğu için 2 den daha fazla palli modelpervanelerin pal uçları havayı dağıtır. Bu yüzden çok palli modelpervanelerinin iki palli pervanelere göre verimleri daha düşüktür. Buyüzden iki palli pervane kullanmanızı tavsiye ederim.3 yada 4 pallipervaneler daha çok scale (ölçekli ) modellerde kullanılır. Ayrıca ikiyada daha çok motorlu modellerde motorlar arasındaki yada motor ilegövde arasındaki mesafe az olduğu için tercih edilir.Örneğin iki tane46 lık motoru olan bir model yaptınız.Motorların gövdeden uzaklığı 10inç. 11x6 yada 10x7 pervane kullanamazsınız. Bu yüzden 8 yada 7 inçlikçapta, motora aynı yükü verecek 3 yada 4 palli pervanekullanabilirsiniz.

    PERVANELERİN BALANSI :

    Pervanelerin balansı çok önemlidir.Yenide olsa pervanenizinbalansını kontrol etmelisiniz.Balans kontrolü için bir çok yardımcıalet vardır bunlardan birini alarak kontrol edebilirsiniz.Eğerpervanenizin bir pali diğerine göre daha ağırsa ağır olan tarafın tümgövdesini gövdenin şeklini bozmayacak şekilde zımparalayarakdengelemeye çalışın.KESİNLİKLE AĞIR OLAN PALİN UÇ KISMINI KISALTARAK DENGELEMEYE ÇALIŞMAYIN.

    Eğer pervaneniz ahşapsa zımparaladığınız yüzeyin üzerindenpervaneyi yakıt ve yağdan koruyan film katmanını kaldırdığınızıunutmayın.Bu zamanla pervanenin yağı emerek daha da dengesininbozulmasına sebep olur.Bana göre pervanenin ağır palinizımparalayacağınıza hafif olan pali boyamanız daha mantıklı.böylece hempervanenin şeklini bozmamış hem de koruyucu film tabakasını kaldırmamışolursunuz.

    Balansı bozuk pervanelerin verdiği zararları da şöyle sıralayabiliriz.

    1.Titreşim kısa sürede motor yataklarına zarar verir ve aşınmasını sağlar.

    2.Motor gücünü düşürür.

    3.Vibrasyon uçak gövdesinde ve üzerindeki parçalarda yorgunluğa yıpranmasına sebep olur.

    4.Vidaların ve bağlantı elemanlarının gevşemesine sebep olur.(Eksozunuz yada karbüratörünüz düşer, gaz kolu çıkabilir, servovidaları gevşeyip yerinden çıkar vb)

    5.Depoda yakıtın köpürmesine böylece motorun fakir kalmasına yada durmasına sebep olur

    6.Elektronik ekipmana zarar verir.

    7.Gevşeyen metal parçalar birbirine sürter.Buda elektronik olarak parazite sebep olarak alıcınızı etkiler.

    PERVANENİN BAĞLANMASI :

    Öncelikle pervanenin delik çapı motorun krank mili çapından büyükolmamalı.Eğer çap büyükse bu pervaneyi kullanmayın.Çünkü pervane motorabağlandığında azda olsa eğri olarak bağlanacak böylece pervane dönerkenpalleri farklı eksende dönecek hem de balans problemine sebepolacaktır.Pervanenin delik çapı pervane motor miline tatlı sıkı geçecekşekilde olmalıdır.

    İkinci olarak pervanenin deliği pervaneye tam 90 derecedelinmelidir.Eğer pervanenizin delik çapını büyültmek zorundakalırsanız bunun için ayaklı bir matkap yada prop reamer (Pervaneraybası) kullanın ve deliğin 90 derece delinmesine dikkat edin.Eğerdelik açılı delinmişse pervanenizin palleri farklı eksenlerdedönecektir.Buda performans düşüklüğüne sebep olacaktır.

    Üçüncü olarakta pervanenizi takarken motor tam sıkıştırmazamanında iken takın.Bunun iki faydası olur.Birincisi motoru elleçalıştırırken çalıştırması kolay olur.İkincisi eğer havada motorunuzdurursa inişte pervaneniz yere paralel kalır ve yere sürterek kırılmasıyada hasarlanmasını engellersiniz.

    DEĞİŞKEN ADIMLI PERVANELER :

    Esasında uçuş sırasında pal açısı değişmediği için sabit adımlıpervane sayılabilir.Ancak uçuştan önce pervanenin adımı değiştirilir vesabitlenir.Tavsiyede etmem. Çünkü pervanelin pallerininde kanadınprofili gibi profil yapısı olduğunu söylemiştim.Dolayısı ilepervaneninde bir hücum açısı vardır.Siz pervanenin pal açısınıdeğiştirdiğinizde bu profil sabit kalmasına rağmen hücum açısıdeğişmektedir. Bu yüzden pervanenin verimi düşer.
#07.06.2010 20:35 0 0 0